Санкт-Петербург дәүләт университеты

Галимнәр арасында университетка нигез салу датасы бәхәсле мәсәлә булып тора. Ленинград тарихчылары фикеренчә^[4], хәзерге СПбДУ — Академия университетының варисы булып санала. Әлеге университет Пётр I тарафыннан 1724 елның 28 гыйнварында (8 февраль) Фәннәр академиясе белән берьюлы оештырыла^[5] (1758—1765 елларда Академия университетының ректоры М. Ломоносов була). Хәзерге вакытта бу версия университет җитәкчелеге һәм дәүләт тарафыннан рәсми рәвештә кабул ителгән^[6][7].

Икенче версия буенча, хәзерге СПбДУ Санкт-Петербург университетының варисы булып санала һәм 1819 елда Баш педагогик институтны яңадан оештыру һәм аңа яңа исем бирү нәтиҗәсендә барлыкка килә; ә институт үз тарихын 1786 елда нигез салынган Укытучылар семинариясеннән башлап җибәрә. Шуңа күрә нигезләнү датасы итеп 1819 елның 8 (20) феврале алына. Бу дата рухани эшләр һәм халык мәгарифе министры, кенәз А. Голицынның «Санкт-Петербургта Университет төзү турында» исемле докладында күрсәтелә; анда Санкт-Петербург уку округы попечителе, действительный статский советник С. Уваров тарафыннан төзелгән «С.Петербург университетының башлангыч төзелеше» проекты да урын алган^[8].

Башта университет Баш педагогик институты Уставы буенча эшли, әмма 1824 елның 4 (16) гыйнварында анда яраклаштырылган Мәскәү университеты Уставы гамәлгә кертелә^[8]. 1821 елның 31 октябрендә (12 ноябрь) Санкт-Петербург университетына Император статусын бирәләр^[8].

Университетның рәсми атамасы берничә тапкыр үзгәртелә:

• 1819 — Санкт-Петербург университеты;
• 1821 — Санкт-Петербург Император университеты;
• 1914 — Петроград Император университеты;
• 1917 — Петроград университеты;
• 1918 — Беренче Петроград университеты;
• 1919 — Петроград университеты;
• 1921 — Петроград дәүләт университеты;
• 1924 — Ленинград дәүләт университеты;
• 1933 — А. Бубнов исемендәге Ленинград дәүләт университеты;
• 1937 — Ленинград дәүләт университеты;
• 1944 — Ленин ордены Ленинград дәүләт университеты;
• 1948 — А. Жданов исемендәге Ленин ордены Ленинград дәүләт университеты;
• 1969 — А. А. Жданов исемендәге Ленин ордены һәм Хезмәт Кызыл Байрагы ордены Ленинград дәүләт университеты;
• 1989 — Ленин ордены һәм Хезмәт Кызыл Байрагы ордены Ленинград дәүләт университеты;
• 1991 — Санкт-Петербург дәүләт университеты^[9][10].

2009 елның 11 ноябрендә Россия Президенты Дмитрий Медведев илнең ике алдынгы югары уку йорты — МДУ һәм СПбДУ эшчәнлеген көйләүче законга кул куя^[11]. Университетларга «илнең иң борынгы, Россия җәмгыяте үсеше өчен гаять зур әһәмияткә ия уникаль фәнни-белем бирү комплекслары» дигән махсус статус бирелә. Закон нигезендә СПбДУ укуны тәмамлаучы студентларына үз нөсхәсе буенча эшләнгән, университетның шәхси герблы мөһере белән расланган дипломнар бирү хокукына ия була^[12]. Моннан тыш, ике университет та үзләренең шәхси белем бирү стандартларын булдырырга хокук ала. Нәкъ Санкт-Петербург университеты Россиядә беренчеләрдән булып Федераль дәүләт белем бирү стандартлары (ФГОС) урынына үз белем бирү стандартларын төзи, раслый һәм гамәлгә кертә. Университетның шәхси белем бирү стандартлары рәсми сайтында урнаштырыла^[13].

Закон нигезендә ректорны сайлау тәртибе гамәлдән чыгарыла. Югары уку йорты җитәкчесен Россия Президенты алты елга билгели. Шул ук вакытта Президент ректорны яңадан билгеләү яки вазифасыннан вакытыннан алда азат итү вәкаләтенә ия була. Университет җитәкчесе әлеге вазифа өчен билгеләнгән чикле яшькә җиткәч, Россия Президенты ректорның вәкаләтләрен ике тапкыр яңадан озайта ала. СПбДУ Уставы Хөкүмәт тарафыннан раслана. Университетның махсус статусын закон нигезендә гамәлгә ашырган яңа Устав Россия Хөкүмәте тарафыннан 2010 елның 31 декабрендә раслана.

Россия империясе чорында Университет студентлары, башка югары уку йортлары студентлары кебек, формалы кием кия^[14].

Университет биналары Санкт-Петербургның Васильев утрауы, Петродворец, Үзәк һәм Адмиралтейство районнарында, шулай ук Ленинград һәм Белгород, Краснодар өлкәләрендә, Карелия Республикасында урнашкан. Университетның тарихи төп бинасы — Университетская набережная, 7-9 адресы буенча урнашкан Унике коллегия бинасы. Ә Иске Петергофта Петродворец уку-фән комплексы эшләп килә.

Университет тарихының төрле чорларында аның җитәкчесе төрлечә атала. Түбәндә 1725 елдан башлап университетны җитәкләүчеләр һәм алар башкарган вазифаларның исемнәре күрсәтелә^[15]:

• Коль, Иоганн Петер, академия гимназиясе инспекторы^[16] (1725—1726);
• Байер, Готлиб Зигфрид, гимназия инспекторы (1726—1738);
• Крафт, Георг Вольфганг, гимназия инспекторы (1738—1744);
• Леруа, Пётр Людовик Ле Руа, Пьер-Людовик, гимназия инспекторы (1744—1748);
• Миллер, Герхард Фридрих, университет ректоры^[17] (1747—1750);
• Фишер, Иоганн-Эбергард, гимназия ректоры (1748—1750), гимназия инспекторы (1767—1768);
• Крашенинников, Степан Петр улы, университет һәм гимназия ректоры (1750—1755);
• Модерах, Карл Фридрих университет һәм гимназия ректоры вазифасын башкаручы (1755—1758), инспектор гимназии (1758—1761);
• Ломоносов, Михаил Василий улы, университет һәм гимназияне җитәкли (1758—1765);
• Котельников, Семён Кирилл улы (1761—1766);
• Браун, Иосиф-Адам, ректор (1766—1768);
• Бакмейстер, Гартвиг Людвиг Христиан, гимназия инспекторы (1766—1767, 1768—1777);
• Лепёхин, Иван Иван улы, гимназия инспекторы (1777—1794);
• Янкович де Мириево, Фёдор Иван улы, Баш халык училищасы һәм укытучылар семинариясе директоры (1783—1785);
• Козодавлев, Осип Петр улы, укытучылар семинариясе директоры (1785—1786);
• Иноходцев, Пётр Борис улы, гимназия инспекторы (1794—1797);
• Герман, Карл Фёдор улы, гимназия ректоры (1798—1804);
• Кох, Иван Иван улы, — укытучылар семинариясе директоры (1798—1804), 1804 елда Педагогика институты директоры;
• Кукольник, Василий Григорий улы, Педагогия институты вазифасын башкаручы (1805—1811, 1816);
• Энгельгардт, Егор Антон улы, Педагогия институты директоры (1812—1816);
• Кавелин, Дмитрий Александр улы, Баш педагогия институты директоры (1816—1818), университет директоры (1819—1823);
• Балугьянский, Михаил Андрей улы, ректор (1819—1821);
• Зябловский, Евдоким Филипп улы, ректор вазифасын башкаручы (1821—1825);
• Дегуров, Антон Антон улы, ректор (1825—1836);
• Шульгин, Иван Петр улы, ректор (1836—1840);
• Плетнёв, Пётр Александр улы, ректор (1840—1861);
• Срезневский, Измаил Иван улы, ректор вазифасын башкаручы (1861);
• Воскресенский, Александр Абрам улы, ректор вазифасын башкаручы (1861—1863), ректор (1865—1867);
• Ленц, Эмилий Христиан улы, ректор (1863—1865);
• Кесслер, Карл Фёдор улы, ректор (1867—1873);
• Редкин, Пётр Григорий улы, ректор (1873—1876);
• Бекетов, Андрей Николай улы, ректор (1876—1883);
• Андреевский, Иван Ефим улы, ректор (1883—1887);
• Владиславлев, Михаил Иванович, ректор (1887—1890);
• Помяловский, Иван Васильевич, ректор вазифасын башкаручы (апрель — декабрь 1890);
• Никитин, Пётр Василий улы, ректор (1890—1897);
• Сергеевич, Василий Иван улы, ректор (1897—1899);
• Гольмстен, Адольф Христиан улы, ректор (1899—1903);
• Жданов, Александр Маркелл улы, ректор (1903—1905);
• Боргман, Иван Иван улы, ректор (1905—1910);
• Гримм, Давид Давид улы, ректор (1910—1911);
• Гримм, Эрвин Давид улы, ректор (1911—1918);
• Иванов, Александр Александр улы ректор (1918—1919);
• Жебелёв, Сергей Александр улы, ректор вазифасын башкаручы (август—сентябрь 1919);
• Шимкевич, Владимир Михаил улы, ректор (1919—1922);
• Державин, Николай Севастьян улы, ректор (1922—1925);
• Томашевский, Всеволод Бронислав улы, университетны 1925 елдан җитәкли, ректор (1926—1927);
• Серебряков, Михаил Василий улы, ректор (1927—1930);
• Никич-Криличевский, Юрий Николай улы, университет директоры (1930—1932);
• Серёжников, Виктор Константин улы, университет директоры (1932—1933);
• Лазуркин, Михаил Семён улы, университет директоры (1933—1937);
• Березин, Борис Николай улы, университет директоры вазифасын башкаручы (1937—1938);
• Лукашёв, Константин Игнат улы, университет директоры (1938—1939);
• Марченко, Артемий Роман улы, университет директоры вазифасын башкаручы (июнь—сентябрь 1939);
• Золотухин, Пётр Василий улы, университет директоры (1939—1941);
• Вознесенский, Александр Алексей улы, ректор (1941—1948);
• Домнин, Никита Андрей улы, ректор (1948—1949);
• Артамонов, Михаил Илларион улы, ректор вазифасын башкаручы (январь—апрель 1950);
• Ильюшин, Алексей Антон улы, ректор (1950—1952);
• Александров, Александр Данил улы, ректор (1952—1964);
• Кондратьев, Кирилл Яков улы, ректор (1964—1970);
• Макаров, Глеб Иван улы, ректор (1970—1975);
• Алесковский, Валентин Борис улы, ректор (1975—1986);
• Меркурьев, Станислав Петр улы, ректор (1986—1993);
• Вербицкая, Людмила Алексей кызы, ректор (1993—2008), университет президенты;
• Кропачев, Николай Михайлович, ректор (2008—х. в.).

Университетның комплексына 28 факультет һәм институт, шулай ук университетның физик культура һәм спорт кафедрасы, медицина колледжы, физик культура һәм спорт, икътисад һәм технология колледжы, СПбДУның Д. Фаддеев исемендәге Академик гимназиясе керә^[18].

• «Журналистика һәм массакүләм коммуникацияләр югары мәктәбе» институты;
• «Менеджмент югары мәктәбе» институты;
• Җир турындагы фәннәр институты;
• Тарих институты;
• Фәлсәфә институты;
• Химия институты;
• Педагогика институты;
• Конкуренцияне үстерү һәм антимонополияне көйләү институты;
• Когнитив тикшеренүләр институты;
• Теология институты;
• Биология факультеты;
• Көнчыгыш факультеты;
• Хезмәт куркынычсызлыгының югары мәктәбе;
• Математика-механика факультеты;
• Медицина институты;
• Чит телләр факультеты;
• Сәнгать факультеты;
• Математика һәм компьютер фәннәре факультеты;
• Халыкара мөнәсәбәтләр факультеты;
• Сәясәт белгечлеге факультеты;
• Кулланма математика һәм идарә итү процесслары факультеты;
• Психология факультеты;
• Ирекле сәнгать һәм фәннәр факультеты;
• Социология факультеты;
• Физик культура факультеты;
• Филология факультеты;
• Экономика факультеты;
• Юридик факультет.

Ябылган факультетлар

• Физика-математика факультеты (1819—1933);
• Тарих-филология факультеты;
• Камераль факультет — Санкт-Петербург Император университеты юридик факультетының камераль бүлеге;
• Фәлсәфә-юридик;
• Рабфак;
• Җәмгыть фәннәре факультеты;
• Совет хокукы факультеты;
• Тел белеме һәм матди мәдәният факультеты;
• Рус телен чит тел буларак өйрәнү факультеты.

Фән подразделениеләре

• В. Фок исемендәге физика фәнни-тикшеренү институты;
• Радиофизика фәнни-тикшеренү институты;
• В. Смирнов исемендәге математика һәм механика фәнни-тикшеренү институты;
• В. Зубов исемендәге исәпләү математикасы һәм идарә процесслары фәнни-тикшеренү институты;
• В. Соболев исемендәге астрономия фәнни-тикшеренү институты;
• Химия фәнни-тикшеренү институты;
• Биология фәнни-тикшеренү институты;
• Трансляцион биомедицина институты (2015 елдан);
• Мәгълүмати технологияләр фәнни-тикшеренү институты;
• Рус теле һәм мәдәнияте институты;
• А. Фёдоров исемендәге тәрҗемә институты;
• Дәүләт рус теле проблемалары фәнни-тикшеренү институты;
• Теология институты (2022 елдан)^[19];
• П. Л. Чебышев исемендәге күпсыйфатлы фәнни тикшеренү лабораториясе;
• Су үзәге.

Дөнья университетлары академик рейтингы (ARWU)

2012 елдан башлап СПбДУ ел саен Шанхай рейтингы буенча математика юнәлешендә дөньяның иң яхшы университетлары арасында урын ала. 2021 елда СПбДУ үз позицияләрен саклап, 301–400 төркеменә керә^[20].

2025 елда Санкт-Петербург дәүләт университеты 2024 ел күрсәткечләрен саклый һәм 401–500 төркемендә кала, ә Россия университетлары арасында икенче урынны ала^[21].

Financial Times

2018 елда СПбДУның Менеджмент югары мәктәбе Европаның алдынгы бизнес-мәктәпләре рейтингына кереп, Financial Times European Business Schools Rankings буенча 52 нче урынны ала.

2021 елда СПбДУның Менеджмент югары мәктәбенең магистр программасы дөньядагы иң яхшы 100 магистратура программасы арасында 25 нче урынны ала һәм әлегә кадәр Россиядән бу рейтингта бердәнбер вәкил булып кала.

QS

2017 елда СПбДУ дөньяның иң яхшы университетларының 1 % ына керә^[22].

Шулай ук бизнес-белем бирү буенча QS рейтингының иң яхшы 100 университеты рәтенә керә. 2017 елда СПбДУның Менеджмент югары мәктәбенең магистратура программалары — «Корпоратив финанслар» һәм «Менеджмент» — 69 һәм 83 нче урыннарны ала, ә CEMS халыкара альянсының «Master in International Management» (CEMS MIM) диплом программасы 8 нче урында була.

СПбДУ QS рейтингының фәнни юнәлешләр буенча предмет рейтингында математика һәм лингвистика буенча иң яхшы 100 университет рәтенә, физика һәм астрономия буенча иң яхшы 150, ә компьютер фәннәре буенча иң яхшы 200 университет рәтенә керә^[23].

2018 елда СПбДУ Европаның үсеп килүче илләре һәм Үзәк Азия илләре университетлары рейтингында дүртенче урын ала^[24].

2018 елда СПбДУ беренче тапкыр медицина буенча QS предмет рейтингы рәтенә керә. Шул ук елда СПбДУ QS предмет рейтингында «Сәнгать һәм гуманитар фәннәр» өлкәсендә 57 нче урынны, җәмгыять фәннәре өлкәсендә 168 нче, ә табигый фәннәр өлкәсендә 139 нчы урынны ала, һәм шуның белән тиешле рәвештә 18, 54 һәм 62 позициягә күтәрелә^[25].

2021 елда СПбДУ математика, фәлсәфә, халыкара мөнәсәбәтләр һәм нефть инженериясе өлкәләрендә дөньяның иң яхшы 100 университеты исемлегенә керә. «Фәлсәфә» юнәлешендә ул 151–200 төркеменнән 51–100 төркеменә күчә. Шулай ук «Сәясәт һәм халыкара тикшеренүләр» юнәлешендә дә күрсәткечләр сизелерлек яхшыра: Университет 101–150 төркеменнән 51–100 төркеменә күтәрелә. «Математика» фәне буенча СПбДУ дөньяда 61 нче урынны ала. Моннан тыш, Университет «Тарих», «Лингвистика» һәм «Заманча телләр» юнәлешләрендә дә беренче йөзлеккә якыная.

СПбДУ киңрәк предмет өлкәләре буенча да үз позицияләрен яхшырта. Мәсәлән, «Җәмгыять фәннәре һәм менеджмент» юнәлешендә Университет узган ел белән чагыштырганда 14 позициягә югарырак күтәрелеп, дөнья буенча 123 нче урынны алды. Ә «Сәнгать һәм гуманитар фәннәр» һәм «Табигый фәннәр» өлкәләрендә СПбДУ дөньяның иң яхшы 100 университетына якын позицияләрдә урнаша — тиешле рәвештә 118 һәм 131 урыннарны ала^[26].

2021 елда СПбДУ Alumni Outcomes күрсәткече буенча дөньяның иң яхшы йөз университеты исемлегенә керде. Әлеге индикатор үз университетларны аларны тәмамлаган кешеләрнең уңышлары, нәтиҗәләре буенча бәяли^[27]. Әлеге күрсәткеч буенча Санкт-Петербург университеты дөньяда 67 нче урында тора.

СПбДУ шулай ук Employer — Student Connections критерие буенча да дөньяның иң уңышлы йөз университет исемлегенә якыная. Бу рейтингта югары уку йортларының эш бирүчеләр белән хезмәттәшлеге бәяләнә. Бүген СПбДУ партнёрлары исемлегенә төрле өлкәләрдән 2000 нән артык коммерция оешмасы, фәнни һәм белем бирү оешмалары, шулай ук дәүләт органнары керә^[28].

2023 елда QS World University Rankings 2024 рейтингында дөньяның иң яхшы уку йортлары арасында 315 урында тора^[29].

The Economist

СПбДУның «Менеджмент» магистратура программасы The Economist журналы версиясе буенча менеджмент өлкәсендәге иң яхшы программалар рейтингына керә. СПбДУның Менеджмент югары мәктәбе — 2017 ел рейтингында Россиядан кергән бердәнбер уку йорты. The The Economist (Which MBA?) рейтингында СПбДУ «Менеджмент» (Master in Management — MiM) магистратура программасы 37 нче урынны ала^[30].

2019 елда СПбДУның Master in Management программасы The Economist журналының «Masters in Management» (MiM) рейтингында Россиядән катнашкан бердәнбер программа була^[31].

Times Higher Education (THE)

2016 елда дөньяда иң югары абруйга ия югары уку йортлары исемлегендә (World Reputation Rankings) СПбДУ 81-90 нчы урыннар аралыгында билгелә. Шул ук елны Санкт-Петербург университеты студентларының профессиональ эшчәнлеккә әзерлеге буенча дөньяның иң яхшы уку йортлары исемлегенә (Global Employability University Ranking) керә^[32].

2017 елда Санкт-Петербург университеты социаль һәм гуманитар фәннәр, шулай ук бизнес һәм икътисад буенча предмет рейтингларына керә^[33][34].

2018 елда СПбДУ студентлар санының укытучылар санына нисбәте иң түбән булган югары уку йортлары рейтингында 34 нче урынны ала.

2021 елда СПбДУ гомуми рейтингтагы позицияләрен саклап кала һәм биш төркем күрсәткечнең өчесе буенча үсеш күрсәтә^[35]. Уңай үзгәрешләр фәнни-тикшеренү эшчәнлегендә, сәнәгатьтән алынган керем күләме һәм университетның интернационалләшү дәрәҗәсендә күзәтелә.

Иң югары нәтиҗәне СПбДУ «Укытучылык эшчәнлеге» критерие буенча күрсәтә — 43,7 балл. Әлеге төркеме күрсәткеч буенча университет дөньяда 164 нче урынны били һәм дөньяның иң яхшы 9,8 % университеты арасына керә^[36].

Webometrics

2017 ел башындагы мәгълүматларга караганда, Санкт-Петербург дәүләт университеты Webometrics версиясе буенча югары уку йортлары ачыклыгы рейтингында дөньяда 1242 нче урынны били. 2018 елның җәенә университет меңнән артык позициягә күтәрелеп, Transparent Ranking: Top Universities by Google Scholar Citations халыкара рейтингында 198 нче урынга җитә.

СПбДУ 2020 ел нәтиҗәләре буенча Webometrics халыкара рейтингында үз позицияләрен сизелерлек яхшырта. Университет ярты ел эчендә 58 позициягә күтәрелә. Иң зур үсеш «Ачыклык» критерие буенча күзәтелә — әлеге күрсәткеч буенча университет ярты елда 207 пунктка югарырак күтәрелә. «Күренүчәнлек» критерие буенча үсеш 49 пункт тәшкил итә^[37].

RAEX

Санкт-Петербург дәүләт университетының Академик гимназиясе RAEX рейтингы буенча Россиянең иң яхшы 30 мәктәбе исемлегенә керә^[38].

«Три миссии университета»

2021 елда СПбДУ Санкт-Петербургта беренче урынны ала һәм дөньяның иң яхшы 40 университеты исемлегенә керә. Университет 36 нчы урынны били, 2020 ел белән чагыштырганда позицияләрен дүрт пунктка яхшырта һәм барлык Санкт-Петербург университетларын шактый аерма белән уза^[39]. 2025 елда икенче урынны ала, 13 фән буенча яхшы нәтиҗәләр күрсәтә^[40].

The Center for World University Rankings (CWUR)

Сауд Гарәбстанында урнашкан Дөнья университетлары рейтинглары үзәге тарафыннан төзелгән CWUR рейтингында белем сыйфаты буенча СПбДУ дөньяның 27 000 университеты арасында 81 нче урында тора^[41].

Forbes Education

2025 елда рейтингның беренче бишлегенә керә. Рейтингта барлыгы 564 югары уку йорты катнаша. Алар биш төп күрсәткеч буенча бәяләнә: нетворкинг, дөньякүләм репутация, эш бирүчеләр арасында абруй, академик мохитнең үсеш дәрәҗәсе, Forbes факторы^[42].

Санкт-Петербург университетында төп һәм өстәмә белем бирү программалары гамәлгә ашырыла. 2023 елда СПбДУда 505 төп белем бирү программасы эшли, алар арасында: 9 гомуми белем программасы, 3 урта һөнәри белем программасы, 118 бакалавриат һәм специалитет программасы, 219 магистратура программасы, 149 фәнни юнәлештә аспирантура программасы һәм 27 ординатура программасы. Һәрбер программа буенча җәмәгать советы эшли. Шулай ук 2023 елда СПбДУда бер меңнән артык өстәмә белем бирү программасы гамәлгә ашырыла, алар түбәндәге әзерлек юнәлешләре буенча оештырыла:

• Биология
• Көнчыгышны өйрәнү
• География, геология, геоэкология, почвоведение
• Журналистика һәм PR
• Тарих
• Математика һәм ИТ
• Медицина
• Менеджмент
• Җәмгыять белеме
• Социология
• Сәясәт белеме
• Психология
• Тәрҗемә һәм чит телләр
• Реклама һәм җәмәгатьчелек белән элемтәләр
• Рус телен чит тел буларак өйрәнү
• Ирекле сәнгать һәм фән
• Физик культура һәм спорт
• Филология
• Фәлсәфә
• Физика
• Химия
• Икътисад
• Юриспруденция
• Педагогика

Санкт-Петербург университетына кабул итү елга бер тапкыр уздырыла. Гадәттә, кабул итү кампаниясе яз көне башланып, җәй көне тәмамлана (бу кабул ителүчеләрнең гражданлыгы һәм белем дәрәҗәсенә бәйле). Абитуриентлар өчен ачык сайлап алу шартларын булдыру максатыннан:

• 2011 елдан башлап СПбДУ Россия университетлары арасында беренче булып Кабул итү комиссиясе утырышларының барлык карарлары һәм протоколларын рәсми сайтта бастыра;
• 2011 елдан башлап СПбДУның барлык имтихан комиссияләре рәисләре бәйсез экспертлар булып тора;
• 2011 елдан башлап предмет комиссияләре һәм апелляция комиссияләре составына эш бирүче оешмалар вәкилләре дә кертелә;
• СПбДУ Россия университетлары арасында беренче булып кабул итү комиссиясе утырышларына матбугат чаралары вәкилләрен чакыра^[43];
• Россия университетлары арасында беренче булып барлык керү имтиханнарын аудио- һәм видеоязмага алуны кертә;
• Максатлы кабул итү минимумга төшерелә: 2007 елда максатлы урыннарга 24 студент кабул ителгән булса, 2016 елда — 9 студент кабул ителә^[44].

Россия империясендә дипломнарны аттестлар дип атыйлар. Фәнни дәрәҗәләр һәм фәнни аттестация формалашуы процессы якынча йөз елга сузыла. Шулай итеп, 1819 елдан башлап Санкт-Петербург университетының аттестатында ректор имзасы һәм студентның төп предметлар буенча уңышлары турында бәяләмәләр урнаштырыла башлый. Документ төп курсларны укыган барлык профессорлар тарафыннан имзалана. Аның бөтен тексты бер биткә сыя, хәзерге төшенчәләр белән әйткәндә, диплом һәм кушымта берләштерелгән була. Университет студентларыннан тыш читтән килгән укучылар да була. Алар арасында ирекле тыңлаучылар, хезмәткәрләр һәм укытучылар була — алар үз дәрәҗәләренә имтихан тапшыру яки укыту хокукын алу теләге белән килә. Курсларны тәмамлагач, алар лицензия ала торган булган.

1835 елга кадәр Россиянең барлык университетлары, шул исәптән Санкт-Петербург университеты да, аттестатларын Европадагы дипломнар үрнәгенә карап ясый. Ләкин 1835 елда гомуми университет уставы кабул ителгәч, аттестатларның формасы бертөрле итеп стандартлаштырыла. XIX гасыр дәвамында һәм 1917 елга кадәр диплом формалары һәм стилистикасы зур үзгәрешләр кичерми. Күпчелек дипломнар бер үк үрнәктә була: алар альбом форматы битенә охшаган (якынча 50×40 см), калын кәгазьгә бастырыла һәм җитди стильдә бизәлә. Баштагы язу нәфис итеп эшләнә, ә гомуми мәгълүматлар рус телендә генә бастырыла.

Университет канцеляриясе җитәкчесе студент турында шәхси мәгълүматлар кертә: студентның исеме, разряды, уку еллары, тыңланган предметлар исемлеге, уңыш күрсәткечләре белән бер рәттән тәртип характеристикасы («яхшы холыклы», «тугры» һ. б.) да күрсәтелә.

1878 елның 20 сентябрендә Бестужев югары хатын-кыз курслары эшен башлый. Аларны тәмамлаганнан соң сертификат бирелә. Аның эчтәлеге университет дипломындагы язмаларны кабатлый, ләкин форматы башка була (50×35 см) һәм үз тамгасы куела.

1906 елда университетларда предмет системасы кертелә. Дипломга барлык тыңланган курслар, шулай ук диплом эшенең билгесе языла. Альбом форматы китап форматына алыштырыла 1920 елларда дипломны «сертификатка» алыштыралар, администрация имзалары урынына почмаклы штамп кертелә. Кулдан бары тик номер һәм диплом бирү датасы языла. Дифференциаль билгеләр урынына зачетлар исемлеге урнаштырыла. Мәгълүмат берничә биткә бүленә, сертификат дүрт биттән торган китап рәвешендә җыела.

1930нчы елларның икенче яртысында Университет дипломнарга кире кайтып, яңа форма эшләп чыгара. Шул рәвешле каты тышлы китап барлыкка килә, аның размеры 11×15 см була. Алгы битендә — СССР гербының күчермәсе һәм «Диплом» дигән язма урнаштырыла. Барлык мәгълүмат эчтәге битләрдә урын ала. Имзаларны аттестация комиссиясе рәисе, ректор һәм секретарь куя.

1996 елдан 2010 елга кадәр Университетны тәмамлаган студентларга бердәм дәүләт үрнәге буенча югары һөнәри белем дипломы тапшырыла. Дипломның тышкы ягы 1994 елда махсус карар белән раслана: герблы кәгазь, кара-күк яки бордо төсле тышлык, кушымта. Кушымтада дисциплиналар исемлеге, алар буенча билгеләр һәм сәгать саны, практика исемлеге һәм билгеләре, имтихан нәтиҗәләре һәм чыгарылыш эше темасы, шулай ук аның билгесе урнаша. Дипломга секретарь, декан һәм ректор имза куя.

2010 елның маенда, Университетка «махсус статус» бирелгәч, СПбДУ үз үрнәгендәге дипломнар тапшыра башлый, анда русча һәм инглизчә языла^[45].

Тышлыгында (кызыл-бордо төстә, чия төсендә, 21,5×30 см) университет гербы басыла, астыңда Universitas Petropolitana (Санкт-Петербург университеты) дип языла һәм нигез салу елы (1724) рим саннары белән (MDCCXXIV) күрсәтелә. Эчке биттә дүрт почмакка дүрт ефәк тасма ябыштырыла. Сул яктан диплом салына, уң яктан диплом кушымталары (ул 12 биттән тора) урнаштырыла.

Кушымта Diploma Supplement стандартларына туры килә, ул Европа Комиссиясе, Европа Шурасы һәм ЮНЕСКО тарафыннан раслана^[46]. Анда белем бирү программасының компонентлары күрсәтелә — лекция курслары, семинар дәресләре, лаборатория эшләре һәм аларны ECTS шкаласы (Европа кредитларны күчерү һәм туплау системасы) буенча үзләштерү нәтиҗәләре. Шулай ук кушымтада Россиядәге белем бирү системасы турында мәгълүмат бирелә.

2016 елдан башлап, дипломнарга дәүләт имтихан комиссияләре составы турында мәгълүмат, чыгарылыш квалификацион эшләр темаларын раслаган эш бирүче оешмалар турында мәгълүмат кертелә. Шулай ук дипломда уку курсларын үткәргән, имтиханнар һәм зачётлар алган фәнни-педагогик хезмәткәрләр турында мәгълүмат, студентның практиканы узган урыны турында мәгълүмат урнаштырыла.

Өстәвенә, 2016 елдан башлап дипломнарда QR-код урнаштырыла^[47], аның ярдәмендә студентның уңышлары турында белергә һәм аның чыгарылыш квалификацион эше тексты белән танышырга мөмкин.

СПбДУ дипломы сигез дәрәҗәдәге саклау чараларына ия: эксклюзив су билгесе белән кәгазь, университет өчен махсус эшләнгән сетка (0,1 мм-дан ким калынлыктагы сызыклардан торган катлаулы рәсем). Мондый рәсемне кабатлау кыен; ул үз эченә күренми торган сызыкларны ала, алар бары тик ультрафиолетта күренә, инфракызыл нурларда югалучы элементлар гадәти яктыртуда күренә^[48].

«Клиник практика» — студентның практик тәҗрибә алу формасы, ул уку процессыннан аерылмыйча, клиент (заказчы яки эш бирүче) куелган бурычларны хәл итү максатыннан үткәрелә. Клиник практика форматы студентның үз-үзен профессиональ яктан ачу шартларын тудыра, профессиональ хезмәттәшлек күнекмәләрен формалаштыра, төрле профессиональ эшчәнлек төрләрен оештыру һәм планлаштыру сәләтен үстерә, үсеш һәм шәхси үсеш мөмкинлеген тәэмин итә, студентка үз эшен башкаручы профессионал ролендә үзен тоярга һәм шул ук вакытта клиникаларда эшкә җәлеп ителгән укытучылар тарафыннан ярдәм алырга мөмкинлек бирә, шулай ук студентларның фәнара компетенцияләрен үстерүгә ярдәм итә^[49].

1998 елның августында СПбДУ хокук факультетының хокук клиникасы ачыла^[50]. Аның тәҗрибәсе клиник формада укытуның уңышлы һәм нәтиҗәле булуын күрсәтә, һәм СПбДУ ректоры Н. М. Кропачёв инициативасы белән бу практика университетта киңәйтелә. Бүгенге көндә СПбДУда 22 клиника эшли:

• Юридик клиника
• Психологик клиника
• Социаль клиника
• Финанс грамотлылык үзәге
• Медиаүзәк
• Гамәли социология клиникасы
• ИТ-клиника
• Экологик клиника
• Архив үзәге
• Конфликтология клиникасы
• Музей-архитектура клиникасы
• Коммуникацион проектлар клиникасы
• Лингвистик клиника
• СПбДУның белем проектларын цифрлы яклау клиникасы
• Педагогик клиника
• Тәрҗемәләр социаль үзәге;
• Көнчыгыш һәм Африка телләре буенча тәрҗемә практикасы үзәге;
• СПбДУның HR-компетенцияләрен үстерү үзәге;
• Гамәли сәяси тикшеренүләр клиникасы;
• Халыкара мөнәсәбәтләр өлкәсендә креатив технологияләр үзәге;
• Экскурсия-туризм клиникасы;
• Мәдәниятара яраклашу һәм тармаклар буенча тәрҗемә үзәге.

СПбДУ алдында торган иң мөһим бурычларның берсе — үзенең фәнни тикшеренүләрне яклау программаларын гамәлгә ашыру. 2013 һәм 2014 елларда университетта СПбДУ мегагрантлары конкурсы уздырыла, нәтиҗәдә Россия һәм чит иллщрнең алдынгы галимнәре җитәкчелегендә 9 фәнни-тикшеренү лабораториясе оештырыла.

Мегагрантлар программасын гамәлгә ашыру кысаларында оештырылган лабораторияләр:

• «Алгоритмик биотехнология үзәге» лабораториясе, җитәкчесе — Павел Певзнер, биоинформатика, исәпләү биологиясе, системалы биология өлкәсендә белгеч, физика-математика фәннәре кандидаты, Калифорния университеты, Сан-Диего (АКШ) профессоры;
• Электрон һәм спинлы наносистемалар лабораториясе, җитәкчесе — Евгений Чулков, Баск иле университеты (Испания) профессоры;
• «Трансмилләтчелек һәм миграция процесслары: чагыштырма һәм институциональ анализ» лабораториясе, җитәкчесе — Питер Кивисто, Турку университеты (Финляндия) хөрмәтле профессоры;
• «Икътисад эффективлыгы һәм тирә-як мохит» лабораториясе, җитәкчесе — Фредерик ван дер Плоег, Оксфорд университеты (Бөекбритания) профессоры, Амстердам ирекле университеты (Нидерланд) профессоры, элекке Нидерланд мәгариф, мәдәният һәм фән министры;
• «Үсешле икътисадлы илләрнең сәяси бәйләнешле фирмаларын интернационализацияләү» лабораториясе, җитәкчесе — Лилак Накум, Барух колледжы, Нью-Йорк университеты (АКШ) профессоры;
• Кластерлы катализация лабораториясе, җитәкчесе — Валентин Анаников, Мәскәү дәүләт университеты профессоры, Россия фәннәр академиясе Югары химия колледжы профессоры;
• Социаль процессларны анализлау һәм модельләштерү лабораториясе, җитәкчесе — Александр Кныш, Мичиган университеты (АКШ) ислам белгечлеге профессоры;
• Биомолекулярлы ядер магнит резонансы лабораториясе, җитәкчесе — Николай Скрынников, Пёрдью университеты, Западный Лафайетт (АКШ) профессоры;
• Амилоид биологиясе лабораториясе, җитәкчесе — Юрий Чернов, Джорджия технология институты (АКШ) профессоры.

2010 елдан башлап, Россия Федерациясе Хөкүмәте грантлары конкурсының биш дулкыны уздырыла, алар Россиянең югары һөнәри белем бирү йортларында алдынгы галимнәр җитәкчелегендә үткәрелгән фәнни тикшеренүләрне дәүләт ярдәме белән тәэмин итү максатыннан оештырыла.

Хөкүмәт грантларын откан лабораторияләр

• В. Кёппен исемендәге поляр төбәкләр һәм Дөнья океаны геоморфологик һәм палеогеографик тикшеренүләр лабораториясе, җитәкчесе — Йорн Тиде, палеоклиматолог, Alfred Wegener Institute һәм IFM-Geomar поляр тикшеренүләренең ике алдынгы үзәкләренең элекке директоры;
• Ф. Добржанский исемендәге геном биоинформатика үзәге, җитәкчесе — Стефан Джеймс О’Брайен, алдынгы биоинформатик, РАН чит ил әгъзасы (АКШ);
• И. Уральцев исемендәге спин оптикасы лабораториясе, җитәкчесе — Алексей Кавокин, Саутгемптон университеты нанофизика һәм фотоника кафедрасы мөдире;
• П. Чебышёв исемендәге күпфәнле тикшеренү лабораториясе, җитәкчесе — Станислав Смирнов, Филдс премиясе лауреаты, Женева университеты (Швейцария) профессоры;
• Иновацион инженерия кулланмалары өчен перспективалы зур нано материаллар механикасы лабораториясе, җитәкчесе — Руслан Валиев, Уфа дәүләт авиация-техник университетының перспективалы материаллар физикасы институты директоры (Россия);
• «Фотоактив нано-композицион материаллар» лабораториясе, җитәкчесе — Детлеф Банеманн, Вильгельм Лейбниц университеты (Германия) профессоры;
• Үсешнең фәнара тикшеренүләр лабораториясе, җитәкчесе — Елена Леонидовна Григоренко, Хьюстон университеты (АКШ) профессоры, СПбДУ төп фәнни хезмәткәре (Россия);
• Аутоиммунитет мозаикасы лабораториясе, җитәкчесе — Иегуда Юлиус Шенфельд, профессор, Заблудович исемендәге аутоиммун авырулар үзәгенең (Израильнең иң зур шифаханәсе — Тель-Авив университеты каршындагы Шева медицина үзәге) оештыручысы һәм җитәкчесе, Аутоиммунитет буенча Халыкара конгресс президенты (Израиль);
• Хәрәкәт нейродинамикасы лабораториясе, җитәкчесе — Юрий Штыров, философия докторы, Кембридж танып-белү һәм ми тикшеренүләре институтында өлкән фәнни хезмәткәр, Орхус университетында магнит һәм электроэнцефалография лабораторияләрен җитәкли (Россия, Бөекбритания, Дания).

Санкт-Петербург университеты Россиядә үзенең фәнни дәрәҗәләрен бирү практикасын беренче булып кертә^[51].

2016 елның 1 сентябрендә университетка фәнни дәрәҗәләргә диссертация яклауны үз кагыйдәләре буенча үткәрү хокукы кайтарыла^[52](СПбДУда 1917 елга кадәр үз фәнни дәрәҗәләрен бирү практикасы була).

СПбДУның үз яклау системасы диссертацияләрнең сыйфатын һәм яклауларның сыйфатын арттыру максатында булдырыла.

СПбДУның үз диссертация яклау системасының үзенчәлекләре:

• Һәр кандидатка индивидуаль алым: һәр диссертация яклауга аерым диссертация советы оештырыла, аларга конкрет диссертация темасы белән таныш булган Россия һәм чит ил белем һәм фән үзәкләреннән килгән белгечләр керә;
• Экспертлар катнашуы: диссертация советына кимендә биш эксперт — фән докторлары, диссертация темасы буенча белгечләр керә; аларның квалификациясе фәнни җәмәгатьчелек тарафыннан һәм югары наукометрия күрсәткечләре белән расланырга тиеш;
• Яклауның ачык характеры: кандидат үз эшен СПбДУ сайтына бастыра, анда совет әгъзалары диссертация яклауга ун көн кала фикерләрен урнаштыра; диссертация советы утырышының туры эфирда трансляциясе алып барыла (Университет Россиядә беренче булып диссертация яклауларының онлайн-трансляцияләрен күрсәтә^[53]);
• Дистанцион формат: совет әгъзалары, шул исәптән чит ил вәкилләре, утырышка килә алмаган очракта, дистанцион рәвештә катнаша, сораулар бирә һәм тавыш бирә ала.;
• Дөнья фәнни киңлегенә интеграция: диссертация советында кимендә бер чит ил оешмасы белгече катнаша; совет әгъзаларының яртысыннан күбрәген башка фәнни һәм югары белем бирү оешмалары, шул исәптән чит ил вәкилләре тәшкил итә. Диссертация СПбДУ сайтында ике телдә — русча һәм инглизчә урнаштырыла. Кандидат диссертациясен инглиз телендә дә яклый ала. СПбДУ сайтында туры эфирда трансляция русча һәм инглизчә алып барыла.

2017 елның 17 гыйнварында Санкт-Петербург университетында СПбДУның тарих фәннәре кандидаты фәнни дәрәҗәсенә диссертацияне яклау беренче тапкыр үткәрелә.

СПбДУ Россия университетлары арасыннан беренче булып Европа университетларының Коимбра төркеменә керә^[54].

СПбДУның партнерлары булып 450 дән артык университет тора. Һәр ел саен 3 меңнән артык чит ил гражданнары СПбДУның төп һәм өстәмә белем программаларына, шулай ук халыкара килешүләр нигезендә академик алмашу программаларына кабул ителә.

Санкт-Петербург дәүләт университетында шулай ук ике диплом белем бирү программалары эшли.

Ике диплом программалары:

Программа	Университет-партнёр	Ил
«Менеджмент (Master in Management, MiM)»	Парижның Югары коммерция мәктәбе	Франция
	Вена икътисад һәм бизнес университеты	Австрия
	Фудан универcитеты
	Рабат бизнес мәктәбе	Марокко
	Лаппеэнранта технология университеты	Финляндия
«Массмедиада һөнәри сөйләм эшчәнлеге»	Пекин чит телләренең икенче университеты
«Информацион бизнес-аналитика»	Виадрина Европа университеты	Германия
«Россия Федерациясе һәм чит дәүләтләр дипломатиясе»	Болонья университеты	Италия
«Балтыйк һәм Төньяк илләрне өйрәнү»	Тампере университеты	Финляндия
«Икътисадта анализның математик методлары»	Виадрина Европа университеты	Германия
«Телләр һәм мәдәниятләр арасындагы үзара бәйләнеш контекстында Германия һәм Көнчыгыш Европа»	Кристиан Альбрехт исемендәге Киль университеты	Германия
«Фирма икътисады һәм инновацион эшчәнлек»	Ильменау техник университеты	Германия
«Тел һәм коммуникацияләр»	Эрнст Мориц Арндт исемендәге Грайфсвальд университеты	Германия
«Тарих һәм мәдәният киңлегендә Россия һәм Франция / La Russie et la France dans l’espace de l’histoire et de la culture»	Сорбонна университеты	Франция
«Россия һәм Франция әдәбияты: чагыштырма караш / Littératures russe et française: regards croisés»	Сорбонна университеты	Франция
«Россия һәм Франция арасындагы фәлсәфи диалог / Dialogue philosophique entre Russie et France»	Сорбонна университеты	Франция
«Поляр һәм диңгез тикшеренүләре» (2020 елда кабул итү булмаган)	Гамбург университеты	Германия
«Глобаль коммуникацияләр һәм халыкара журналистика» (2020 елда кабул итү булмаган)	Берлинның Ирекле университеты	Германия

Уртак белем бирү программалары

Программа	Университет-партнёр	Ил
«Халыкара сәүдә системасы (инглиз телендә)» (магистратура)	UNCTAD институты	Швейцария
«Рус теле һәм әдәбияты» (магистратура)	Челтәрле университет	БДБ

2021 елда Санкт-Петербург дәүләт университетына керү конкурсларында чит ил гражданнары рекорд күләмдә катнаша. 21 000 гариза бирүченең якынча 1900 е кабул ителә, абитуриентлар 74 илдә яши.

СПбДУ Фәнни паркында 22 ресурс үзәге ачылган^[55]. Алар СПбДУ үсеш программасының төп юнәлешләре буенча төркемнәргә берләштерелгән.

• «Нанотехнологиләр һәм материаловедение»
  • Композит наноматериалларның инновацион технологияләре;
  • Магнит-резонанс тикшеренү ысуллары;
  • «Нанотехнологияләр» юнәлеше буенча интердисциплинар ресурс үзәге;
  • Матдә составын анализлау ысуллары;
  • Фотоактив материалларны наноконструктрлау;
  • Нейтрон физикасы — нейтрон тикшеренүләре;
  • Физика юнәлеше буенча белем бирү ресурс үзәге;
  • Оптик һәм лазер тикшеренү ысуллары;
  • Рентгенодифракция тикшеренү ысуллары;
  • Термогравиметрия һәм калориметрия тикшеренү ысуллары;
  • Өслекнең физик тикшеренү ысуллары;
  • Материаллар һәм конструкцияләрнең экстремаль халәтләрен тикшерү үзәге;
  • Микроскопия һәм микроанализ үзәге;
• «Биомедицина һәм кеше сәламәтлеге»
  • Микроорганизмнарны культивацияләү;
  • Молекуляр һәм күзәнәк технологияләрен үстерү;
  • Биобанк үзәге;
  • Медицина, фармакология һәм наноэлектроника өчен функциональ материалларны диагностикалау үзәге;
  • «Хромас»;
  • СПбДУ Виварий;
• «Экология һәм табигатьтән рациональ файдалану»
  • Геомодель;
  • Экологик иминлек обсерваториясе;
• «Информацион системалар һәм технологияләр»
  • СПбДУ исәпләү үзәге.

Фәнни парк 30 000 квадрат метрдан артык мәйданны били, ә ресурс үзәкләре җиһазларының бәясе 7,5 млрд сум тәшкил итә. 2015 елның гыйнварыннан 2016 елның июленә кадәр СПбДУ Фәнни паркында 1985 фәнни проект башкарылган һәм 76 936 үлчәү үткәрелгән. Фәнни парк җиһазларын кулланып үткәрелгән тикшеренүләр нәтиҗәләре буенча галимнәр 980-дән артык мәкалә бастырган, шуларның 850 дән артыгы WoS CC һәм Scopus индексацияләнгән журналларда чыккан.

Санкт-Петербург университетының тарихы Россия тарихы һәм фәнни белем тарихы белән тыгыз бәйләнгән: монда атаклы мәдәният һәм фән эшлеклеләре укыган, эшләгән һәм яшәгән, ачышлар ясаган. Бина өлешләре мәдәни мирас объектлары булып тора, кампус территориясендә урнашкан объектлар өйрәнү өчен аеруча кызыклы. СПбДУ коллекцияләрендә 3 миллионнан артык саклау берәмлеге бар, һәм алар фәнни тикшеренүләрдә һәм белем бирү программаларында киң кулланыла. Күләм, тематик һәм хронологик диапазоннар буенча СПбДУ коллекциясе Россиянең федераль музейләре җыелмалары белән чагыштырырлык дәрәҗәдә.

2017 елдан музей эшчәнлеге СПбДУның эш төре булып санала, бу Россия Федерациясе Хөкүмәте 2017 елның 22 ноябрендәге № 1402 карары белән расланган Уставка кертелгән үзгәрешләр нәтиҗәсендә мөмкин була. СПбДУ музей коллекцияләре экспозицияләр һәм коллекцияләр идарәсенә берләштерелгән. Фәнни коллекцияләр СПбДУның фәнни-белем бирү бүлекчәләре кысаларында эшли яки мөстәкыйль бүлекчәләр булып тора^[56].

СПбДУ экспозицияләре һәм коллекцияләре:

• СПбДУ тарихы музее;
• Д. Менделеев музей-архивы;
• В. Набоков музее;
• С. Дягилев исемендәге заманча сәнгать музее;
• Физика һәм практик механика тарихы бүлеге;
• Минералогия музее;
• Палеонтологик-стратиграфик музей;
• Петрография музее;
• Палеонтология музее;
• Гербарий.

Санкт-Петербург дәүләт университетының Ботаника бакчасы XIX гасырның 30нчы елларында барлыкка килә. Ул чакта бакча Менделеев линиясендә, Унике коллегия бинасы буйлап сузылган кечкенә генә кишәрлектән гыйбарәт була. Беречне 75 үсемлек төрен коллекционер Ф. Уваров бүләк итә. Территорияне төзекләндерү эшләре белән ботаника профессоры И. Шиховский шөгыльләнә.

1850 елда ботаника буенча ординар профессор вазифасына (соңрак университет ректоры була) Андрей Бекетов чакырыла. Аның актив оештыру һәм фәнни эшчәнлеге нәтиҗәсендә ботаника бакчасы фәнни-тикшеренү үзәгенә әверелә.

1866 елда А. Бекетов һәм ботаника буенча доцент А. Фоминцин университет җитәкчелегенә бакча өчен яңа территория бүлеп бирү һәм оранжерея төзү турындагы үтенеч белән мөрәҗәгать итәләр. Җитәкчелек ризалашырга ашыкмый, чөнки Петербургның Аптекарь утравында андый парк инде була. Әмма шул ук елның декабрендә университет советы: «оранжерея төзелешенә керешергә һәм унивеситет ишегалдында ботаника бакчасы үстерүне файдалы һәм зарур дип танырга», — дигән карар кабул итә.

Университет стенасы артында мәйданы якынча 2 гектар булган буш җир участогы урнашкан була. Тар, ташландык һәм файдалануга яраксыз әлеге участок ул вакытта Павлов училищесына карый. Бекетов, «Русский инвалид» газетасында эшләгән чорда хәрби министр Дмитрий Милютин белән таныш була һәм аңа турыдан-туры мөрәҗәгать итә, бирелгән җирнең яраксызлыгын аңлата. Галимне игътибар белән тыңлаганнан соң, Милютин университетка кирәкле җир участогын түләүсез рәвештә бирә. Университет советы Бекетовка төзелеш өчен акчаның бер өлешен бүлеп бирә, ә тагын 3 мең сумны аның дусты — күренекле ботаник М. Воронин иганә итә.

Күп тә үтми, уку оранжереясе бинасын һәм ботаника аудиториясен салу тантаналы рәвештә башлана.

Бу җир участогында бакча булдырылды, аның уртасында, бераз калкурак урында, өч катлы таш бина төзелде; аның янәшәсендә өч бүлектән торган оранжерея корылды: берсе — безнең климат үсемлекләре өчен салкын, ә калган икесе — җылырак илләрдән, шул исәптән тропик һәм субтропик зоналардан китерелгән үсемлекләр өчен, анда пальмалар һәм агачсыман папоротниклар үсте. Бинада студентлар өчен аудитория, шулай ук А. Бекетовның эш кабинеты, галим-бакчачы һәм лаборант фатирлары урнашкан иде… Ботаника йорты студентларның практик шөгыльләре һәм күрсәтмәле укыту өчен хезмәт иткән күпсанлы әсбаплар белән җиһазландырылды. Шкафларда ул чор өчен иң яхшы саналган микроскоплар, инструментлар җыелмасы сакланды. Моннан тыш, А. Бекетов даими рәвештә тулыланып торган искиткеч гербарийга нигез салды…Аудиторияләр төрле үсемлекләрне, шулай ук чәчәкләр һәм җимешләрнең бик нык зурайтып күрсәтелгән өлешләрен сурәтләгән, гаять югары осталык белән башкарылган берничә йөз акварель таблица белән җиһазландырылган иде, — дип искә төшерә галимнең кызы Мария Бекетова.

Бекетов Ботаника бакчасының ачык территориясен дә төзекләндерә.

Аның сул ягында төрле агачлар үскән, сукмаклы, буа һәм калкулыклы чын бакча булдырылган иде, шунда ук искиткеч чәчәк түтәлләре дә урнашкан. Бакчаның икенче өлешендә исә төрледән-төрле үсемлек төрләре утыртылган, күпсанлы квадратлардан торган тулы бер кыр бар иде, аларны студентлар өйрәнә иде, — дип яза М. Бекетова.

Бекетовның оныгы — Александр Блок Ботаника бакчасында уйнап үсә.

Ботаника бакчасында галим-биологлар һәм үз коллекцияләре, ерак экспедицияләрдән алып кайткан үсемлекләре белән уртаклашкан энтузиаст-бакчачылар хезмәт куя. Студентлар да актив катнаша: алар сирәк очрый торган чәчәкләр һәм агач төрләрен эзләп сәяхәтләргә чыгалар, аннары аларны рәсемгә төшереп, сыйфатларын тасвирлыйлар, үсешен һәм камилләшүен күзәтәләр, лаборатор дәресләрдә үзенчәлекләрен өйрәнәләр, тәҗрибәләр үткәрәләр.

1886 елдан башлап Ботаника бакчасы «Ботанические записки» журналын нәшер итә башлый. Анда Россия галимнәренең хезмәтләре басыла. Э. Регель мәгълүматларына караганда, 1896 елда университет коллекциясендә 2500 гә якын төр оранжерея үсемлекләре һәм 150 дән артык төр ачык грунтта үстерелгән үсемлек исәпләнгән. 1901 елда бакчада 1000 гә якын агач һәм үләнсыман үсемлек төрен үз эченә алган парк-дендрарий нигезләнә. Ул шәһәр халкы өчен ачык була.

1935 елда бакча бакча-парк сәнгате һәйкәле дип танылып, дәүләт саклавына алына. Бөек Ватан сугышы елларында һәм Ленинград блокадасы вакытында оранжереяләр тулысынча диярлек җимерелә. Ачык грунтта бомбага каршы сыену урыннары урнаштырыла, яшелчә бакчалары ясала. Шуңа да карамастан, хезмәткәрләр бирешми: коточкыч салкыннарга карамастан, алар оранжереяләрдә яраклы температураны саклап кала, кайбер үсемлекләрне Д. Отта исемендәге институтка күчерәләр. Сугыш ахырына оранжерея үсемлекләренең якынча 300 төре, шулай ук 40 агач һәм куак сакланып кала. Шул рәвешле, мәсәлән, хәзер инде яше йөз елдан арткан иң борынгы пальма — Trachycarpus fortunei — коткарылып калына.

1940—1970 нче елларда Ботаника бакчасы директоры булып Дмитрий Залесский эшли. Сугыш тәмамланганнан соң бакчаны яңадан торгызу таләп ителә. Бәхеткә каршы, яңа директор фикердәшләре белән бергә бакчаны яңадан торгызуга, үсемлек төрләренең байлыгын тулыландыруга һәм хәтта сугышка кадәрге дәрәҗәдән дә арттыруга, шулай ук уку-укыту һәм фәнни эшчәнлекне җайга салуга ирешә. Алар ябык һәм ачык грунттагы үсемлек коллекцияләренә багышланган белешмә-каталоглар чыгара, үсемлекләрне карауның еллык циклын җайга сала. Зур яңа пальма оранжереясе, шулай ук суккулентлар һәм үсемлекләрне шытымлату өчен кечерәк оранжереяләр төзелә. Ботаника бакчасы шәһәр күргәзмәләрендә һәм конкурсларында актив катнаша. Аның каршында чәчәкчелек сөючеләр түгәрәге дә эшләп килә.

2010 нчы елларда Санкт-Петербург дәүләт университетының Ботаника бакчасын реконструкцияләү эшләре башлана.

Нәшрият эшчәнлеге 1724 елда университет оешкан чорднан ук башлана. 1760 елда беренче университет курслары — С. Разумовскийнең «Кыскартылган математика» китабы дөнья күрә.

1824 елда университет «Фәннәрне өйрәтү күзәтүе» һәм университет профессорларының фәнни хезмәтләрен бастыра башлый, ә 1834 елдан башлап — беренче магистр һәм доктор диссертацияләре басыла. 1917 елга кадәр 1500дән артык хезмәт нәшер ителә. Авторлар арасында А. Бекетов, Э. Ленц, Д. Менделеев, И. Сеченов, П. Чебышёв кебек рус һәм дөнья фәненең күренекле вәкилләре була.

Нәшриятнең мөстәкыйль эшчәнлеге һәм китапларны типографик ысул белән бастыру 1934 елда башлана, ул вакытта университетта нәшрият бүлеге оештырыла (1936 елдан — нәшрият өлеше), ә 1939 елдан ул «Ленинград дәүләт университетының нәшрият йорты» дип атала. Бу чорда университет галимнәре алдында яңа дәреслекләр төзү бурычы куела, алар заманча таләпләргә җавап бирергә тиеш була. 1938—1941 елларда университетта бастыру өчен 173 дәреслек әзерләнә.

1946 елда «Вестник Ленинградского университета» фәнни-теоретик журналы басыла башлый, ә 1957 елда «Известия высших учебных заведений» сериясендә бөтенсоюз «Правоведение» фәнни-теоретик журналы чыга. Бүгенге көндә университет якынча 30 фәнни журналның нигезләүчесе һәм нәшриятчысы булып тора, һәм алар барысы да ачык керү мөмкинлеге белән тәкъдим ителә. Шулар арасында «Российский журнал менеджмента», «Политическая экспертиза: ПОЛИТЭКС», «Biological Communications», «Studia Slavica et Balcanica Petropolitana», «Новейшая история России» һәм башка журналлар бар.

СПбГУ журналлары ВАК тарафыннан рецензияләнүче басмалар исемлегенә керә, күпчелеге RSCI (Russian Science Citation Index) платформасында иң яхшы рус журналлары исемлегенә (Web of Science), ә кайбер журналлар халыкара Scopus базасына кертелгән. Университет журналлары шулай ук EBSCO, EastView, Ulrich’s Periodicals Directory, КиберЛенинка, MathNet.ru һәм башка мәгълүмати ресурсларда урнаштырылган.

Бүгенге көндә нәшрият традицияләрне дәвам итә һәм СПбГУда тәкъдим ителгән барлык белем өлкәләренә караган уку һәм фәнни әдәбиятны бастыра. Ул гуманитар, җәмгыяви һәм табигый фәннәрнең күпчелек бүлекләрен, төрле техника һәм технология өлкәләрен колачлый, шул ук вакытта төп һәм өстәмә белем программалары өчен дәреслекләр һәм уку әсбапларына аерым игътибар бирә^[57].

Электрон белем ресурсларын үстерү үзәге — Санкт-Петербург дәүләт университетының бер бүлекчәсе, ул MOOC форматында онлайн-курслар эшләп чыгара^[58]. СПбГУның ачык онлайн-курсларын «Ачык белем» милли платформасында, Stepik платформасында, халыкара Coursera платформасында һәм Кытай сервисы XuetangXта карарга мөмкин. Университет «Ачык белем» платформасында онлайн-курслар саны һәм аудиторияне колачлау буенча беренче урынны алып тора: (162 курстан артык, бу платформада тәкъдим ителгән барлык курсларның якынча 20 %), ә 2022 елның мартына аларга язылучылар саны 2 миллионнан артык була. Coursera сервисында СПбГУ Европа университетлары арасында курслар саны буенча беренче урынны ала, ә дөнья университетлары арасында топ-5кә керә (418 онлайн-курс).

Университетның «Ачык белем» порталындагы яңа эш юнәлеше — онлайн-программалар эшләп чыгару. Платформада тәкъдим ителгән 27 программадан 18е СПбГУ тарафыннан булдырыла. 2022 елның мартында аларны тыңлаучылар саны якынча1 миллион кешегә җитә. Моннан тыш, университет Россия вузлары арасында беренче булып үз курсларын XuetangX Кытай сервисында урнаштыра (2022 елның мартына анда инде 16 курс була), шулай ук Stepik порталында 5 онлайн-курс тәкъдим итә.

Санкт-Петербург университетының спорт комплексы ике стадион, җылы су бассейны, 27 спорт залынан (уен һәм тренажёр заллары, көрәш, бокс, тауга менү, аэробика заллары, атыш тиры) тора. Шулай ук ачык баскетбол, волейбол, тренажёр мәйданчыклары һәм футбол мәйданы бар. Университетның гомуми физкультура һәм спорт кафедрасында студентлар мәҗбүри физик әзерлекнең төп курсларын үтә, өстәмә рәвештә төрле секцияләр һәм клубларда шөгыльләнә. СПбГУда түбәндәге секцияләр эшли: академик гребля, альпинизм, бадминтон, баскетбол, волейбол, җиңел атлетика, өстәл теннисы, йөзү, регби, бию, теннис, хоккей, черлидинг һәм шахмат^[59].

СПбГУда берничә спорт берләшмәсе эшләп килә, шул исәптән «Балтийские орланы» спорт клубы (спорт ориентлашуы, киберспорт, фехтование, күпкырлы спорт, футбол), туристлар клубы, «Барс» альпинист клубы^[60], яхтинг секциясе. Ел саен Санкт-Петербург университетының 35 спорт төре буенча Спартакиадасы һәм 10 спорт төре буенча «Беренче курс студенты призы» үткәрелә. 2010 елда тауга менү һәм спорт ориентлашуы буенча җыелма командалар Бөтенроссия студент ярышларында призёр урыннарны яулый.

• Хезмәткәрләр профсоюзы оешмасы;

• Студентлар профсоюзы оешмасы;

• Яшь галимнәр советы;

• Сугыш һәм хезмәт ветераннары советы.

1997 елда Унике коллегия бинасында беренче литургия үткәрелә һәм 1918 елның сентябрендә юкка чыккан Петр һәм Павел изге апостоллары чиркәве яңадан изгеләндерелә.

Россия Федерациясе дөньяви дәүләт булганга, кайбер кануннарда югары уку йортларында дини оешмалар эшчәнлегенең рөхсәт ителмәве күрсәтелә^[66]. Шулай да, 1989 елда Л. Гумилёв инициативасы буенча СПбГУда православ университет җәмәгатьчелеге яңадан оештырыла, һәм Университет тарихы музееның бинасында гыйбадәт яңадан үткәрелә башлый. 1996 елдан чиркәүнең настоятеле — университетның физика факультетын тәмамлаган, физика-математика фәннәре кандидаты, богословие кандидаты, протоиерей Кирилл Копейкин^[67].

Илнең бу атаклы уку йортында югары һөнәри белем алганнар арасында 600 дән артык академик, дистәгә якын дәрәҗәле халыкара бүләк (шул исәптән Нобель премиясе) лауреатлары, Патша Россиясенең, Советлар Берлегенең һәм Россия Федерациясенең билгеле дәүләт һәм сәяси эшлеклеләре, бихисап галимнәр, язучылар, сәнгатьнең төрле өлкәләрендә һәм спортта югары күрсәткечләргә ирешүчеләр бар.

Нобель премиясе лауреатлары

• Иван Павлов — Физиология буенча Нобель премиясе лауреаты, 1904 ел;
• Николай Семёнов — Химия буенча Нобель премиясе лауреаты, 1956 ел;
• Лев Ландау — Физика буенча Нобель премиясе лауреаты, 1962 ел;
• Александр Прохоров — Физика буенча Нобель премиясе лауреаты 1964 ел;
• Василий Леонтьев — Экономика буенча Нобель премиясе лауреаты, 1973 ел;
• Леонид Канторович — Экономика буенча Нобель премиясе лауреаты, 1975 ел.

Математика буенча халыкара Филдс премиясе лауреатлары

• Григорий Перельман (2006 ел, премиядән баш тарта);
• Станислав Смирнов (2010 ел).

Россия Хөкүмәте башлыклары

• Пётр Столыпин — 1906 елның 8 июленнән 1911 елның 5 сентябренә кадәр Россия империясе Министрлар советы рәисе;
• Борис Штюрмер — 1916 елның 20 гыйнварыннан 10 ноябренә кадәр Россия империясе Министрлар советы рәисе;
• Александр Керенский — 1917 елның 7 (20) июленнән 20 октябренә (8 ноябренә) кадәр Бөтенроссия Вакытлы хөкүмәтенең министр-рәисе;
• Александр Кривошеин —1920 елның июненнән октябренә кадәр Россия Көньягы Хөкүмәте рәисе;
• Владимир Ленин — 1917 елның 27 октябреннән (9 ноябреннән) 1924 елның 21 гыйнварына кадәр РСФСР Халык Комиссарлары Советы рәисе, 1923 елның 6 июленнән 1924 елның 21 гыйнварына кадәр СССР Халык Комиссарлары Советы рәисе;
• Владимир Путин — 1999 елның 16 августыннан 2000 елның 7 маена кадәр; 2008 елның 8 маеннан 2012 елның 7 маена кадәр Россия Федерациясе Хөкүмәте рәисе;
• Дмитрий Медведев — 2012 елның 8 маеннан 2020 елның 15 гыйнварына кадәр Россия Федерациясе Хөкүмәте рәисе.

Гаскәри башлыклар

• Александр Керенский;
• Николай Крыленко;
• Владимир Путин;
• Дмитрий Медведев

Россия Федерациясе президентлары

• Владимир Путин;
• Дмитрий Медведев.

Россия Федерациясе президентлары В. В. Путин һәм Д. А. Медведев университетта укыган һәм эшләгән.

Российская фәннәр академиясе президентлары

• Владимир Комаров;
• Гурий Марчук.

Россия мәгариф академиясе (РАО) президентлары

• Николай Никандров;
• Людмила Вербицкая.

Өч тапкыр Социалистик Хезмәт Герое

• Яков Зельдович (1949, 1954, 1956)

Ике тапкыр Социалистик Хезмәт Герое

• Виктор Амбарцумян (1968, 1978);
• Александр Виноградов (1949, 1975);
• Иван Виноградов (1945, 1971);
• Николай Семёнов (1966, 1976).

В. Ленин исемендәге премия лауреатлары

Сталин премиясе лауреатлары

Петербург университетын тәмамлаган билгеле дәүләт эшлеклеләре арасында — Литва президентлары А. Сметона, Д. Грибаускайте, Кыргызстан парламенты спикеры З. Курманов, А. Собчак, А. Кудрин, А. Коновалов, С. Иванов, И. Южанов, Л. Денисова бар. Университетны тәмамлаган фән эшлеклеләре арасында Н. Соловьёв, В. Докучаев, А. Попов, К. Тимирязев, П. Семёнов-Тян-Шанский кебек галимнәр бар^[68][69]. Петербург университетын тәмамлаучылар һәм аның укытучылары арасында 600дән артык РАН, РАО һәм башка академияләр, шул исәптән чит ил академияләре, әгъзалары бар^[70].

Университетта укыган һәм аны тәмамлаган әдәбият эшлеклеләре арасында язучылар Ф. Абрамов, Г. Данилевский, С. Довлатов, О. Ларионова, М. Нахмансон, Б. Стругацкий, И. Тургенев, В. Ян, Айн Рэнд; шагыйрьләр О. Берггольц, А. Блок, Д. Мережковский, Я. Райнис, рәссамнар А. Бенуа, И. Билибин, М. Врубель, И. Грабарь, В. Поленов, Н. Радлов, Н. Рерих; артистлар Б. Горин-Горяйнов, А. Сумбатов-Южин; музыкаль сәнгать эшлеклеләре Б. Асафьев, С. Дягилев; композиторлар Б. Бер, Х. Кушнарёв, А. Чернов, М. Чернов, Ю. Шапорин, М. Юдин; режиссёр В. Голиков бар.

Эдита Пьеха психология бүлекчәсен бетерә, ә Борис Гребенщиков кулланмалы математика факультетының идарә процесслары бүлеген тәмамлый.

Университетның танылган спортчылары арасында фигуралы шуу буенча беренче Олимпия чемпионы (1908) Николай Панин-Коломенкин, бокс буенча Олимпия чемпионы (1956) Геннадий Шатков, биеклеккә сикерү буенча Олимпия чемпионы (1972) Юрий Тармак, 800 м һәм 1500 м йөгерү буенча Олимпия чемпионы (1976, 1980) Татьяна Казанкина, фигуралы шуу буенча ике тапкры Европа чемпионы (2010, 2015) Юко Кавагути, шахмат буенча дөньяның унынчы чемпионы Борис Спасский һәм уникеенче чемпионы Анатолий Карпов^[71], СССР (1971, 1979 (берлектә), 1979 һәм 1980/81) һәм АКШ (1991 (берлектә), 1992, 1993 (берлектә)) чемпионы, хатын-кызлар арасында биш тапкыр дөнья бридж чемпионкасы Ирина Левитина, укытучы, Европа рекордчысы (1967), йөзү буенча спорт остасы Людмила Спиридонова бар.

