Яныш Ялкайн

1906 елның 25 октябрендә Уфа губернасы Бөре өязе (хәзерге БР Мишкә районы) Чурай авылында крестьян гаиләсендә туган. Бөре педагогия техникумын (1921), Мәскәү дәүләт университетын (1931) тәмамлаган. Мари өлкә туган якны өйрәнү музее (Йошкар-Ола) фәнни хезмәткәре, ССРБ ФА антропология һәм этнография институты (Ленинград) хезмәткәре булып эшли, «Советская этнография» журналы (Мәскәү) редколлегиясе әгъзасы була.

• Автобиографик өчләм авторы: «Андрий Толкын» (1934), «Ужар жап» (тат. Яшьлек) (1936), «Ола» (тат. Кала) (1936). Бу повестьларда Беренче дөнья сугышы (1914-1918), Ватандашлар сугышы, сугыштан соңгы чор вакыйгалары сурәтләнә.
• «Онго» (тат. Түгәрәк) романында (1937) XX гасыр башы мари халкының төрле катламнары язмышын күздән кичерә, көнчыгыш чирмешләрнең күпләп ерак Себергә күченү вакыйгасын сурәтли.
• «Кугу кайык» (тат. Зур кош) (1926), «Ул» (1935) поэмалары, «Минем илем» шигырьләр җыентыгы (1934) авторы.
• Әдәбият, фольклор, этнография, матбагачылык буенча мәкаләләр яза.
• Тәрҗемә өлкәсендә эшли: А.С. Пушкин, А.М. Горький, А.П. Гайдар һ.б. әсәрләрен мари теленә тәрҗемә итә.
• Мәскәү университетында укыганда Муса Җәлил һәм Әхмәт Фәйзи белән дуслаша.

• 1937 елның көзендә «иҗатында совет чынбарлыгына социализм күзлегеннән карамау» гаебе тагалар, халык дошманнарын һәм буржуаз милләтчеләрне ачыклауда катнашмауда гаеплиләр, ССРБ язучылар берлегеннән чыгаралар.
• 1938 елның апрелендә «фин разведкасы файдасына шпионлык итүдә, фетнәче оешма оештыруда» гаепләп, кулга алалар.
• 1938 елның 17 сентябрендә атып үтерелә^[1]. 1957 елда аклана.

• Мишкә урамына, китапханәсенә, Чурай мәктәбенә исеме бирелгән.
• 1966 Чурай авылында һәйкәл (бюст) куелган.
• 1998 Я. Ялкайн исемендәге әдәби премия (Мишкә районы, Калтасы районы) булдырылган.

Хатыны Надежда (1916―1987), язучы, тәрҗемәче, педагог.

• улы Ян (1938).