Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыруМәгълүмат
РУВИКИ ТУРЫНДА

Василий Кузнецов

Василий Васильевич Кузнецов (31 гыйнвар (13 февраль) 1901, Варнавинский уезд[d], Кострома губернасы — 5 июнь 1990[1], Мәскәү) — СССР сәясәтчесе, дәүләт эшлеклесе һәм дипломат. Өч тапкыр (1982—1983, 1984 һәм 1985 елларда) СССР Югары Советы Президиумы рәисе вазифаларын башкаручы.

Тәрҗемәи хәле

1901 елның 31 гыйнварында (13 февралендә) Кострома губернасының Варнавино өязе Овсяново волосте Софиловка авылында (хәзерге Түбән Новгород өлкәсенең Семёнов шәһәр округы) крестьян гаиләсендә туа.

Александр Градусовның «Там за околицей прошлое бродит…» мәкаләсендә болай диелә[2]:

«…кайбер чыганакларда В. В. Кузнецовның туган көне дөрес күрсәтелми: һәр җирдә 31 гыйнвар (яңа стиль буенча 13 февраль) бирелә, ә чынлыкта ул 1901 елның 29 гыйнварында туган. Моны Шалдежино авылының Христос Раштуасы чиркәве метрика кенәгәсендәге 2 нче язма раслый: 29 гыйнварда туган, 30 гыйнварда чукындырылган; ата-анасы — Овсяново волосте Софиловка авылы крестьяннарыннан хәрби хезмәттәге гади солдат Василий Михайлов Кузнецов һәм аның законлы хатыны Анна Алексеева; икесе дә православие динендә».

1915 елда Сембер губернасының Алатыр өязе Порецкое авылындагы педагогия училищесына укырга керә һәм аны 1919 елда тәмамлый. 1920—1921 елларда Кызыл армиядә хезмәт итә.

1926 елда Ленинград политехника институтын тәмамлый. 1926 елның ноябреннән Макеевка металлургия заводында инженер-тикшеренүче, смена инженеры, башлык урынбасары, 1930 елның декабреннән мартен цехы башлыгы булып эшли. 1927 елдан — ВКП(б) әгъзасы. 1931 елдан АКШтагы Карнеги технология институтында металлургияне өйрәнә. 1933 елның декабреннән Мәскәү өлкәсендәге «Электросталь» заводында өлкән инженер һәм лаборатория башлыгы урынбасары, 1936 елның августыннан металлография лабораториясе башлыгы булып эшли.

1937 елның сентябреннән — СССР Авыр сәнәгать халык комиссариатында Главспецстальнең техника бүлеге технологик төркеме җитәкчесе, 1938 елның маеннан аның башлыгы урынбасары, октябреннән баш инженеры.

1940 елда СССР Дәүләт планы комитеты рәисе урынбасары була. Дәүләт оборона комитеты әгъзасы Г. М. Маленковның металлургия буенча урынбасары вазифасын башкара.

1944 елның 15 мартыннан 1953 елның 12 мартына кадәр ВЦСПС Президиумы рәисе булып эшли. 1945 елдан — Бөтендөнья һөнәр берлекләре федерациясенең Башкарма комитеты Генераль советы әгъзасы һәм вице-рәисе[3].

1946 елның 12 мартыннан 1950 елның 12 мартына кадәр — СССР Югары Советы Милләтләр советы рәисе. 1946—1989 елларда РСФСРдан СССР Югары Советы Милләтләр советының II—XI чакырылыш депутаты итеп сайлана.

1946—1952 елларда — ВКП(б) ҮК Оештыру бюросы, 1952—1989 елларда КПСС ҮК әгъзасы. 1952—1953 елларда — КПСС ҮК Президиумы һәм КПСС ҮК Президиумы каршындагы Тышкы эшләр буенча даими комиссия әгъзасы.

1953 елдан СССР Тышкы эшләр министрлыгында эшли. Шул ук елда Кытайда СССР илчесе була. 1953—1955 елларда — СССР тышкы эшләр министры урынбасары, 1955—1977 елларда — беренче урынбасары. Тышкы эшләр министры Д. Шепилов КПСС ҮК секретариатына күчерелгәч, Кузнецов СССР тышкы эшләр министры вазифасына А. Громыконың төп көндәше була.

В. В. Кузнецов Кариб кризисын җайга салуга, Даманский утравындагы кораллы бәрелешләрдән соң КХР белән сөйләшүләр урнаштыруга һәм 1971 елгы Һиндстан—Пакистан кризисын хәл итүгә өлеш кертә[4]. 1969—1970 елларда чик мәсьәләләре буенча КХР белән сөйләшүләрдә совет делегациясен җитәкли.

1977—1986 елларда — КПСС ҮК Сәяси бюросы әгъзалыгына кандидат. 1977—1986 елларда — СССР Югары Советы Президиумы рәисенең беренче урынбасары.

1980 еллар башында совет дәүләтенең номиналь башлыгы — СССР Югары Советы Президиумы рәисе вазифаларын өч тапкыр башкара:

  1. 1982 елның 10 ноябреннән 1983 елның 16 июненә кадәр (Л. Брежнев вафатыннан Ю. Андропов сайланганчы). 1982 елның 31 декабрендә Кузнецов совет халкын Яңа ел белән котлый[5];
  2. 1984 елның 9 февраленнән 11 апреленә кадәр (Ю. Андропов вафатыннан К. Черненко сайланганчы);
  3. 1985 елның 10 мартыннан 2 июленә кадәр (К. Черненко вафатыннан М. С. Горбачёв сайланганчы).

Бу вәкаләтләрне башкарган чорларда Кузнецовка 81—82, 82—83 һәм 84 яшь була.

1986 елның июненнән пенсиягә чыга.

1990 елның 5 июнендә вафат була. Мәскәүнең Новодевичье зиратында (10 нчы участок) җирләнгән[6].

Гаиләсе

  • Хатыны — Зоя Петровна Игумнова (1903—1988), тарих фәннәре кандидаты, тарих факультеты деканы вазифаларын башкаручы (1936—1937), Мәскәү дәүләт университетының КПСС тарихы кафедрасы доценты[7]:
    • Кызы — сәнгать белгече Эра (1928—2018);
    • Улы — Валерий (1934 елда туган);
    • Кызы — Елена (1939—2016);
    • Улы — Александр (1946—2020).

Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

  • ике тапкыр Социалистик Хезмәт Герое (1971, 1981);
  • җиде Ленин ордены (1943, 1951, 1961, 1966, 1971, 1981, 1986);
  • Октябрь Революциясе ордены;
  • Хезмәт Кызыл Байрагы ордены;
  • Кызыл Йолдыз ордены;
  • «Почёт билгесе» ордены;
  • ЭИ-75, ЭИ-262 һәм ЭИ-184 маркалы корычны уйлап тапканы өчен II дәрәҗә Сталин бүләге (1941);
  • «КПССта 50 ел» билгесе.

Исемен мәңгеләштерү

  • Мәскәүдә Спиридоновка урамының 19 нчы йорт фасадына мемориаль такта эленгән[8];
  • Семёнов шәһәренең Ленин мәйданында (Мәдәният йорты янында) бюсты куелган[9].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 Vasily Vasilyevich Kuznetsov // Encyclopædia Britannica (ингл.)
  2. ↑ (Документ, содержащий запись о рождении В. В. Кузнецова, находится в Центральном архиве Нижегородской области.)"[1]
  3. ↑ Кузнецов Василий Васильевич (1901-1990). Государственное бюджетное учреждение культуры города Москвы «Государственный музей истории ГУЛАГа», отдел «Дом на набережной». Мөрәҗәгать итү датасы: 13 гыйнвар 2023.
  4. ↑ Зверев, 2001
  5. ↑ Поздравление советских граждан с Новым 1983 годом от В.Кузнецова (1982). Мөрәҗәгать итү датасы: 13 гыйнвар 2026.
  6. ↑ Василий Васильевич Кузнецов — биография, фотографии. Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июнь 2009. Архивировано 7 апрель 2017 года.
  7. ↑ Игуменова Зоя Петровна Архивная копия от 16 май 2017 на Wayback Machine на сайте «Летопись Московского университета»
  8. ↑ На фасаде дома советского дипломата Василия Кузнецова открыли памятную доску. Мөрәҗәгать итү датасы: 15 июнь 2018. Архивировано 15 июнь 2018 года.
  9. ↑ бюст В. В. Кузнецову в г. Семёнов. Мөрәҗәгать итү датасы: 15 июнь 2018. Архивировано 15 июнь 2018 года.

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр