Антон Алиханов

Антон Алиханов 1986 елның 17 сентябрендә Абхазия АССР Сухуми шәһәрендә Андрей Антонович Алиханов (1960^[12], Мәскәү тумасы^[13], милләте буенча яртылаш грек һәм яртылаш рус) белән Лиана Тейрановна Алиханова (1961^[12], Тбилиси медицина институтын тәмамлаган, медицина фәннәре кандидаты, рус һәм грузин килеп чыгышлы^[12][14]) гаиләсендә туа. Әтисе Сухумида субтропик культуралар аграр университетын тәмамлый, чәй-тәмәке фабрикасында эшли^[13].

1992 елда, грузин-абхаз сугышы башланганнан соң берничә ай узгач, гаилә ашыгыч рәвештә Мәскәүгә күчеп китә, тормышларын яңадан башлыйлар. Әнисе Мәскәүнең 4 нче шәһәр клиник хастаханәсендә гастроэнтерология бүлеге мөдире булып эшли, ә әтисе эшмәкәрлек белән шөгыльләнә башлый^[13]. Мәскәүдә Андрей Алиханов «Русмясомолторг» ит белән күпләп сату итү компаниясенә нигез салучыларның берсе була^[12][14]. 1990 елларда Алихановның әтисе белән бергә Россия Федерациясе Президентының Идел буе федераль округында тулы вәкаләтле вәкиле Михаил Бабич та эшли^[15].

Антон Алихановның ике югары белеме бар^[12]. Мәскәүдә Россия Финанс министрлыгының Бөтенроссия дәүләт салым академиясен тәмамлый: 2008 елда — «финанс һәм кредит», 2010 елда — «юриспруденция»белгечлеге буенча^[16].

2012 елда Мәскәүдә Г.В. Плеханов исемендәге Россия икътисад университетында «икътисад һәм халык хуҗалыгы белән идарә итү (менеджмент)» белгечлеге буенча «Компаниянең оештыру культурасын үстерүгә тотылган чыгымнар белән идарә итү» темасына икътисад фәннәре кандидаты гыйльми дәрәҗәсенә диссертация яклый^[12][17][18].

2009-2010 елларда — Россия Федерациясе Юстиция министрлыгының Мәскәү өлкәсе идарәсендә юридик бүлек белгеч-эксперты^[16].

2010-2012 елларда — Россия Федерациясе Юстиция министрлыгының эшләр идарәсе департаментында план-икътисад бүлегенең әйдәп баручы киңәшчесе^[16].

2013 елдан — Россия Федерациясе Сәнәгать һәм сәүдә министрлыгының Тышкы сәүдә эшчәнлеген дәүләти җайга салу департаменты директоры урынбасары, соңрак директоры^[19].

2015 елның 24 гыйнварыннан Алиханов Евразия икътисадый комиссиясе коллегиясе каршындагы сәүдә буенча консультатив советның сәүдә сәясәте буенча подкомитет әгъзасы булып тора^[20][21].

2015 елның 22 сентябрендә — Калининград өлкәсе Хөкүмәте Рәисе урынбасары (авыл хуҗалыгы һәм сәнәгать өлкәсен җитәкли)^[19].

2015 елның 17 декабреннән — Калининград өлкәсендәге махсус икътисадый зона администрациясе башлыгы. Калининград өлкәсе территориясендә эшкуарлык эшчәнлегенең махсус режимын хокукый җайга салу турындагы закон эшләнмәсен җитәкли.

2016 елның 30 июленнән — Калининград өлкәсе Хөкүмәте Рәисе вазифаларын вакытлыча башкаручы^[22].

2016 елның 6 октябрендә, губернатор вазифаларын башкаручы Евгений Зиничев отставкага киткәннән соң, Россия Федерациясе Президенты В.В. Путин Указы белән^[8] Алиханов Калининград өлкәсе губернаторы вазифаларын вакытлыча башкаручы итеп билгеләнә^[7]. Россия тарихында иң яшь губернатор (ул вакытта аңа 30 яшь тула).

