Сергей Лавров (1950)

Сергей Лавров (рус. Серге́й Ви́кторович Лавро́в, 21 март 1950(1950-03-21)[1][2] (76 яшь) — Россия дәүләт эшлеклесе, дипломат. 2004 елның 9 мартыннан Россия Федерациясенең тышкы эшләр министры. 20 елдан артык үз вазифасында калган гамәлдәге бердәнбер Россия министры.

Россия Федерациясе Иминлек Советының даими әгъзасы. Гадәттән тыш һәм тулы вәкаләтле илче. Россия Федерациясенең атказанган дипломатик хезмәте хезмәткәре (2004). «Ватан алдындагы казанышлары өчен» орденының тулы кавалеры. Россия Федерациясе Хезмәт Герое (2020).

2014 елның октябрендә Лавров СССР тышкы эшләр министры Андрей Громыконы «совет чорының бөек дипломаты» дип атый; көнбатыш матбугатында Громыкога охшатуларын үзе өчен мактаулы дип бәяли[5].

Тамырлары

Лавровның әтисенең Тбилиси әрмәне булуы билгеле[6][7] (кайбер мәгълүматлар буенча — Калантаров яки Калантарян[8] фамилиясе буенча). Әнисе турында аның СССР Тышкы сәүдә министрлыгы хезмәткәре булуы билгеле. Россия Тышкы эшләр министрлыгы сайтында Лавровның милләте — урыс дип күрсәтелгән[9].

Белеме

Сергей Лавров Мәскәү өлкәсенең Ногинск шәһәрендә В.Короленко исемендәге 2 нче мәктәптә укый, соңыннан Мәскәүнең 607 нче инглиз телен тирәнтен өйрәнү мәктәбенә күчә, аны көмеш медаль белән тәмамлый. Яраткан фәне физика була. 1972 елда СССР Тышкы эшләр министрлыгының Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институтының (МГИМО) көнчыгыш бүлеген тәмамлый.

Лавров инглиз, сингал һәм француз телләрен белә[10].

Тышкы эшләр министрлыгындагы хезмәте

1972—1994

1972-1976 елларда Лавров Шри-Ланка Республикасында СССР Илчелегендә стажер, атташе булып эшли, 1976-1981 елларда СССР Тышкы эшләр министрлыгының Халыкара икътисади оешмалар бүлегенең өченче, икенче сәркатибе вазифаларын башкара. 1981-1988 елларда — Нью-Йорктагы СССРның БМО каршындагы Даими вәкиллегенең беренче сәркатибе, киңәшчесе, өлкән киңәшчесе. 1988 елдан 1992 елга кадәр — Халыкара икътисади оешмалар идарәсе башлыгының урынбасары, беренче урынбасары, шул ук СССР Тышкы эшләр министрлыгы идарәсе башлыгы. 1991 елга кадәр КПСС әгъзасы булган.

1991-1992 елларда — СССР Тышкы эшләр министрлыгының халыкара оешмалар идарәсе башлыгы. 1992 елда Россия Тышкы эшләр министрлыгының халыкара оешмалар һәм глобаль проблемалар департаменты директоры итеп билгеләнә.

1992 елның 3 апрелендә Лавров Россия Тышкы эшләр министры урынбасары итеп билгеләнә[11][12]. Россия Тышкы эшләр министрлыгының халыкара оешмалар һәм халыкара икътисадый хезмәттәшлек департаменты, Россия Тышкы эшләр министрлыгының Кеше хокуклары һәм халыкара мәдәни хезмәттәшлек идарәсе, Россия Тышкы эшләр министрлыгының БДБ дәүләтләре эшләре департаменты эшчәнлеген җитәкли. Бу постта 1994 елның гыйнварына кадәр кала. 1993 елның мартыннан — Россия Федерациясенең БМО системасындагы халыкара оешмаларда катнашуы буенча ведомствоара комиссия рәисе урынбасары. 1993 елның ноябреннән — Россия Федерациясенең тынычлык урнаштыру эшчәнлегендә катнашуын координацияләү буенча ведомствоара комиссия рәистәше[13].

Россиянең БМО каршындагы даими вәкиле

1994-2004 елларда Лавров — Россия Федерациясенең Берләшкән Милләтләр Оешмасы каршындагы һәм БМО Иминлек Шурасындагы даими вәкиле.

Россия тышкы эшләр министры

undefined

2004 елның 9 мартында РФ Президенты Указы белән Лавров Россия Федерациясе тышкы эшләр министры вазифасына билгеләнә. 2008 елның маенда Президент Дмитрий Медведев вазифасына керешкәннән соң да шушы вазифада кала. 2012 елның 21 маенда Владимир Путин президент вазифасына керешкәннән соң, янәдән министр портфеле иясе. 2020 елның гыйнварында хөкүмәт отставкага киткәннән соң, Михаил Мишустинның яңа кабинетында тышкы эшләр министры вазифасында кала[14]. 2018 елның 18 маенда РФ Хөкүмәтенең яңа составы раслана, анда Лавров үз урынында кала[15]. 2024 елның 14 маенда яңадан РФ Тышкы эшләр министрлыгы башлыгы постына билгеләнә[16].

ЮНЕСКО эшләре буенча Россия комиссиясе рәисе (2004 елның апреленнән).

2010 елның 11 гыйнварыннан — икътисадый үсеш һәм интеграция буенча Хөкүмәт комиссиясе әгъзасы[17].

Бөтенроссия җәмәгатьчелек фикерен өйрәнү үзәге үткәргән сораштырулар буенча, Лавров берничә тапкыр Россия Федерациясе Хөкүмәтенең иң нәтиҗәле министрлары өчлегенә кергән. «Медиалогия» компаниясе мәгълүматлары буенча, ул күп тапкырлар Россия вакытлы матбугатында иң күп телгә алынган министрлар рейтингы лидеры була[18][19].

2016 елда, вазифада 12 ел булганнан соң, Gazeta.ru басмасы Лавровны, Шойгу белән бер рәткә куеп, Россиядә иң популяр министрларның берсе булган «импозант интеллектуал» буларак характерлый[20].

2021 елда Лавров Дәүләт Думасына сайлауларда «Бердәм Россия» исемлегенең федераль өлеше лидеры сыйфатында катнаша. 2021 елның 29 сентябрендәге сайлаулардан соң Лавров (партия исемлегенең башка лидерлары белән беррәттән) мандаттан баш тарта[21].

undefined

Украинадагы хәрби хәрәкәтләр (2022) вакытында дипломатия

Украинада хәрби хәрәкәтләр башланганнан соң, көнбатыш илләре тарафыннан Лавровны статусы буенча чакырылырга тиешле халыкара форумнарда катнаштырмау омтылышлары була. Әйтик, 2022 елның декабрендә Польша Лавровка ОБСЕ Тышкы эшләр министрларының Лодзидагы еллык очрашуында катнашу мөмкинлеге бирми[22].

2022 елның июлендә Лавров һәм АКШ Дәүләт сәркатибе Блинкен Индонезиядә G20 тышкы эшләр министрлыгы башлыклары очрашуында кыскача сөйләшү уздыралар, ә аннары телефон аша хөкем ителүчеләр белән алмашу турында фикер алышалар, нәтиҗәдә 8 декабрьдә Россиядә наркотиклар контрабандасында гаепләнеп хөкем ителгән америкалы Грайнер АКШта хөкем ителгән Россия бизнесмены Виктор Бутка алыштырыла. 2023 елның 31 гыйнварында Лавров Блинкеннан Мисыр тышкы эшләр министрлыгы башлыгы аша Украина буенча юллама ала, анда Дәүләт сәркатибе «Яңа аннексияләрне туктатырга» кирәклеге турында фикерен әйтә. Мартта Лавров һәм Блинкен Һиндстанда Тышкы эшләр министрлыгы башлыклары Советында катнашалар, ләкин аралашмыйлар. 2023 елның ноябрендә Блинкен, Лавров килер алдыннан, Скопьеда узган тышкы сәясәт ведомстволары башлыклары очрашуыннан ашыгыч рәвештә китә. Украинада махсус операция башланганнан бирле Лавров белән Блинкенның тулы канлы сөйләшүләре булмый[23].

2023 елның 30 ноябре — 1 декабрендә Лавров Украинадагы хәрби хәрәкәтләр башланганнан соң беренче тапкыр Төньяк Македониядә узган ОБСЕ Тышкы эшләр министрлары очрашуында катнаша. Лавров катнашуы аркасында Польша һәм Балтыйк илләре форумга бойкот белдерә. Очрашуда Лавров куркынычсызлыкның өч юнәлеше буенча да ОБСЕда булдырылган барлык нәрсәнең тулы деградациясе турында игълан итә. Лавров деструктив тенденцияне аерып күрсәтә: Көнбатыш илләре ОБСЕны җимерү юлында үзләренең уңышсыз линияләреннән сабак алмадылар һәм оешманы «бетерүне» дәвам итәләр, дип белдерә. Лавров киләсе министрлык очрашуы Эстониядә түгел, ә Мальтада узуын; ә Россияне ОБСЕдан чыгару турындагы дискуссияне туктатуны таләп итә[24].

2024 елның апрелендә Лавров Пекинда, Президент Путинның Кытайга визитын әзерләп, ике көнлек сөйләшүләр уздыра. Күпполярлы дөнья тәртибенә гомуми тугрылык, РФ һәм Кытайның Украинадагы конфликтны дипломатик җайга салу Россия катнашыннан башка мөмкин түгел дигән принципиаль позициясе раслана[25].

2024 елның июнендә Лавров Африка илләре буенча зур турне уздыра, аның барышында Гвинея, Конго, Буркина Фасо, Чадта була һәм сәяси-икътисадый һәм хәрби-техник хезмәттәшлекнең яңа перспективалары турында фикер алыша[26][27][28].

Резонанс тудырган сүзләре

Яһүдләр турында

Вакытлы матбугат чараларыннан мәгълүматлары буенча, Лавровның кияве — израильле, ә кайбер туганнары Израильдә яшәсә дә[29], Лавровның кайбер белдерүләреннән соң, аерым чит ил матбугат чаралары Лавровның «антисемитчел» карашларын билгеләп үтәләр[30].

Әйтик, 2022 елның 1 маенда Италиянең Mediaset телекомпаниясенә биргән интервьюсында Украинаны «нацификацияләү»дә гаепләүләр Зеленскийның яһүд булуы белән ничек бәйле дигән сорауга Лавров болай дип җавап бирә: «Ялгышырга мөмкинмен, әмма Гитлерда да яһүд каны булган. Бу бөтенләй берни дә аңлатмый. Зирәк яһүд халкының сүзе бар: иң көчле антисемитлар, кагыйдә буларак, яһүдләр, ди. Ә бездә, гаилә гарипсез булмый, диләр»[31].

Израильнең Тышкы эшләр министрлыгы башлыгы Яир Лапид Лавровның сүзләрен «гафу ителмәслек, ачу китергеч һәм тупас тарихи хата» дип бәяләргә тырыша. РФ Тышкы эшләр министрлыгы башлыгын кайбер башка сәясәтчеләр һәм оешмалар да гаепли. Израиль Премьер-министры Нафтали Беннетт Лавров сүзләрен «ялган» дип атый һәм Холокостка сылтамаларны сәяси максатларда куллануны туктатырга чакыра. РФ Тышкы эшләр министрлыгы Израиль Тышкы эшләр министрлыгына Холокост вакытында яһүдләр үз-үзләрен юкка чыгармаган һәм Украина президентының килеп чыгышы илдә неонацизм таралудан гарантия була алмый дип белдерә, һәм неонацизмда яһүд тамырлары булган Латвия Президенты Эгилс Левитсны гаепли[32]. 4 майда РФ баш раввины Берл Лазар министрны «яһүдләр иң каты антисемитлар» дигән сүзләр өчен гафу үтенергә чакыра[33]. 5 майда Израиль премьер-министры матбугат хезмәте Путинның Лавров сүзләре өчен гафу үтенүе турында хәбәр итә[34].

2022 елның 18 гыйнварындагы өчен йомгаклау матбугат конференциясендә Лавров АКШ һәм Ауропаны рус мәсьәләсен тулысынча хәл итәргә омтылуда гаепли һәм моны Гитлерның яһүд мәсьәләсен чишүе белән чагыштыра[35]. Ак йортның Милли куркынычсызлык советында стратегик коммуникацияләр буенча координатор Кирби Россия министрының сүзләрен абсурд һәм кимсетүле дип атый, Ауропа яһүд конгрессы аларны Холокостны иң гади дәрәҗәдә бозып күрсәтү дип саный һәм әйткәннәре өчен гафу үтенергә һәм кире кагарга чакыра, ләкин Лавров баш тарта[36].

Башка вазифалары

  • Палестина император православие җәмгыятенең мактаулы әгъзасы[37].
  • «Русский мир» фонды попечительләр советы әгъзасы[38].
  • «Россия балалары» фондының күзәтчелек советы әгъзасы.
  • Андрей Первозванный фонды үткәргән «Галлиполида (Гелиболуда) рус сугышчыларына мемориалны торгызу» программасының попечительләр советы әгъзасы.
  • Дон дәүләт техник университеты Мактаулы докторы.
  • Россия-Таҗикстан (славян) университеты Мактаулы докторы[39].
  • Кыргызстан-Россия славян университеты Мактаулы докторы[40].
  • Белоруссия дәүләт университеты Мактаулы докторы.
  • МГИМО Попечительләр советы рәисе (эндаумент-фонд 2022 елның апрелендә бетерелә[41]) һәм МГИМО Күзәтчелек советы рәисе[42].
  • Россиянең Ишкәкле слалом федерациясе Попечительләр советы рәисе[43].
  • «АКШ һәм Канада: икътисад, сәясәт, мәдәният» журналының редакция коллегиясе әгъзасы[44].

Башка мәгълүмат

undefined
  • Лавров ил тарихында вазифасында иң озак хезмәт куйган тышкы сәясәт ведомствосы башлыклары бишлегенә керә (Карл Нессельроде — 39 ел, Андрей Громыко — 28 ел, Александр Горчаков — 26 ел, Никита Панин — 17,5 ел).
  • «Коммерсанть» газеты раславынча, Лавровның әрмән коллегасы Эдвард Налбандянга язган хаты 2009 елның 10 октябрендә Цюрихта Әрмәнстан һәм Төркия арасындагы мөнәсәбәтләрне җайга салу турындагы беркетмәләрне имзалауда хәлиткеч роль уйный[45].
  • 2011 елның апрелендә, православие Пасхасы уңаеннан чыгыш ясаганда, Лавров «глобаль финанс-икътисадый кризисы либераль капитализм идеяләренә таянып тотрыклы үсеш юлына чыгу мөмкин түгеллеген ышандырырлык итеп күрсәтте» дип белдерә, аның фикеренчә, бу «әхлак өлкәсендәге үз-үзеңне чикләү һәм җаваплылык кебек төшенчәләргә яңача карарга мәҗбүр итә», ди[46].

Особенности лексики

Сергей Лавров гавами шартларда вакыт-вакыт вульгар сүзләр куллана.

  • 2008 елның 12 сентябрендә Британиянең «Daily Telegraph» газетында мәкалә басылып чыга, анда язылганча, 2008 елның августында үзенең Британия коллегасы Д. Милибэнд белән Осетия-Грузия конфликтын җайга салуга бәйле сөйләшү вакытында, Лавров әңгәмәдәше адресына цензурасыз лексика куллана. Шул ук вакытта «Who are you to fucking lecture me?» (Миңа «каһәр суккан» бу лекцияләрне укырга, кем син шул кадәр?) сүзләрен Лавровныкы дип күрсәтәләр[47]. 14 сентябрьдә Лавров журналистларга үз версиясен җиткерә: «Милибэндны бераз башкачарак бәя белән таныштыру өчен, аңа Саакашвили характеристикасы турында сөйләргә туры килде, бу характеристиканы минем белән әңгәмәсендә бер европалы коллегабыз биргән иде, һәм ул "fucking lunatic" булып яңгырый»[48]. Ә 15 сентябрьдә BBCга интервьюсында Милибэнд «бу бик үк дөрес түгел... Аның мине «долбаный» һәм башкалар дип атавы дөрес түгел, бу дөреслеккә туры килми» дип шәрехли[49].
  • 2015 елда Лавров матбугат конференциясе вакытында авыз эченнән генә вульгар сүзләр әйтә, микрофонга ишетелерлек итеп «ахмаклар» дип өсти[50][51].

Санкцияләр

2022 елдан, Украинадагы хәрби хәрәкәтләр аркасында, Лавров АКШ, Евросоюз, Бөекбритания, Канада, Австралия, Япония һәм кайбер башка илләр санкцияләренә дучар[52][53][54][55].

Гаиләсе

Хатыны — Мария Александровна Лаврова, белеме буенча филолог, рус теле һәм әдәбияты укытучысы, БМО каршындагы РФ Даими вәкиллеге китапханәсендә эшләгән.

Кызы — Екатерина Сергеевна Винокурова[56], 1982 елда Нью-Йоркта туа, Манхэттен мәктәбендә укый, Колумбия университетында политология өйрәнә һәм Лондонда икътисад буенча магистратура тәмамлый; хәзерге вакытта Мәскәүдә яши[57], антиквариат һәм сәнгать предметларын сата торган Британ Christie's аукцион йортының Россия бүлеге директоры булып тора[58]. Лондонда университеттан соңгы практика узганда Александр Винокуров белән таныша һәм аңа 2008 елда кияүгә чыга. Александр Винокуров — TPG Capital, Morgan Stanley, «Суммы» һәм Альфа-групп оешмалары топ-менеджеры, 2017 елдан — «Марафон групп» инвестиция компаниясе[59] һәм башка активлар хуҗасы[60][61].

Оныгы Леонид (2010 елгы) һәм кыз оныгы бар[57][62][63][64]. 2015 елда Лавров гаиләсенең Россиядә яшәвен белдерә[65].

Шөгыльләре

Лавров шигърият ярата, үзе дә шигырьләр яза. Мәскәү дәүләт халыкара мөнәсәбәтләр институты гимны авторы[66]. Гитарага җырларга ярата.

undefined

Яраткан шөгыле — рафтинг. Лавров — Россиянең Ишү слаломы федерациясен оештыручыларның берсе һәм беренче президенты (2006-2009)[67][68].

Лавров футбол уйнарга ярата, яраткан командасы — «Спартак» (Мәскәү). Аның сүзләренчә, яраткан командасы турындагы хатирәләр аңа авыр сөйләшүләр вакытында үз-үзен тотып калырга ярдәм итә[69]. 2016 елның мартында илнең бөтен җанатарларын берләштерергә тиешле Россия халык футбол лигасына нигез салучыларның берсе булып тора[70].

Лавров — тәмәке тартучы. Ирландия башкаласы Дублин ресторанында аны тәмәке тарткан өчен 3000 еврога штрафка тартырга тырышалар, әмма министр штраф түләүдән кискен баш тарта һәм матбугат конференциясендә моны күтәреп чыга. Лавровның БМО Генераль сәркатибе Кофи Аннанның оешма штаб-квартирасында тәмәке тартуны тыю карарына каршы протест белдерүе турындагы вакыйга билгеле: министр бу мөмкин түгел, чөнки Аннан бинаның хуҗасы түгел, дип белдерә. Лавров: «Бу йорт БМОның барлык әгъзаларыныкы, һәм аның генераль сәркатибе — идарәче генә», — дип аңлата.

Дәүләт бүләкләре һәм премияләр

undefined
undefined
  • Россия Федерациясе Хезмәт Герое (2020 елның 17 марты) — дәүләт һәм халык алдында аерым хезмәт казанышлары өчен[71].
  • Изге апостол Андрей Первозванный ордены (2025 елның 21 марты) — Ватан алдындагы зур казанышлары, Россия Федерациясенең тышкы сәяси курсын эшләүгә һәм гамәлгә ашыруга керткән өлеше, күпьеллык нәтиҗәле дәүләт эшчәнлеге өчен[72].

«Ватан алдындагы казанышлары өчен» орденының тулы кавалеры

  • II дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены (2010 ел)[74].
  • III дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлар өчен» ордены (2005 елның 21 марты) — Россия Федерациясенең тышкы сәяси курсын гамәлгә ашырудагы зур казанышлары һәм күпьеллык нәтиҗәле хезмәте өчен[75].
  • IV дәрәҗә «Ватан алдындагы казанышлары өчен» ордены (1998 елның 12 мае) — Россиянең тышкы сәяси курсын уздыруга керткән зур өлеше һәм күпьеллык намуслы хезмәте өчен[76].

Башка бүләкләреннән:

  • Мактау ордены (1996 елның 21 июне) — дәүләт алдындагы казанышлары, тышкы сәясәт курсын уздыруга һәм Россиянең милли мәнфәгатьләрен тәэмин итүгә керткән зур өлеше, хезмәт бурычын үтәгәндә күрсәткән батырлыгы һәм фидакарьлеге өчен[77].
  • I дәрәҗә «Евразия икътисадый берлеген төзүгә керткән өлеше өчен» медале (2015 елның 13 мае, Евразия икътисадый берлегенең Югары Советы)[78].
  • II дәрәҗә Столыпин П.А. медале (2020 елның 20 марты) — Россия Федерациясенең тышкы сәяси курсын гамәлгә ашырудагы казанышлары һәм күпьеллык нәтиҗәле эшчәнлеге өчен[79].

