Карабаш тавы

Калып:Тыюлык зонасы Карабаш тавы (тат. Карабаш тавы — Татарстанның Бүгелмә районы Карабаш авылыннан 63 км төньякта урнашкан. 1898 елдан төбәк әһәмиятендәге табигать һәйкәле^[1]^[2].

Карабаш тавы Бүгелмә-Бәләбәй калкулыгы армытларының денудацион оске йөзеннән Карабаш сусаклагычына таба акманан гыйбәрәть. Денудация (лат. denudatio – асылыу), су, җил, боз, ниндидер авырлык көче тәэсиреннән тау токымнарының җир өстендәге түбән урыннарына җимерелеп төшү процессларының җыелмасы һәм туплануы. Моңа тектоник хәрәкәтләр дә кушылуы мөмкин. Һәм бу әкренләп рельефның абсолют һәм чагыштырмаса биеклекләрнең түбәнәюенә китерә.

Бу табигать һәйкәле урман-дала үсемлекләре белән киң яфраклы урманнар төркемнәренең күптөрле үзенчәлекле туры килүе белән җәлеп итә^[3].

Татарстан АССРы Министрлар Советының 1989 елның 24 апрелендәге 167нче санлы карары белән Татар АССРы Бүгелмә районы территориясендә Карабаш бистәсеннән төньякка сузылган калкулыклар теземе, 30 метрлы сак зонасы бүлеп бирелеп, төбәк әһәмиятендәге табигый һәйкәл дип таныла^[4].

Карабаш тавы Татарстан Кама аръягында иң төньяк пунктларның берсе булып тора. Мәйданы - 50 гектар^[5]. Үсемлек дөньясына бай булган ташлы, болынлы, куаклардан торган көньяк, көнбатыш һәм көнчыгыш тау кашлагы һәм һәм киң яфраклы урманнардан торган төньяк кабыргасы кызыксыну уята. Анда дала үсемлекләренең сирәк төрләре очрый. Барлыгы 170 төр үсемлек ачыкланган, шуларның 60 төре Татарстан Республикасының Кызыл китабына кертелгән.

Биредә Кызыл китапка кертелгән бөҗәкләрнең сирәк төрләре, көндез очучы һәм (урманга якынрак төньяк өлешендә) башка: махаон, апполон, күк мелеагр, чыбар күз галатея күбәләкләре яши.^[6].

Үсемлекләрдән сел үләне, эре тәңкәгөл, Цингер астрагалы, сипкелле йомрыгөл һәм яфраклары имәннекенә охшаган дриада яки агуна үләне (Dryas iulia — сигез таҗлы куак) һ. б. үсә.

Бу табигать һәйкәле дала үсемлекләренең һәм хайваннарның генетик фондын саклау буенча фәнни һәм гамәли әһәмияткә ия.

Хәзерге вкытта Карабаш тавы территориясе көчле антропоген йогынтыга дучар ителә: биредә терлек көтелә, шулай ук төзелеш ташы чыгарыла^[3].

↑ О признании природных объектов памятниками природы регионального значения (с изменениями на 29 декабря 2005 года)
↑ Здесь вам не равнина, здесь климат иной… 2020 елның 5 декабрь көнендә архивланган.
↑ ¹ ² Карабашская гора [неопр.]. Tatarica. Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2020.
↑ Постановление СМ ТАССР от 24 апреля 1989 г. N 167
↑ Каталог топонимов Республики Татарстан(үле сылтама)
↑ Карабашская гора (рус.). — Информация об ООПТ на сайте информационно-аналитической системы «Особо охраняемые природные территории России» (ИАС «ООПТ РФ»): oopt.aari.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2020.

Калып:ССООПТРФ
Карабашская гора [неопр.]. Tatarica. Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2020..
Постановление Совета министров Татарской АССР от 24 апреля 1989 г. N 167 "О признании природных объектов памятниками природы регионального значения".

Татар энциклопедиясе. Карабаш тавы
Карабашская гора, памятник природы(үле сылтама)

[1] О признании природных объектов памятниками природы регионального значения (с изменениями на 29 декабря 2005 года)

[2] Здесь вам не равнина, здесь климат иной… 2020 елның 5 декабрь көнендә архивланган.

[tatarica-3] ¹ ² Карабашская гора [неопр.]. Tatarica. Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2020.

[Постановление_СМ_ТАССР_от_24_апреля_1989&nbsp;г._N&nbsp;167———-4] Постановление СМ ТАССР от 24 апреля 1989 г. N 167

[5] Каталог топонимов Республики Татарстан(үле сылтама)

[OOPT-6] Карабашская гора (рус.). — Информация об ООПТ на сайте информационно-аналитической системы «Особо охраняемые природные территории России» (ИАС «ООПТ РФ»): oopt.aari.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2020.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

Бу теманың Татнет ресурсларында яктыртылуы
Мәгълүмат агентлыклары	«Tatar-inform.tatar» сайтындагы {{{заглавие}}}.
Татарстанның массакүләм мәгълүмат чаралары	«Безнең гәҗит» сайтындагы {{{заглавие}}}. «Ватаным Татарстан» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. Интертат сайтындагы {{{заглавие}}}. «Мәдәни Җомга» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Сөембикә» журналы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Татарстан» телерадиокампаниясе сайтында {{{заглавие}}}. «Татарстан — Яңа Гасыр» телерадиокомпаниясе сайтындагы {{{заглавие}}}.
Чит иллләрнең татар телле массакүләм мәгълүмат чаралары	TRT-TATAR радиосы сайтындагы {{{заглавие}}}.
Татарстанның муниципаль массакүләм мәгълүмат чаралары	«Әлмәт таңнары» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Бөгелмә авазы» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Заман сулышы» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Кайбыч таңнары» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Минзәлә» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Мөслим-информ» сайтындагы {{{заглавие}}}. «Саба таңнары» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. Түбән Каманың «Туган як» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Шәһри Казан» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Шәһри Чаллы» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}.
Россия төбәкләренең татар телле массакүләм мәгълүмат чаралары	«Авыл таңнары» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Кызыл таң» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Тәтешле хәбәрләре» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}.
Тематик ресурслар	«Белем.РУ» сайтындагы {{{заглавие}}}. «Бөтендөнья татар конгрессы» сайтындагы {{{заглавие}}}. «Гыйлем.tatar» порталындагы {{{заглавие}}}. «Матбугат.ру» сайтындагы {{{заглавие}}}. «Сәләт» сайтындагы {{{заглавие}}}. «Tatarica энциклопедияcе» сайтындагы {{{заглавие}}}. «Татарстан китап нәшрияты» сайтындагы {{{заглавие}}}.

Карабаш тавы

Тарихы

Тасвирлау

Искәрмәләр

Әдәбият

Чыганаклар

Сылтамалар

Моны да карагыз

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр