Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Сабиров Нияз Рөстәм улы

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Сабиров фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар

Нияз Рөстәм улы Сабиров (рус. Нияз Рустемович Сабиров; 14 сентябрь 1984, Казан) — Россиянең дин, җәмәгать һәм фән эшлеклесе, дин галиме, тарихчы, педагог. Тарих фәннәре кандидаты (2013), Казан ислам университетының дини дисциплиналар кафедрасы доценты һәм Болгар ислам академиясенең теология кафедрасы доценты[1].

Үзәкләштерелгән дини оешма — Татарстан Республикасы мөселманнарының диния нәзарәте мөфтие урынбасары (2013 елдан)[2]. Казанның Апанай мәчете имам-хатыйбы (2013 елның декабреннән)[3]. Татарстан Республикасының «„Иман“ мәдәни-агарту үзәге» төбәк хәйрия җәмәгать оешмасы советы рәисе һәм «Иман» нәшрияты җитәкчесе[4].

Тормыш юлы

1984 елның 14 сентябрендә Татарстан АССРның Казан шәһәрендә туган[2].

Белеме

2001 елда Татар дәүләт гуманитар-педагогика университетының (ТДГПУ) татар филологиясе факультетына укырга керә. 2006 елда университетны «Татар теле һәм әдәбияты, гарәп теле» белгечлеге буенча тәмамлый[2].

2006—2009 елларда Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең Шиһабетдин Мәрҗани исемендәге Тарих институты аспирантурасында «Ватан тарихы» белгечлеге буенча укый[2][5].

2011 елда Казандагы Россия ислам институтының шәригать фәннәре факультетының читтән торып уку бүлегенә укырга керә, анда югары ислам дини белеменең тулы курсын тәмамлый[2].

2013 елның июлендә ТР ФА Ш. Мәрҗани исемендәге Тарих институтында тарих фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый[5]. Диссертация темасы: «XVII—XVIII гасырларда татар иҗтимагый фикере үсешендә суфичылык традицияләренең роле: төп юнәлешләр һәм проблематика» (фәнни җитәкчесе — тарих фәннәре докторы Радик Салихов)[5][6].

Хезмәт юлы

2009—2013 елларда Нияз Сабиров Татарстан Республикасы мөселманнары диния нәзарәтенең Казан ислам көллияте директоры урынбасары булып эшли[2].

2010—2013 елларда ул Татарстан Республикасы мөселманнары диния нәзарәте Голәмәләр шурасы составына керә[2]. Шушы ук чорда Сабиров Казанның «Әл-Мәрҗани» мәчете имам-хатыйбы вазифасын үти[2].

2013 елда Нияз хәзрәт Сабиров үзәкләштерелгән дини оешма — Татарстан Республикасы мөселманнарының диния нәзарәте мөфтие урынбасары итеп билгеләнә[2]. Бу вазифада ул дини пропаганда һәм дәгъвәт  [рус.] (тат., Җәза үтәтү федераль хезмәте белән үзара эш йөртү, республиканың төзәтү учреждениеләре белән эшләү, шулай ук мөфтиятнең халыкара хезмәттәшлек һәм мәгърифәтчелек проектлары юнәлешләрен кураторлык итә[5][2]. Өстәмә рәвештә Татарстан Республикасы мөселманнары диния нәзарәтенең дәгъвәт (вәгазьләү) бүлеген җитәкли[7].

2013 елның декабрендә Нияз Сабиров, дин эшлеклесе Вәлиулла хәзрәт Якупов нигез салган мәхәлләнең рухи һәм тарихи мирасын торгызу эшен дәвам итеп, Казанның Апанай мәчетенең (Казанның Икенче җәмигъ мәчете) имам-хатыйбы була[3][8]. Нияз Сабиров җитәкчелегендә мәчет янында ислам нигезләрен, Коръән укуны, татар һәм гарәп телләрен өйрәнү курслары эшли, даими рәвештә мәгърифәти лекцияләр һәм мәдәни очрашулар үткәрелә[8].