Россия Федерациясе Президенты бүләкләре

  • Россия Федерациясе Президентының Мактау грамотасы (2010 елның 8 марты) — Россия Федерациясенең тышкы сәясәт курсын гамәлгә ашырудагы зур казанышлары һәм күпьеллык намуслы хезмәте өчен[80].
  • Россия Федерациясе Президентының Рәхмәте (2006 елның 4 ноябре) — Санкт-Петербург шәһәрендә «Сигезлек төркеме» әгъза-илләренең дәүләт һәм хөкүмәт башлыклары очрашуын әзерләүдәге һәм уздырудагы зур өлеше өчен[81].
  • Россия Федерациясе Президентының Рәхмәте (2005 елның 27 сентябре) — 1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Җиңүнең 60 еллыгына багышланган бәйрәм чараларын әзерләүдәге һәм уздырудагы казанышлары өчен[82].
  • Россия Федерациясе Президентының Рәхмәте (2000 елның 20 марты) — күпьеллык һәм нәтиҗәле дипломатик эшчәнлеге өчен[83].
  • Россия Федерациясе Президентының Рәхмәте (1994 елның 27 октябре) — Корфу утравында һәм Неапольдә югары дәрәҗәдәге очрашуларга әзерләүгә керткән зур шәхси өлеше өчен[84].

Региональ бүләкләр:

  • «Мәскәү өлкәсе алдындагы казанышлары өчен» билгесе (2010 елның 12 марты)[85].
  • «Поляр Йолдыз» ордены (Якутия, 2012 елның 12 ноябре)[86].
  • «Калининград өлкәсе алдындагы казанышлары өчен» ордены (2014 елның 27 маенда) — Калининград өлкәсендә яшәүчеләр өчен виза режимын җиңеләйтү өлкәсендәге эшчәнлеге өчен[87].

Чит ил бүләкләре:

  • II дәрәҗә «Достык» ордены (Казакъстан, 2005 ел)[88].
  • «БМО программаларында катнашкан өчен» мактаулы медале ( ярдәм итүнең Россия БМОга теләктәшлек ассоциациясе, 2005 ел)[89].
  • Халыклар Дуслыгы ордены (Белоруссия, 2006 елның 2 июне) — Белоруссия һәм Россия Федерациясе арасында дустанә мөнәсәбәтләрне һәм хезмәттәшлекне ныгытуга, Союздаш дәүләт төзүгә зур өлеш керткәне өчен[90][91].
  • «Содружество» БДБ катнашучы дәүләтләренең аарламентара ассамблеясе ордены (БДБ Парламентара ассамблеясе, 2007 елның 13 мае)[92].
  • Ереван дәүләт университетының алтын медале (Әрмәнстан, 2007 ел)[93].
  • «Перу кояшы» орденының Олы хач кавалеры (Перу, 2007)[94].
  • Дуслык ордены (Вьетнам, 2009)[95].
  • Мактау ордены (Көньяк Осетия, 2010 елның 19 марты) — халыкара иминлек системасын ныгытуга, Кавказда тынычлык һәм тотрыклылыкны саклауга, Көньяк Осетия Республикасы белән Россия Федерациясе арасында дустанә мөнәсәбәтләрне үстерүгә керткән зур шәхси өлеше өчен[96].
  • Изге Месроп Маштоц ордены (Әрмәнстан, 2010 елның 19 августы) — гасырлар буе дәвам иткән дустанә Әрмәнстан-Россия мөнәсәбәтләрен ныгытуга һәм үстерүгә зур өлеш керткән өчен[97][98].
  • I дәрәҗә «Достык» ордены (Казакъстан, 2012 ел)[99].
  • Дуслык ордены (Лаос)[100].
  • I дәрәҗә Серб флагы ордены (Сербия, 2016 елның 12 декабре) — Сербия белән Россия Федерациясе арасындагы мөнәсәбәтләрне үстерүдәге һәм ныгытудагы аерым казанышлары өчен[101].
  • «Данакер» ордены (Кыргызстан, 2017 елның 16 июне) — Кыргызстан-Россия социаль-икътисадый хезмәттәшлеген үстерүдә һәм дәүләтара мөнәсәбәтләрне ныгытуда актив эшчәнлеге өчен[102][103].
  • Серб Җөмһүрияте ордены (Сербия, Босния һәм Герцеговина, 2018)[104].
  • Изге Агата ордены Олы хачы (Сан-Марино Җөмһүрияте, 2019 елның 21 марты)[105].
  • «Казахстан Республикасы бәйсезлегенә 25 ел» юбилей медале (Казакъстан, 2019) — Казакъстан-Россия мөнәсәбәтләрен үстерүгә һәм ныгытуга керткән өлеше өчен[106].
  • «Дуслык» ордены (Үзбәкстан, 2020 елның 21 марты) — Үзбәкстан-Россия стратегик партнерлыгын үстерүдәге зур казанышлары, сәүдә-икътисадый, фәнни-техник һәм мәдәни-гуманитар элемтәләрне киңәйтүгә, ике ил регионнарының үзара хезмәттәшлегенә, халыклар арасында дуслык һәм үзара аңлашуны ныгытуга керткән өлеше, халыкара аренада актив ярдәме өчен[107][108].
  • I дәрәҗә «Барыс» ордены (Казакъстан, 2020 елның 21 марты) — Казахстан Республикасы һәм Россия Федерациясе арасында күпкырлы хезмәттәшлекне һәм стратегик партнерлыкны үстерүгә зур өлеш керткән өчен[109].
  • Макариос III орденының Олы хачы (Кипр Җөмһүрияте, 2020 елның 8 сентябре)[110].
  • Федерация ордены (Берләшкән Гарәп Әмирлекләре, 2021 ел) — ике ил арасындагы мөнәсәбәтләрне ныгытуда һәм аларны төрле дәрәҗәләрдә алга этәрүдә тырышлык һәм рольне тану билгесе буларак[111].
  • Казанышлар ордены йолдызы белән командор (Венгрия, 2021 ел)[112].
  • Мали милли ордены командоры (Мали, 2023 ел)[113].
  • I дәрәҗә «Честь и слава» ордены (Абхазия, 2023 ел)[114].
  • Айгыр ордены командоры[115] (Буркина Фасоның югары дәүләт бүләге, 2024 ел)[116].

Конфессиональ бүләкләре:

  • II дәрәҗә Мәскәүле Изге кенәз Даниил ордены (Рус православие чиркәве).
  • I дәрәҗә Мәскәүле Изге кенәз Даниил ордены (Рус православие чиркәве, 2010 ел)[117].
  • I дәрәҗә преподобный Сергий Радонежский ордены (2015 ел).
  • I дәрәҗә изге апостоллар Петр һәм Павел ордены (Антиохия православие чиркәве, 2015 елның 27 феврале)[118].
  • Александр Невский ордены — чиркәү-дәүләт мөнәсәбәтләрен үстерүгә керткән өлеше өчен (2025 елның 21 марты)[119]

Мактаулы исемнәре:

  • Россия Федерациясенең атказанган дипломатик хезмәт хезмәткәре (2004 елның 22 марты) — Россия Федерациясенең тышкы сәяси курсын эшләүгә һәм гамәлгә ашыруга керткән зур өлеше өчен[120].
  • Манагуа (Никарагуа) ның мактаулы гражданины[121].
  • Гватемаланың мактаулы гражданины (2010 ел)[122].
  • Мәскәү өлкәсенең Ногинск районы мактаулы гражданины (2014 ел).
  • Почётный гражданин Гватемалы (2010 год)[123].

