Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Зифа Нагаева

РУВИКИ проектының татар бүлегендә Нагаев фамилияле башка кешеләр турында да мәкаләләр бар


Зифа Нагаева (Зифа Вәли кызы Нагаева; рус. Зифа Валиевна Нагаева; 1 март 1956, Иске Итекәй, Башкорт Автономияле Совет Социалистик Республикасы) — композитор, җырчы, шагыйрә, автор-башкаручы, радио һәм телевидение алып баручысы. 500дән артык җырның сүзләре һәм музыкасы авторы[1][2]. Башкортстанның атказанган мәдәният хезмәткәре (2003), Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе (2011), Башкортстанның халык артисты (2020)[1] һәм Татарстанның халык артисты (2022)[3][4]. Авыргазы районының Галимҗан Ибраһимов исемендәге премиясе лауреаты (2006)[2].

Тормыш юлы

1956 елның 1 мартында БАССР Авыргазы районының Иске Итекәй авылында (җирле атамасы — Гомәр) туа[2][1]. Әтисе — Вәли Ягафәров, әнисе — Зәйтүнә Ягафәрова (укытучы). Әтисез гаиләдә үсә: әтисе кызы беренче сыйныфка кергән чакта гаиләдән китә; соңрак, кызның исеме таныла башлагач, алар очрашалар[2][5].

Башлангыч белемне туган авылында ала, аннары Яңа Юлдаш сигезьеллык мәктәбен тәмамлый (1971)[2]. Балачактан гармун уйный һәм җырлый. 1975 елда Уфаның 2 нче музыка-педагогия училищесын «бик яхшы» билгеләренә тәмамлап, туган районына кайта. Толбазы 1 нче мәктәбендә музыка укытучысы булып эшли (1975—1988). 1988 ел—1991 елларда Б. Гайсин исемендәге Толбазы балалар музыка мәктәбе директоры була. Авыргазы татар халык театрында төп рольләрне башкара, берничә ел рәттән «Театральная весна» («Театр язы») фестивале лауреаты була. Район оешмалары һәм учреждениеләре хезмәткәрләреннән тупланган вокаль коллективлар җитәкли, алар Башкортстан телевидениесендә чыгыш ясый һәм республика конкурсларында бүләкләнә[2].

1991 елда Башкорт дәүләт педагогия институтының (хәзерге Акмулла исемендәге Башкортстан дәүләт педагогия университеты) психология факультетын читтән торып тәмамлый һәм шул ук елны гаиләсе белән Уфага күчә. Уфаның 84 нче һәм 107 нче мәктәпләрендә музыка укыта; РТИ һәм «Синтезспирт» заводлары мәдәният сарайларында татар фольклор ансамбльләре җитәкли, җирле радиостанцияләрдә тапшырулар алып бара[2].

1996—2013 елларда «Башкортостан» радиосында («Шәрык», «Радио-2», «Юлдаш» иҗат берләшмәсе) эшли: тапшырулар алып бара һәм әзерли. Аеруча «Югалту-табышларым» («Сине эзлим») социаль проекты, шулай ук «Пәрдә ябылгач» һәм «Бер вакыт шулай...» тапшырулары белән билгеле[2][1].

2000 нче еллар ахырыннан «Туган тел» телеканалында «Күзгә-күз карашып» тапшыруын алып бара — күренекле артистлар белән интервью үткәрә (шул исәптән Фән Вәлиәхмәтов, Зәйнәп Фәрхетдинова, Илсөя Бәдретдинова, Гүзәл Уразова һ. б.)[2][5]. Мәҗлесләр һәм тантаналар алып бара[6].

Иҗаты

Беренче җыры — «Туган йортыма» — 1986 елда хастаханәдә ятканда туа (сүзләре һәм көе — авторныкы)[2][6]. «Туган йортыма» һәм «Гомерләр зая узмасын» җырларын Башкортстанда профессионаллардан беренче булып Флорида Исмәгыйлева башкара. Соңрак Зифа Нагаева җырларын киң танытучы Хәния Фәрхи була: ул «Гомерләр зая узмасын», «Саумы, бәхет, саумы!», «Соңгы сөю», «Әйләнә дә килә язлар» һәм башка әсәрләрне үз программаларына кертә[2][6][5].

Җырларын Фән Вәлиәхмәтов, Зөһрә Шәрифуллина, Зәйнәп Фәрхетдинова, Җәвит Шакиров, Зөфәр Билалов, Хәмдүнә Тимергалиева, Айдар Галимов, Ришат Төхвәтуллин, Гүзәл Әхмәтова, Әнвәр Нургалиев, Марат Шәйбәков һәм башка җырчылар үз репертуарларына кертәләр[5][2]. Автор-башкаручы буларак «Уфа — авыл арасы», «Ялгыз шомырт», «Кош канатлары», «Без үскән авыл», «Идел сулары», «Сафия», «Бәйрәм», «Хәниягә», «Өзелде гармун каешы», «Дусларым», «Бер вакыт кына» һ. б. җырларны башкара. Татарстанда һәм Башкортстанда концертлар бирә.

Китаплар һәм язмалар

Нәшер ителгән җыр җыентыклары һәм китаплар арасында: «Зифа Нагаева җырлары», «Гомерем балкышында», «Язмышым — җырларымда», «Алма кебек гомерләр», «Бөртекләп җыелган бәхет»[2]. Әсәрләре аудио-, видео- һәм DVD-дискларда чыгарылган.

2024—2026 еллардагы чыгышлары

2025 елның мартында Благовещенск шәһәрендә татар җыры фестивале-конкурсында («Туган як») хедлайнер буларак чыгыш ясый[7].

2025 елның 26 сентябрендә «Юлдаш» радиосының 25 еллыгы уңаеннан Уфа-Аренада үткәрелгән халыкара концерт-фестивальдә катнаша (программада Нәзифә Кадыйрова, Айдар Галимов, Элвин Грей, Илсөя Бәдретдинова һ. б. белән беррәттән)[8].

2026 елның 28 февралендә һәм 1 мартында Уфадагы «Башкортостан» концертлар залында 70 яшьлек юбилее уңаеннан «Бер вакыт кына» исемле зур концерт программасы белән чыгыш ясый, концертта Башкортстан һәм Татарстан эстрада артистлары катнаша[9][10][11].

Бүләкләре, мактаулы исемнәре

Гаилә хәле

1977 елда инженер Илдар Нагаевка кияүгә чыга. 23 ел бергә яшәгәннән соң аерылышалар. Ике баласы бар: улы Эльвир һәм кызы Светлана. Соңрак яңадан гаилә кора. Оныклары бар[2][6].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Аделя Максютова. Поздравляем! Зифе Нагаевой присвоено звание «Народный артист Республики Башкортостан» (рус.). Аургазинский вестник (8 октябрь 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 15 июль 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Фәрит Фаткуллин. «Гомерем буе җырлап туймам...» Кызыл таң (2 март 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 15 июль 2026.
  3. ↑ 1 2 Минниханов присвоил звание народной артистки Татарстана башкирской певице (рус.). Бизнес Online (29 апрель 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 15 июль 2026.
  4. ↑ 1 2 Наша землячка Зифа Нагаева — народная артистка Татарстана (рус.). Аургазинский вестник (4 август 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 15 июль 2026.
  5. ↑ 1 2 3 4 Гөлназ Хәбибуллина. Зифа Нагаева: «Эстрададагы цирк вакытлыча күренеш булыр дип өметләнәм». Интертат (21 август 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 15 июль 2026.
  6. ↑ 1 2 3 4 Чулпан Галиәхмәтова. Зифа Нагаева: «Хәния җырларымның данын арттырды». Сөембикә (1 март 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 15 июль 2026.
  7. ↑ В Благовещенске прошел III открытый районный фестиваль-конкурс (рус.). Благовещенская панорама (23 март 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 15 июль 2026.
  8. ↑ Башкирское радио «Юлдаш» отметило юбилей международным фестивалем (рус.). Башинформ (26 сентябрь 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 15 июль 2026.
  9. ↑ Зифа Нагаева. Юбилейный концерт (рус.). ГКЗ «Башкортостан». Мөрәҗәгать итү датасы: 15 июль 2026.
  10. ↑ Карина Гумерова. Йога, концерты и выставки: куда сходить в Уфе на выходных (рус.). Пруфы.рф (26 февраль 2026). Мөрәҗәгать итү датасы: 15 июль 2026.
  11. ↑ Зифа Нагаева — Юбилей 28.02 (рус.). UFAKONCERT.RU. Мөрәҗәгать итү датасы: 15 июль 2026.

Сылтамалар

Төркемнәр