Манхэттен (проект)

«Манхэттен» проекты (tat. lat. Manhetten proyektı, ингл. Manhattan Project) — АКШның атом-төш коралын эшкәртү программасы (1939-1947).

Проект җитәкчеләре - физик Роберт Оппенһеймер һәм генерал Лесли Гровс.

Проектта АКШтан, Бөекбританиядән, Алманиядән, Канададан галимнәр катнашканнар.

Төп вакыйгалар

Шулай ук карагыз: Манхэттен проекты хронологиясе [ингл.] (тат.

1943 елның 19 августы — АКШ Президенты Франклин Рузвельт һәм Бөекбритания премьер-министры Уинстон Черчилль катнашуында Канаданың Квебек шәһәрендә узган беренче тематик конференциядә АКШ һәм Бөекбритания үз фәнни-җитештерү программаларын берләштерүгә карар кыла.
1945 елның 24 июль — Һарри Труман корал барлыгы турында Иосиф Сталинга әйтә.

Проект кысаларында өч атом бомбасы җитештерелгән һәм кулланылган:

плутонийлы "Әйберчек" (ингл. The Gadget) — 1945 елның 16 июль көнендә Тринити сынау полигонында шартлатыла, Нью-Мексико штаты / АКШ.
уранлы
1. "Малай" (ингл. Little Boy) — 6 август көнендә / Япон империясенең Хиросима шәһәре өстендә Enola Gay исемле B-29 бомбага тотучы очкычтан төшерелә.
2. "Юан ир-ат" (ингл. Fat Man) — 9 август көнендә Нагасаки өстендә Bockscar исемле B-29 бомбага тотучыдан төшерелә.

Создание ядерного оружия 2017 елның 9 апрель көнендә архивланган.
Л. Гровс «Теперь об этом можно рассказать»

Сүзлекләр һәм энциклопедияләр

Библиографик каталогларда
GND: 4278070-6, 1086353854 ISNI: 0000 0001 2242 7230 J9U: 987007264791005171 LCCN: n88074979 NKC: kn20070212001 NLA: 35354474 VIAF: 124438256 WorldCat VIAF: 124438256

Бу теманың Татнет ресурсларында яктыртылуы
Мәгълүмат агентлыклары	«Tatar-inform.tatar» сайтындагы {{{заглавие}}}.
Татарстанның массакүләм мәгълүмат чаралары	«Безнең гәҗит» сайтындагы {{{заглавие}}}. «Ватаным Татарстан» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. Интертат сайтындагы {{{заглавие}}}. «Мәдәни Җомга» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Сөембикә» журналы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Татарстан» телерадиокампаниясе сайтында {{{заглавие}}}. «Татарстан — Яңа Гасыр» телерадиокомпаниясе сайтындагы {{{заглавие}}}.
Чит иллләрнең татар телле массакүләм мәгълүмат чаралары	TRT-TATAR радиосы сайтындагы {{{заглавие}}}.
Татарстанның муниципаль массакүләм мәгълүмат чаралары	«Әлмәт таңнары» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Бөгелмә авазы» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Заман сулышы» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Кайбыч таңнары» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Минзәлә» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Мөслим-информ» сайтындагы {{{заглавие}}}. «Саба таңнары» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. Түбән Каманың «Туган як» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Шәһри Казан» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Шәһри Чаллы» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}.
Россия төбәкләренең татар телле массакүләм мәгълүмат чаралары	«Авыл таңнары» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Кызыл таң» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}. «Тәтешле хәбәрләре» газетасы сайтындагы {{{заглавие}}}.
Тематик ресурслар	«Белем.РУ» сайтындагы {{{заглавие}}}. «Бөтендөнья татар конгрессы» сайтындагы {{{заглавие}}}. «Гыйлем.tatar» порталындагы {{{заглавие}}}. «Матбугат.ру» сайтындагы {{{заглавие}}}. «Сәләт» сайтындагы {{{заглавие}}}. «Tatarica энциклопедияcе» сайтындагы {{{заглавие}}}. «Татарстан китап нәшрияты» сайтындагы {{{заглавие}}}.

Атом-төш технологияләре

Атом-төш инженериясе

Төш физикасы • Төшнең бүленүе • Термотөш реакциясе • Нурланыш • Ионлаштыручы нурланыш • Атом төше • Төш куркынычсызлыгы • Төш химиясе

Материаллар

Төш ягулыгы • Файдаланылган төш ягулыгы • Төш ягулыгы чималы • Төш ягулыгы циклы • Торий • Уран (Уранны баектыру • Уранны ярлыландыру) • Плутоний • Дейтерий • Тритий • Һелий-3 • Литий-6

Төш энергетикасы

Төм мәүзгълар

Төш реакторы • Атом электростанциясе • Радиоактив калдыклар • Идарә ителешле термотөш синтезы • Атом-төш куәт җайланмасы • Төш ракета йөрткече • Радиоизотоплы термоэлектрик генератор

Реакторлар төрләре

Инерциаль синтез • Корпуслы төш реакторы • Каналлы төш реакторы • Кайнаучы су реакторы • 4-нче буын • Тиз нейтронлы раектор • Магнокслы • Су-сулы атом-төш реакторы • Графит-су төш реакторы • Графит-газ төш реакторы • Газсуыткыч тиз реактор • Сыекметалл җылыйөрткечле реактор • Йөгерек дулкынлы реактор • Кургашын җылы йөрткечле • Сыек тозлы реактор • Авырсулы төш реакторы • Үтә критик сусуыткыч реактор • Үтә югары температуралы реактор • Гранулаштырылган ягулыклы • Интеграль тиз реактор • SSTAR

Төш табибияте

Табиби визуалләштерү	Позитрон-эмиссион томографиясе • Бер фотонлы эмиссион санак томографиясы • Гамма-камера
Терапия	Шешләрнең радиобиологиясе • Томотерапия • Протон терапиясе • Брахитерапия • Нейтронны эләктерү терапиясе

Атом-төш коралы

Тарих • Төш коралын эшләү • Төш сугышы • Термотөш коралы • Төш узышы • Төш шартлавы (Төш шартлавының зарарлы факторлары) • Атом-төш коралын сынау • Ташу • Таралу
Атом-төш клубы • Атом-төш коралын сынаулары исемлеге

Аерым проектлар

Манхэттен проекты • Халыкара тәҗрибә термотөш реакторы • АКШ Милли кабызу җайланмасы

Манхэттен (проект)

Төзелеше

Төп вакыйгалар

Бомбалар

Искәрмәләр

Чыганаклар

Сылтамалар

Шулай ук карагыз

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр