Ринат Гыйләҗев
Ринат Рияз улы Гыйләҗев (рус. Ринат Риязович Гилязов; 20 декабрь 1944, Яшел Үзән, Татарстан АССР — 22 ноябрь 2014, Казан) — СССР фирка һәм дәүләт эшлеклесе, Яр Чаллы шәһәр Халык депутатлары советы башкарма комитеты рәисе (1974—1984), Татарстан АССРның халыкка көнкүреш хезмәте күрсәтү министры (1984—1985)[1]. IX һәм X чакырылыш Татарстан АССР Югары Советы депутаты (1975—1985)[2].
Тәрҗемәи хәле
Ринат Рияз улы Гыйләҗев 1944 елның 20 декабрендә Татарстан АССРның Яшел Үзән шәһәрендә эшче гаиләсендә туа. Яшел Үзән механика техникумын тәмамлагач, хезмәт эшчәнлеген А. М. Горький исемендәге машина төзелеше заводында цех мастеры булып башлый.
1965 елда комсомолның завод комитеты секретаре итеп сайлана, аннары ВЛКСМның Яшел Үзән шәһәр комитетында оештыру бүлеген җитәкли һәм беренче секретарь булып эшли.
1969 елдан комсомолның Татарстан өлкә комитетында икенче секретарь булып эшли, 1972 елда читтән торып политехника институтын тәмамлый һәм КПССның Татарстан өлкә комитетына инструктор булып күчә[2].
2014 елның 22 ноябрендә 70 нче яшендә Казан шәһәрендә вафат була[3].
Карьерасы
1974 елның 15 маенда Яр Чаллы (1982—1984 елларда — Брежнев) шәһәр Халык депутатлары шурасы башкарма комитеты рәисе итеп сайлана, 29 яшендә җитәкче вазифасына билгеләнә[4].
Шәһәр хуҗалыгы белән ун ел җитәкчелек итү дәверендә (1974—1984 еллар) Кама автомобиль заводының (Яр Чаллы шәһәре, Автозавод проспекты, 2 нче йорт адресы буенча урнашкан) җитештерү егәрлекләрен төзү һәм сафка кертү чорында инфраструктура төзелешен, Түбән Кама гидроэлектростанциясен эшләтеп җибәрүне, трамвай элемтәсе челтәрен һәм Яңа шәһәрнең торак комплексларын үстерүне кураторлык итә, шул ук вакытта Автоград халкының саны күрсәтелгән чорда 150 меңнән 600 меңгә кадәр арта[5].
1984—1985 елларда республика хөкүмәтендә Татарстан АССРның халыкка көнкүреш хезмәте күрсәтү министры вазифасында эшли. Министр вазифасындагы эшенең тәмамлануын тарихчылар һәм тикшеренүчеләр аның принципиаль позициясе һәм фирка тикшерүе барышында КПССның Яр Чаллы шәһәр комитетының элеккеге беренче секретаре Раис Кыям улы Беляевка каршы гаепләү күрсәтмәләре бирүдән баш тартуы белән бәйлиләр[6].
Бүләкләре, мактаулы исемнәре
- Хезмәт Кызыл Байрагы ордены (1977) — авыр йөк автомобильләре җитештерү буенча Кама заводлар комплексының беренче чиратын төзүгә керткән өлеше һәм хезмәт уңышлары өчен[7];
- «Почёт Билгесе» ордены (1971) — комсомол органнарында актив, нәтиҗәле эше һәм яшьләрне тәрбияләве өчен[2];
- ССРБ медальләре һәм Татарстан АССР Югары Советы Президиумының мактау грамоталары[1].
Исемен мәңгеләштерү
- Дәүләт эшлеклесе истәлегенә Яр Чаллы шәһәре муниципаль берәмлеге Шәһәр Шурасы карары белән 2016 елда Яр Чаллы шәһәренең Яңа шәһәр өлешендәге 38 нче һәм 39 нчы комплекслар эчендә урнашкан урман-парк зонасына «Ринат Гыйләҗев исемендәге сквер» исеме бирелә[8].
Искәрмәләр
- ↑ 1 2 Институт Татарской энциклопедии АН РТ. Министерство бытового обслуживания населения Республики Татарстан (рус.). Онлайн-энциклопедия Tatarica (15 гыйнвар 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2026.
- ↑ 1 2 3 Ягсуф Шафиков. Мои года — мое богатство (рус.). Общественно-политическая газета «Звезда Поволжья» (9 гыйнвар 2014). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2026.
- ↑ Наталья Галак, Равиль Сабиров. Набережные Челны: «Пять лет с чужими бровями» (рус.). Деловая электронная газета «Бизнес Online» (13 ноябрь 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2026.
- ↑ Михаил Бирин. «Молодому городу нужен молодой мэр!»: как Ринат Гилязов стал главой Челнов в 30 лет (рус.). Деловая электронная газета «Бизнес Online» (23 декабрь 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2026.
- ↑ Редакция издания. Умер Ринат Гилязов, руководивший Набережными Челнами в 1974-1984 годах (рус.). Сетевое издание KazanFirst (23 ноябрь 2014). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2026.
- ↑ Михаил Бирин. «Да тут дело не в криминале, а в политике»: как Ринат Гилязов не сдал Раиса Беляева (рус.). Деловая электронная газета «Бизнес Online» (14 август 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2026.
- ↑ Александр Чухонцев. В этот день 40 лет назад. Автомобильное движение по плотине Нижнекамской ГЭС (рус.). Корпоративное издание «Вести КАМАЗа» (26 сентябрь 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2026.
- ↑ Редакция делового издания Chelny-biz.ru. Сквер имени Рината Гилязова в 38–39-х микрорайонах города Набережные Челны (рус.). Chelny-biz.ru (29 апрель 2026). Мөрәҗәгать итү датасы: 25 август 2026.
Әдәбият
- Татарская энциклопедия: В 6 т. / гл. ред. М. Х. Хасанов. — Казань: Институт Татарской энциклопедии АН РТ, 2005. — Т. 2: Г — Й. — 656 с. — ISBN 5-902375-02-9.
- КАМАЗ: летопись первопроходцев. — Казань: Идель-Пресс, 2009. — 384 с. — ISBN 978-5-85247-312-7.