Путин сүзләренчә, Алиханов Калининград өлкәсенең урта сроклы перспективага әзерләнә торган стратегик үсеш планы авторларының берсе булып тора, бу эшне Алихановка Россия Федерациясе Хөкүмәте белән бергә ахырына кадәр җиткерү һәм тормышка ашыру эше йөкләнә^[7].

2017 елның 10 сентябрендә Калининград өлкәсе губернаторы итеп сайлана. Сайлауларда Алиханов кандидатурасы өчен 255 491 сайлаучы тавыш бирә, бу барлык тавышларның 81,06% ын тәшкил итә^[2][3][4].

2017 елның 29 сентябрендә вазифасына керешә һәм төбәк халкы алдында губернатор анты кабул итә^[5][6][23].

2018 елның 18 июле—2019 елның 28 гыйнвары һәм 2020 елның 21 декабре—хәзерге вакытка кадәр — РФ Дәүләт Советы Президиумы әгъзасы^[24][25][26].

2022 елның 20 маенда президент Путин Алиханов белән онлайн-конференциядә өлкә хакимиятенең эшен уңай бәяли. Әңгәмә вакытында Литва аша транзит һәм ташучылар проблемалары турында фикер алышалар. Алихановның үтенеченә җавап итеп Путин «Газпром» белән төбәкне газлаштыру күләмнәрен арттыру мәсьәләсен хәл итәргә вәгъдә итә. 2024 елның 25 гыйнварында узган очрашуда Путин һәм Алиханов Калининград өлкәсенең социаль-икътисади үсеше, репродуктив сәламәтлек хезмәте эшен яхшырту, туучылар санын арттыру һәм төбәктә гомер озынлыгын арттыру мәсьәләләре турында фикер алышалар^[27][28].

2022 елның 11 сентябрендә Алиханов Калининград өлкәсе губернаторы итеп икенче срокка сайлана. 9-11 сентябрьдәге сайлау нәтиҗәләре буенча Алиханов сайлаучыларның 80,21% ы тавышын җыя (259 220 кеше)^[29]. 2022 елның 16 сентябрендә вазифасына керешә^[30].

Яңа хөкүмәт җыю процедурасы барышында премьер-министр Мишустин тарафыннан Денис Мантуров урынына сәнәгать һәм сәүдә министры вазифасына тәкъдим ителә^[31][32]. Парламент процедуралары чорында Алиханов губернатор вазифаларын вакытлыча башкаручы итеп үз урынбасары Сергей Елисеевны билгели^[33].

2024 елның 14 маенда Дәүләт Думасы Алихановның сәнәгать һәм сәүдә министры вазифасына кандидатурасын раслый. 430 депутат ризалык белдерә, каршылар булмый^[34]. Шул ук көнне РФ Президенты Указы белән вазифага билгеләнә^[35].

2024 елның 14 маенда Дәүләт Думасы тарафыннан РФ сәнәгать һәм сәүдә министры вазифасына раслана, шул ук көнне РФ президенты тиешле Указга кул куя^[1][36].

2024 елның 13 июлендә РФ Хөкүмәте Алихановны «Халыкара хезмәттәшлек һәм экспорт» һәм «Пилотсыз авиация системалары» милли проектлары җитәкчесе итеп раслый^[37].

2025 елның 27 июнендә «Газпром» ПАО акционерларының еллык җыелышында Алиханов компаниянең директорлар советы составына сайлана^[38].

2022 елның 15 декабреннән АКШ^[39] һәм кайбер башка илләрнең санкцион исемлекләрендә. 2024 елның 13 июненнән Канада санкциясендә. Алихановның рәсми вәкиле бу аның эшенә берничек тә йогынты ясамый, дип белдерә^[40].