Нурмөхәммәт Нигъмәтуллин
Нурмөхәммәт Мәгафур улы Нигъмәтуллин (рус. Нурмухамет Магафурович Нигматуллин , 8 декабрь 1946, Сибай, Башкортстан — 26 июнь 2019, Уфа) — Россия дин һәм җәмәгать эшлеклесе. Башкортстан мөселманнарының Диния нәзарәте мөфтие һәм рәисе (1992—2019), Россия мөфтиләр шурасы рәистәше (1996 елдан)[1].
Башкортстан Республикасы Президенты каршындагы Җәмәгатьчелек киңәшмәсе, Россия Федерациясе мөселманнарының Диния нәзарәтләре югары координация үзәге әгъзасы)[2], Бөтендөнья башкорт корылтае башкарма комитеты, Россия Кызыл Хач җәмгыятенең Башкортстан республика оешмасы президиумы әгъзасы булды[3].
Тормыш юлы
Нурмөхәммәт Мәгафүр улы Нигъмәтуллин 1946 елның 8 декабрендә Башкорт АССРның Сибай шәһәрендә мулла гаиләсендә туа. Аның әтисе — Мәгафүр Габделгани улы Нигъмәтуллин, Баймак районының Мансур авылында туган, Бөек Ватан сугышында катнашучы[3].
Мәктәпне тәмамлаганнан соң эшли, Совет армиясе сафларында хезмәт итә[4].
1971—1975 елларда Бохара шәһәрендәге «Мири Гарәп» мәдрәсәсендә укый, аны кызыл диплом белән тәмамлый. Аннары Ташкент шәһәрендәге Имам әл-Бохари исемендәге Ислам институтына күчерелә, аны 1979 елда «имам-хатыйб, дин белгече» белгечлеге буенча тәмамлый[2][3].
1979—1983 елларда уку белән бергә эшне алып барып, СССРның Европа өлеше һәм Себер мөселманнары Диния нәзарәтенең җаваплы сәркатибе була[2].
1980—1982 елларда Димәшкъ шәһәрендәге (Сүрия) «Ислам өндәве» Ислам институтында укый[3][5].
1983—1992 елларда Уфа җәмигъ мәчетенең имам-хатыйбы була[2][3]. 1991 елның гыйнварыннан — СЕСМДН Уфа мөхтәсибәте башлыгы[3].
1992 елның 21 августында Башкортстан мөселманнары съездында яңа оешкан Башкортстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәтенең мөфтие һәм рәисе итеп сайлана[2][3].
1994 елдан — Россия мөселманнары Диния нәзарәтләре югары координация үзәге әгъзасы[2]. 1996 елның июленнән — Россия мөфтиләр шурасы рәистәше[1].
Нигъмәтуллин җитәкчелегендә БР МДН актив рәвештә мөселман газеталарын һәм мәгърифәти әдәбият нәшер итә, республиканың шәһәр һәм авылларында яңа мәчетләр ача. Даими рәвештә фәнни-гамәли конференцияләрдә һәм җәмәгать чараларында катнаша, хәйрия акцияләре үткәрә[3]. Гарәп, фарсы һәм төрек телләрен белә иде[3].
2019 елның 28 апрелендә Нурмөхәммәт Нигъмәтуллинның отставкага китүе турында билгеле була[6]. 2019 елның 29 апрелендә БР МДН рәисе вазифаларын вакытлыча башкаручы итеп Айнур Биргалин билгеләнә[7]. Нигъмәтуллин мөфтияттә киңәшче вазифасын ала.
Нурмөхәммәт Нигъмәтуллин 2019 елның 26 июнендә Уфа шәһәрендә операция кичергәннән соң вафат була[8][4].
Искәрмәләр
- ↑ 1 2 Муфтий Нурмухаммад Нигматуллин переизбран на пост Председателя ДУМ Республики Башкортостан. muslim.ru — Ислам в России (26 ноябрь 2013). Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2026.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Нигматуллин Нурмухаммад Магафурович (1946–2019). Духовное управление мусульман Российской Федерации. Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2026.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Духовный пастырь: к 60-летию муфтия, председателя Духовного управления мусульман РБ Нурмухамета Нигматуллина. ИА «Башинформ» (8 декабрь 2006). Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2026.
- ↑ 1 2 Умер экс-председатель ДУМ Башкортостана Нурмухамет Нигматуллин. ИА «Татар-информ» (26 июнь 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2026.
- ↑ 1 2 Нигматуллин Нурмухамет Хазрат Магафурович — биография. viperson.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2026.
- ↑ Муфтий Башкирии подал в отставку. ИА «Реальное время» (28 апрель 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2026.
- ↑ В Духовном управлении мусульман Башкортостана сменился глава. ИА «Реальное время» (29 апрель 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2026.
- ↑ Тимур Рахматуллин. Не оправился после операции: заупокойную молитву по экс-муфтию Башкортостана возглавит его соратник. ИА «Реальное время» (26 июнь 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 6 август 2026.