Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Рамил Хәкимов

Бу терминның башка аңлатмалары да бар, аларны карау өчен Хәкимов битенә күчегез.

Рамил Гәрәф улы Хәкимов (баш. Рәмил Ғәрәф улы Хәкимов; 13 июнь 1932, Уфа — 29 июнь 1999, Уфа, Башкортстан, Россия) — совет һәм россия башкорт шагыйре, прозаик, публицист, тәрҗемәче һәм журналист, рус телендә иҗат иткән[1]. Башкорт АССР Язучылар берлеге әгъзасы (1964 елдан). «На семи дорогах» китабы өчен Салават Юлаев исемендәге Башкорт АССР Дәүләт премиясе лауреаты (1976)[2][3][4].

Тәрҗемәи хәле

1932 елның 13 июнендә Башкорт АССРның Уфа шәһәрендә туган[1][5]. Уфаның 11 нче мәктәбен тәмамлаган[1]. 1954 елда К. А. Тимирязев исемендәге Башкорт дәүләт педагогия институтының рус теле һәм әдәбияты факультетын тәмамлаган[1][5].

1954—1956 елларда «Советская Башкирия» республика газетасы редакциясендә әдәби хезмәткәр булып эшли[1][5]. Аннары «Ленинец» яшьләр газетасы редакциясенә күчә, анда пропаганда бүлеге мөдире һәм баш мөхәррир урынбасары вазыйфаларын били[1][5]. Күп еллар үзәк басмаларның — «Правда», «Комсомольская правда» газеталарының һәм «Огонёк», «Дружба народов» журналларының штатлы журналисты була[1][5].

1999 елның 29 июнендә Уфада вафат була[2][1][5]. Уфаның Мөселман зиратында җирләнгән[1][5].

Иҗаты

Беренче шигырьләре 1951 елда вакытлы матбугатта күренә башлый[1][5]. 1963 елда Уфада беренче шигъри җыентыгы — «Сердце на ладони» басылып чыга[1][5]. Алга таба да шигъри җыентыклары басыла[1][5].

Очерклар китапларында Башкортстан һәм аның кешеләре — нефтьчеләр, игенчеләр, химиклар, кымызчылар, металлурглар, урманчылар тасвирлана[1]. «Правда» газетасында һәм «Огонёк» журналында басылган публицистик әсәрләре үзәк нәшриятларда чыккан «Мост», «Сабантуй» һәм «Радостный край» китапларының нигезенә ята[1][5]. Халыклар дуслыгы турындагы очерклар җыентыкларында язучының СССР республикалары буйлап сәфәрләреннән алган тәэсирләре гомумиләштерелә[1].

Әдәби мирасының зур өлешен Мәскәүдә һәм Уфада чыккан Башкортстан Республикасы турындагы китап публицистикасы тәшкил итә[2][1].

Китаплары

Төп китаплары:

  • Хакимов Р. Г. Сердце на ладони. — Уфа, 1963. — беренче шигъри җыентык[1][5];
  • Хакимов Р. Г. Здесь Азия встречается с Европой. — Уфа, 1967. — Башкортстан турында очерклар китабы[1];
  • Хакимов Р. Г. Голос космоса и колосьев. — 1969. — шигъри җыентык[1];
  • Хакимов Р. Г. Десять тостов — и все за Грузию. — 1969. — очерклар җыентыгы[1];
  • Хакимов Р. Г. Достать до себя. — 1974. — шигырьләр һәм поэмалар китабы[5];
  • Хакимов Р. Г. На семи дорогах. — Москва: Советская Россия, 1975. — Башкортстан турында документаль-нәфис китап[1];
  • Хакимов Р. Г. Радуга Азербайджана. — 1974. — очерклар җыентыгы[1];
  • Хакимов Р. Г. Радостный край. — 1975. — очерклар җыентыгы[1];
  • Хакимов Р. Г. Верность времени. — 1982. — шигъри җыентык[1][5].

Рамил Хәкимовның әсәрләре инглиз, грузин, казакъ, немец, поляк һәм башка телләргә тәрҗемә ителгән[1]. Автор шулай ук башкорт теленнән рус теленә тәрҗемәләр белән шөгыльләнә: «Батырҙар утрауы» повестен (Ф. Ә. Исангулов, рус басмасында — «Остров героев», 1968), Динис Исламовның «Мәскәү юлы» романын (рус басмасында — «Дорога Москвы», 1974), Башкортстанның халык шагыйре Мостай Кәримнең «Европа — Азия» шигъри циклын, Баязит Бикбай, Хәким Гыйләҗев, Муса Гали, Рәшит Нигъмәти, Катибә Кинҗәбулатова һәм башка башкорт авторларының әсәрләрен тәрҗемә итә[1][5].

«Сәлам, Уфа!» (1962), «Яңарган як» (1965), «Анас Асаевка 60 яшь» (1991), «Дала батыры», «Башкорт кымызы» һәм башка телефильмнарның сценарий авторы булып тора[2][1].

Иҗтимагый эшчәнлеге

Күп еллар Рамил Хәкимов Уфада «Ленинец» газетасы редакциясе каршындагы әдәби берләшмәне җитәкли[1][5]. Ул бу вазыйфага 1970 нче еллар азагында килә, үз тирәсенә Уфаның яшь әдипләре төркемен берләштерә һәм аларның әсәрләрен бастыруга булышлык итә[5]. Әдәби берләшмә 1991 елга кадәр яши[5].

Башкорт АССР Язучылар берлеге әгъзасы (1964 елдан).

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

Гаиләсе

Замандашларының истәлекләре буенча, Рамил Гәрәф улы Хәкимовның хатыны — Халидә һәм кызы Лия булган[5].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 Романов В. В своих книгах он прославлял Башкортостан и его людей (К 90-летию со дня рождения писателя Рамиля Хакимова) (рус.). Кугарчинская центральная библиотека (13 июнь 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 Сафуанов С. Г. Рамил Хәкимов // Башкирская энциклопедия / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа : ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.
  3. ↑ Лауреаты Государственной премии РБ имени Салавата Юлаева (рус.). Башкирская энциклопедия. Академия наук Республики Башкортостан (1 октябрь 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 август 2026.
  4. ↑ Сидоров В. В. Государственная премия РБ имени Салавата Юлаева (рус.). Башкирская энциклопедия. Академия наук Республики Башкортостан (2 декабрь 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 август 2026.
  5. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Хусаинов А. Правда Рамиля Хакимова (рус.). Истоки (14 июнь 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 август 2026.

Әдәбият

  • Сафуанов С. Г. Рамил Хәкимов // Башкирская энциклопедия / гл. ред. М. А. Ильгамов. — Уфа : ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2020. — ISBN 978-5-88185-306-8.

Сылтамалар

Төркемнәр