Фәнни-педагогик эшчәнлеге

2007 елдан Нияз Сабиров Россия ислам институтында (хәзерге Казан ислам университетында) укыту эшен алып бара. Төрле елларда ул «Рухи туган якны өйрәнү», «Тасаввыф тарихы» курсларын, шулай ук ислам дисциплиналары комплексын эшли һәм укыта[2]. Сабиров КИУның дини дисциплиналар кафедрасы доценты вазифасын били[1], Болгар ислам академиясенең теология кафедрасы доценты булып тора[1].

Фәнни кызыксынулары даирәсенә Идел буе һәм Урал алдында ислам тарихы, суфичылык традицияләре (аерым алганда Нәкышбәндия тәрикате), XVII—XX гасыр татар фикер ияләренең (шул исәптән Шиһабетдин Мәрҗани, Галимҗан Баруди, Ризаэтдин Фәхреддин, Вәлиулла Якупов хезмәтләре) дини мирасы, шулай ук хәдисләр өйрәнү һәм ислам әхлагы керә[1][9].

Җәмәгать эшчәнлеге һәм медиапроектлар

2014 елның башыннан Нияз Сабиров «Иман» нәшриятын һәм Татарстан Республикасының «„Иман“ мәдәни-агарту үзәге» төбәк хәйрия җәмәгать оешмасын җитәкли[4]. Аның җитәкчелегендә нәшрият дини, мәгърифәти һәм тарихи әдәбиятны даими чыгаруны, инкыйлабка кадәрге сирәк татар китапларын һәм заманча уку әсбапларын яңадан бастыруны торгыза[4].

Нияз Сабиров ел саен үткәрелә торган бөтенроссия һәм халыкара фәнни-гамәли конференцияләрне, шул исәптән «Якупов укулары»н, ислам буенча туган якны өйрәнү һәм татар дини гыйлеме тарихы буенча түгәрәк өстәлләрне оештыручы һәм аларда даими катнашучы булып тора[10].

Ул татар халкының дини фикер ияләренә һәм остазларына багышланган документаль мәгърифәти фильмнар төшерүдә катнаша[11]. Массакүләм мәгълүмат чараларында, телевидениедә һәм Татарстан Республикасы мөселманнары диния нәзарәтенең мәгърифәти медиаресурсларында даими рәвештә дини вәгазьләр, мәкаләләр һәм шәрехләр белән чыгыш ясый[11][7].

Библиографиясе

Монографияләре һәм китаплары

  • Сабиров Н. Р. Роль суфийских традиций в развитии татарской общественной мысли XVII—XVIII вв.: основные направления и проблематика: дис. ... канд. ист. наук: 07.00.02. — Казань: Ин-т истории им. Ш. Марджани АН РТ, 2013. — 189 с.
  • Сабиров Н. Р., Сабиров А. Р. Валиулла хазрат Якупов. Жизнь и деятельность. — Казань: Иман, 2019. — 160 с.

Уку әсбаплары

  • Сабиров Н. Р. Тасаввуф: Учебное пособие. — Казань: ИД «Хузур» — Казанский исламский университет, 2020. — 224 с.

Сайланма фәнни мәкаләләре

  • Сабиров Н. Р. Тарикат Накшбандиййа-муджаддидиййа-хусайниййа в современном Татарстане: представители и духовная практика // Minbar. Islamic Studies. — 2024. — Т. 17, № 4. — С. 860—876. — DOI:10.31162/2618-9569-2024-17-4-860-876.
  • Сабиров Н. Р. Сборники хадисов, составленные татарскими богословами XIX – нач. XX в. // Minbar. Islamic Studies. — 2023. — Т. 16, № 2. — С. 402—413. — DOI:10.31162/2618-9569-2023-16-2-402-413.
  • Сабиров Н. Р. Суфийские мотивы в творчестве Мавля Колыя // Научный Татарстан. — 2012. — № 3. — С. 115—121.
  • Сабиров Н. Р. Взгляды татарских богословов XVIII века на суфийскую практику // Исламоведение. — 2013. — № 2. — С. 45—52.

Фильмографиясе

  • «Шихабутдин Марджани» (документаль фильм, сценарий авторы һәм проект катнашучысы)[12].
  • «Татарские ишаны» (2016, XIX—XX гасырлардагы татар рухи остазлары турында документаль фильм, проектның автордашы һәм консультанты)[11].

Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

  • Татарстан Республикасы мөселманнары диния нәзарәтенең «Бердәмлек» медале[2];
  • «Татарстан Республикасы мөселманнарының диния нәзарәте» үзәкләштерелгән дини оешмасының Мактау кәгазьләре һәм Рәхмәт хатлары[2];
  • Татар халкының рухи традицияләрен һәм тарихи мирасын саклауга керткән өлеше өчен Бөтендөнья татар конгрессының Рәхмәт хатлары һәм грамоталары[10];
  • Дәүләт-конфессия диалогын үстерү һәм мәгърифәтчелек эшчәнлеге өчен Казан мэриясенең һәм шәһәр районнары хакимиятләренең Рәхмәт хатлары[3].

Гаиләсе

Гаилә хәле: өйләнгән, балалар тәрбияли[2].

Әтисе — Рөстәм Вәли улы Сабиров — татар язучысы, прозаик һәм драматург, Татарстан Язучылар берлеге әгъзасы, М. Горький һәм Г. Державин исемендәге әдәби премияләр лауреаты[13].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 Тарикат Накшбандиййа-муджаддидиййа-хусайниййа в современном Татарстане: представители и духовная практика (рус.). Minbar. Islamic Studies. Мөрәҗәгать итү датасы: 7 август 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Нияз хазрат Сабиров — Заместитель муфтия Республики Татарстан (рус.). Ислам-Today. Мөрәҗәгать итү датасы: 7 август 2026.
  3. ↑ 1 2 3 Подарки от Эби-патши и Сталина, Книга рекордов Гиннесса и деньги Усманова: 25 главных мечетей Татарстана (рус.). Бизнес Online. Мөрәҗәгать итү датасы: 7 август 2026.
  4. ↑ 1 2 3 Издательство «Иман»: прошлое и настоящее (рус.). Официальный сайт Апанаевской мечети Казани. Мөрәҗәгать итү датасы: 7 август 2026.
  5. ↑ 1 2 3 4 Нияз хазрат Сабиров защитил кандидатскую диссертацию (рус.). Духовное управление мусульман Республики Татарстан. Мөрәҗәгать итү датасы: 7 август 2026.
  6. ↑ Роль суфийских традиций в развитии татарской общественной мысли XVII-XVIII вв.: основные направления и проблематика (рус.). Электронная библиотека диссертаций disserCat. Мөрәҗәгать итү датасы: 7 август 2026.
  7. ↑ 1 2 Нияз хазрат Сабиров: Книгу «Гыйбадате Исламия» дети должны изучать с самого детства (рус.). Официальный сайт Апанаевской мечети Казани. Мөрәҗәгать итү датасы: 7 август 2026.
  8. ↑ 1 2 Апанаевская мечеть – жемчужина Старо-Татарской слободы (рус.). Исламский портал. Мөрәҗәгать итү датасы: 7 август 2026.
  9. ↑ Сборники хадисов, составленные татарскими богословами XIX – нач. XX в. (рус.). Minbar. Islamic Studies. Мөрәҗәгать итү датасы: 7 август 2026.
  10. ↑ 1 2 Камиль Самигуллин: «Не могу сказать, что мы полностью изучили наследие Валиуллы хазрата» (рус.). Бизнес Online. Мөрәҗәгать итү датасы: 7 август 2026.
  11. ↑ 1 2 3 Нияз Сабиров: «Мы посещали Дагестан, Узбекистан, часть предметов там преподают по книгам татарских богословов» (рус.). Реальное время. Мөрәҗәгать итү датасы: 7 август 2026.
  12. ↑ Шихабутдин Марджани: создание фильма о великом богослове (рус.). Исламский портал. Мөрәҗәгать итү датасы: 7 август 2026.
  13. ↑ Сабиров Рустем (рус.). Союз писателей Республики Татарстан. Мөрәҗәгать итү датасы: 7 август 2026.

Сылтамалар

Төркемнәр

© Правообладателем данного материала является АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ».
Использование данного материала на других сайтах возможно только с согласия АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ».