Сүрия

РУВИКИ — интернет-энциклопедия мәгълүматы
Сүрия
Flag of Syria.svg
Байрак
Coat of arms of Syria.svg
Илтамга
Башкала Димәшкъ
Халык саны 18 499 181 (2019) Edit this on Wikidata
Нигезләнгән 8 март 1920 Edit this on Wikidata
Сәгать кушагы UTC+02:00, UTC+03:00
Рәсми тел гарәп теле
География
Мәйдан 185,180 км²
Координатлар 35.21667°N 38.58333°E Edit this on Wikidata
Сәясәт
Дәүләт башлыгы Бәшшар Әсәд
Хөкүмәт башлыгы Хусейн Арнус
Икътисад
Акча берәмлеге Сүрия фунты
Туу күрсәткече 2.95 (2014)[1]
КПҮИ 0.577 (2021)[2]
Яшәү озынлыгы 70.31 ел (2016)[3]
Джини коэффициенты 37.5 (2003)[4]
Башка мәгълүмат
Ярдәм телефоннары
  • 112 (пүлисә)[5]
  • 110 (ашыгыч тыйб ярдәме)[6]
  • Электр аергычы төре Europlug,[7] CEE 7/5,[7] Type L[7]
    Автомобил хәрәкәте ягы уң[8]
    Челтәр көчәнеше 220 вольт[7]
    Телефон коды +963
    ISO 3166-1 коды SY
    ХОК коды SYR
    Интернет домены .sy

    СүрияАзиядә урнашкан дәүләт.

    Халык

    Илдә нигездә гарәпләр, көрдләр, төрекмәннәр, әрмәннәр, әссүриялеләр һәм чиркәсләр яши.

    Дин

    Сүрия — күбесенчә ислам иле; 2007 ел мәгълүматлары буенча, ил халкының 87 % ын мөселманнар тәшкил иткән. Аларның 74 % ы сөннилар (шәфигый, хәнәфи, хәнбәли мәзһәбләре), 13 % ы — шигыйлар (әләвияләр, исмәгыйлиләр, уникечеләр)[9]. Бүген Сүриядә 2 миллионга якын (халыкның 11 % ы тирәсе) әләвия исәпләнә, һәм бу дини төркем вәкилләре Сүрия сәясәтендә һәм Сүрия хәрбиләрендә өстенлек итә. Сүриянең хәзерге президенты Бәшәр Әсәд — әләвия нәселеннән шигый. Азчылык диннәр вәкилләренә Антиохия (260 мең), Сүрия (195 мең), Рус православие чиркәүләре); Әрмән апостол чиркәве (150 мең); Ассирия Көнчыгыш чиркәве (70 мең); Католиклар (430 мең), протестантлар (40 мең). Кайчандыр зур җәмгыяте булган яһүд дине 90 кешегә калган. Бәһаи вәкилләре — 180, зәрдөштлек — 40 кеше.

    Идарә-җир төзелеше

    14 губерния.

    Тарих

    • VII нче гасыр — Гарәп хәлифәтенә керә
    • 1516–1918 — Госманлы империясе составында
    • 1920–1943 — Франция мандатында
    • 1958 елда — Мисыр белән берләшә
    • 1961 елдан аерым республика
    • 1967 елда Исраил аның кайбер жирләрен яулап ала. Озакламый алар кире кайтарыла.

    Мәдәнияте

    Калып:Planned

    Әдәбияты

    Калып:Planned

    XXI гасырлар

    • Әбүләла әл-Мүәрри (973—1057)

    Ватандашлар сугышы (2011 елдан)

    2011 елның мартыннан Сүриядә Ватандашлар сугышы башлана. Башта Дәрья шәһәрендә, соңрак башка калаларда хакимияткә каршы чуалышлар башланып, соңрак алар сугышка әверелә.

    2013 елда сугыш авыр кораллар белән дәвам итә. 500 мең сүрияле илдән качып китергә мәҗбүр була. Август аенда химик корал кулланылганы да билгеле.

    Чыганаклар

    1. http://data.uis.unesco.org/index.aspx?queryid=239; ЮНЕСКО-ның статистика институты.
    2. https://hdr.undp.org/data-center/human-development-index#/indicies/HDI; Отчёт о развитии человечества; чыгару датасы: 2022.
    3. http://data.uis.unesco.org/Index.aspx?DataSetCode=DEMO_DS; ЮНЕСКО-ның статистика институты.
    4. https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI.
    5. "International Numbering Resources Database"; подзаголовок: ITU-T E.129 National-only numbers linked with emergency services and other services of social value; тикшерү датасы: 3 июль 2016; мөхәррир: Халыкара телекоммуникацияләр береге.
    6. "International Numbering Resources Database"; подзаголовок: ITU-T E.129 National-only numbers linked with emergency services and other services of social value; тикшерү датасы: 8 июль 2016; мөхәррир: Халыкара телекоммуникацияләр береге.
    7. 7,0 7,1 7,2 7,3 "World Plugs"; тикшерү датасы: 10 июнь 2016; мөхәррир: Халыкара иликтер тихникасы кәмисиясе.
    8. http://chartsbin.com/view/edr.
    9. Izady, Michael (2018). "Syria: Ethnic Shift, 2010-mid 2018". Columbia University. Retrieved 2019-04-08(ингл.)