СПбГУны зур эшкуар һәм миллиардер П. Дуров тәмамлаган.

Студентлар үзидарәсе 2000 еллар башында формалаша башлый. Шул вакытта математика-механика факультеты студентлары советы оештырыла; ул университет администрациясе белән эшли һәм нигездә студентларны тулай торак белән тәэмин итү мәсьәләләре белән шөгыльләнә. 2001 елда тарих факультетында беренче студентлар советы барлыкка килде. 2007 елда тарих, социология һәм экономика факультетлары студент советлары оеша. Шул ук вакытта студент фәнни җәмгыятьләре дә барлыкка килә (алар бүгенге көндә дә эшли һәм конференцияләр, башка фәнни чаралар оештыра). 2011 ел башында гомумуниверситет студентлар үзидарә системасы формалаша башладый, ә 2011 елның 2 сентябрендә студент советлары рәисләре белән администрациянең беренче очрашуы уза.

СПбГУ Студентлар советы — вәкиллекле орган; аның составына факультет һәм көллият студент советлары рәисләре, шулай ук СПбГУ Студентлар советы комитетлары рәисләре керә. Аның төп бурычлары — студентларның мәнфәгатьләрен яклау, администрациягә тәкъдимнәр кертү, студентлар белән администрация арасында мәгълүмати алмашуны тәэмин итү. Студентлар советы студентларга кагылышлы норматив-хокукый актларны эшләүгә җәлеп ителә һәм студентларга кагылышлы мәсьәләләр буенча, шул исәптән матди-техник базаны файдалану, студентларны социаль яклау, уку процессын тәэмин итү, уку-укудан тыш эшчәнлекне оештыру буенча тәкъдимнәр ясый. Студентлар советы вәкилләре Университетның идарә органнары эшендә катнаша. Шулай ук Студентлар шурасы утырышларында карала торган барлык мәсьәләләр Университет администрациясе катнашында тикшерелә^[72].

Шулай ук СПбГУ — Россиядә фәнни-педагогик хезмәткәрләргә Университетның коллегиаль органнарына үз-үзләрен тәкъдим итү (самовыдвижение) хокукын биргән беренче югары уку йорты: университетның гыйльми советы, факультетларның гыйльми советлары, фәнни комиссияләр һәм уку-укыту-методик эш буенча комиссияләрнең эшләрендә катнашырга мөмкин.

Моннан тыш, СПбГУ беренче булып эш нәтиҗәләрен җәмәгатьчелек катнашында кабул итүне һәм хезмәт күрсәтү, сатып алу документлары, шул исәптән конкурс катнашучыларына карата таләпләрне буенча ачык фикер алышу практикасын гамәлгә кертте^[73].

• Ленин ордены;
• Хезмәт Кызыл Байрагы ордены;
• Поляр йолдызы ордены (2021 елның 12 октябре).

«Санкт-Петербург дәүләт университеты» югары белем бирүче федераль дәүләт бюджет белем бирү учреждениесеның 2021—2030 еллар үсеш программасы университет эшчәнлегенең барлык төр нәтиҗәлелеген үстерүгә, заман таләпләренә җавап бирүгә юнәлтелгән.

Университет үсешенең төп юнәлешләре, шул исәптән Санкт-Петербург шәһәренең Пушкин районында «Университетның үсеш территорияләре» проектын гамәлгә ашыру да инфраструктураны камилләштерү хисабына тәэмин ителә. 2024 елның декабрендә Санкт-Петербург Госстройнадзоры Детскосельский бистәсендәге территорияне үстерүче проект буенча беренче этап эшләрен башларга рөхсәт бирә. Аның кысаларында мәйданы 12,3 мең м² булган уку корпусы һәм 6 мең м² мәйданлы хуҗалык корпусы төзү каралган. Уку корпусы территориясендә 2730 студент белем ала алачак. Төзелешнең гомуми мәйданы — 4,1 мең кв. м^[74].

Программа Россия Федерациясенең үсешенең төп юнәлешләрен билгеләүче норматив-хокукый актлар, төбәк һәм тармак стратегияләре нигезендә эшләнгән. Әлеге документлар җыелмасы университетны үстерүнең түбәндәге төп юнәлешләрен сайлауны билгели:

• түбәндәге өлкәләрдә тикшеренүләрне үстерү, компетенцияләр туплау, белемнәр һәм технологияләр трансферы:
  • цифрлы технологияләр, ясалма интеллект, яңа материаллар;
  • персональләштерелгән медицина һәм югары технологияле сәламәтлек саклау, генетика, фармакология;
  • рациональ агро- һәм аквахуҗалык, экологияне саклау, куркынычсыз азык-төлек продуктлары;
  • социомәдәни тикшеренүләр һәм технологияләр, шул исәптән кеше, табигать һәм технологияләрнең үзара бәйләнеше;
  • җәмгыять, икътисад һәм дәүләтнең социаль-икътисади тикшеренүләре, цифрлы икътисад һәм кеше капиталы;
• университетның Санкт-Петербург шәһәре, Ленинград өлкәсе һәм Төньяк-Көнбатыш федераль округының социаль-икътисади үсешендә катнашуы; бу эш университет белән Санкт-Петербург Хөкүмәте, университет белән Ленинград өлкәсе Хөкүмәте арасындагы килешүләр, шулай ук университет белән төбәкләр арасында төзелгән һәм киләчәктә төзеләчәк башка килешүләр нигезендә гамәлгә ашырылачак, шул исәптән:
  • мәгариф өлкәсендә Төньяк-Көнбатыш федераль округы төбәкләрендәге университетларны үстерү программаларын гамәлгә ашыруга ярдәм итү максатында университетның челтәрле үзара хезмәттәшлеген үстерү проекты тормышка ашырылачак. Шулай ук сәләтле балаларны табу һәм аларга ярдәм итүгә, аларның алдагы үсешен мониторинглауга юнәлтелгән программалар алга таба да үстереләчәк; моңа университетның мәктәп укучылары һәм студентлар өчен фәннәр буенча олимпиадалары, «Сириус» моделе нигезендә булдырылган төбәк фәнни-мәгариф үзәкләре өчен программалар, университетның академик гимназиясендә сәләтле мәктәп укучылары өчен урта (тулы) гомуми белем бирү программалары керә;
  • тикшеренүләр өлкәсендә университетның барлык предмет өлкәләрендә фәнни эшчәнлек үстереләчәк, шуның белән бергә Санкт-Петербург шәһәрендә, Ленинград өлкәсендә, Төньяк-Көнбатыш федераль округы регионнарында һәм башка Россия төбәкләрендә региональ заказлар һәм университетның бизнес-партнёрлары таләпләре исәпкә алыначак. Региональ партнёрлар мәнфәгатендә социаль тикшеренүләр киңәйтеләчәк, алар регионнарның икътисади, демографик һәм социаль потенциалын ачуга юнәлдереләчәк һәм региональ хакимият һәм идарә органнары таләпләре буенча башкарылачак;
  • кадрлар белән тәэмин итү өлкәсендә проектлы алымны гамәлгә кертү өчен яңа кадрлар әзерләү һәм булган кадрларны яңадан әзерләү системасы оештырылачак, ул үз эченә өзлексез белем бирү системасын формалаштыру, региональ хезмәт базарында актив эшлекле сәясәт чараларын тәэмин итү, кеше капиталын үстерүне алачак;
  • инновацияләр өлкәсендә регионнарда продуктлар һәм технологияләргә ихтыяҗны исәпкә алып тикшеренүләр һәм үсеш эшләре алып барылачак. Моның өчен университетның инновацион фәнни-технологик үзәге потенциалы кулланылачак, ул «Университетның үсеш территорияләре» проекты кысаларында төзелә;
  • экспертиза өлкәсендә төп үсеш факторы — экспертиза үткәрү юнәлешләрен киңәйтү булачак, бу региональ хакимият һәм идарә органнарының аналитик, фәнни, экспертлык һәм хокукый тәэмин итү өлкәсендәге киң спектрдагы заказларын нәтиҗәлерәк башкарырга мөмкинлек бирәчәк. Бу икътисадның структур диверсификациясе һәм цифрлаштыруы, социаль сәясәт, демография, экология, эчке һәм тышкы сәясәт өлкәләренә кагыла;
  • хокук өлкәсендә цифрлы трансформацияне алга этәрүче региональ хокук актларын булдыру һәм килештерү тәэмин ителәчәк, шулай ук федераль һәм региональ дәрәҗәләрдә хокукый мәйданны модернизацияләү буенча карарлар эзләү башкарылачак.
  • социомәдәни өлкәдә Россия, Санкт-Петербург шәһәре һәм Ленинград өлкәсе социаль-икътисади һәм мәдәни сәясәт максатларына ярдәм кысаларында, Санкт-Петербург шәһәре, Ленинград өлкәсе һәм башка Россия төбәкләре халкына университет музей комплексы ресурсларына һәм «Университетның үсеш территорияләре» проекты кысаларындагы спорт инфраструктурасы объектларына керү мөмкинлеге тәэмин ителәчәк. Шулай ук төрле юнәлешләрдәге волонтерлык эшчәнлеге алга таба үстереләчәк.
  • инфраструктура һәм идарә үсеше университетның цифрлы трансформациясе аша тормышка ашырылачак (цифрлы инфраструктура һәм сервислар үсеше, бизнес-процесслар трансформациясе).

Үсеш программасы СПбГУның рәсми сайтында бастырылган^[75].