Искәрмәләр

  1. 1 2 Sergej Wiktorowitsch Lawrow // Brockhaus Enzyklopädie (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
  2. 1 2 Sergej Lawrow // Munzinger Personen (нем.)
  3. Dramática jornada en Kiev: ya son los 198 civiles ucranianos muertos tras el ataque ruso
  4. 1 2 Lavrov, Sergej Viktorovič // Чешская национальная авторитетная база данных
  5. Лаврову лестно сравнение с главой МИД СССР Громыко - Газета.Ru | Новости. www.gazeta.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 20 март 2022. Архивировано 20 март 2022 года.
  6. Лавров Сергей Викторович. Лентапедия. Мөрәҗәгать итү датасы: 8 сентябрь 2007. Архивировано 13 июль 2012 года.
  7. В 2005 году в Ереване, отвечая на вопрос о том, помогают ли ему в работе его армянские корни, Лавров ответил, что «корни у меня вообще-то грузинские — мой отец из Тбилиси, а вот кровь действительно армянская» — Елена Супонина У Сергея Лаврова грузинские корни, но армянская кровь Архивная копия от 16 март 2014 на Wayback Machine // Время новостей: N°28, 18 февраля 2005
  8. Армяно-тбилисские корни Сергея Лаврова Архивная копия от 11 август 2020 на Wayback Machine // «Georgian Times», 28.01.2008
  9. Министр иностранных дел Российской Федерации Архивная копия от 13 октябрь 2017 на Wayback Machine // Официальный сайт МИД России
  10. Лавров Сергей Викторович (рус.). www.mid.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 август 2021. Архивировано 16 август 2021 года.
  11. Распоряжение Президента Российской Федерации от 03.04.1992 г. № 153-рп «О заместителе Министра иностранных дел Российской Федерации». Мөрәҗәгать итү датасы: 23 гыйнвар 2020. Архивировано 28 июнь 2020 года.
  12. Распоряжение Правительства Российской Федерации от 03.11.1994 № 1725-р - Сейчас.ру. www.lawmix.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 23 гыйнвар 2020. Архивировано 28 июнь 2020 года.
  13. Официальный сайт МИД РФ. Лавров Сергей Викторович. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 март 2016. Архивировано из оригинала 27 апрель 2016 года.
  14. Правительство РФ подало в отставку. www.interfax.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 15 гыйнвар 2020. Архивировано 15 гыйнвар 2020 года.
  15. Kremlin.ru. Рабочая встреча с Председателем Правительства Дмитрием Медведевым  [рус.].
  16. Президент подписал указы о назначении членов Правительства Российской Федерации и директоров служб. kremlin.ru (14 май 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 май 2024.
  17. Зубков стал замом Шувалова в экономической правительственной комиссии Архивная копия от 17 октябрь 2010 на Wayback Machine. zaks.ru, 12.01.2010.
  18. Лавров стал самым упоминаемым министром России в 2018 году. life.ru (30 янв. 2019 г.).
  19. Изотов, Сергей Сергей Лавров возглавил медиарейтинг министров в 2016 году. Известия (27 янв. 2017 г.). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 гыйнвар 2020. Архивировано 28 сентябрь 2020 года.
  20. Gazeta.ru, 21 марта 2017. День рождения Сергея Лаврова. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 март 2017. Архивировано 20 июль 2018 года.
  21. Дарья Зарембо. Лавров, Шойгу, Шмелева и Проценко отказались от думских мандатов «Единой России» (рус.). iz.ru (29 сентябрь 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 6 октябрь 2021. Архивировано 6 октябрь 2021 года.
  22. ТАСС, 21 ноября 2022. Польша выступила за максимальную изоляцию России, в том числе на площадке ОБСЕ. Варшава отказала главе МИД РФ Сергею Лаврову в возможности участвовать в 29-м заседании Совета министров иностранных дел организации
  23. РБК, 2 марта 2023. Лавров и Блинкен увиделись впервые с июля. Сергей Лавров и Энтони Блинкен увиделись впервые со встречи глав МИД G20 в Индонезии
  24. Известия, 1 декабря 2023. Председатель ОБСЕ назвал исчерпанной дискуссию об исключении РФ
  25. Коммерсантъ, 9 апреля 2024. Россия и Китай сошлись в противодействии. Сергей Лавров обсудил в Пекине совместную борьбу за многополярный миропорядок
  26. Коммерсантъ, 6 июня 2024. Сергея Лаврова обожгло африканским теплом. Глава МИД России впервые посетил Буркина-Фасо и Чад
  27. ТАСС, 5 июня 2024. Что известно об отношениях России и Буркина-Фасо
  28. Российская газета, 6 июня 2024. Почему визит Сергея Лаврова принесет удачу народу Чада
  29. СМИ: «Зять министра иностранных дел России — израильтянин; его родственники родились в Израиле». Мөрәҗәгать итү датасы: 21 гыйнвар 2023. Архивировано 21 гыйнвар 2023 года.
  30. * Israel slams Russia’s foreign minister for comparing Zelenskyy to Hitler Архивная копия от 2 май 2022 на Wayback Machine * Russian Foreign Minister will not go unpunished: Ukraine condemns another anti-Semitic statement Архивная копия от 21 гыйнвар 2023 на Wayback Machine * Outrage in Israel as Russia’s Lavrov claims Hitler had Jewish roots Архивная копия от 21 гыйнвар 2023 на Wayback Machine
  31. МИД Израиля вызвал посла России после слов Лаврова о Гитлере. Интерфакс (2 май 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 6 июнь 2024.
  32. «Аргумент несостоятельный и лукавый». В МИД России ответили Израилю по поводу сотрудничества евреев с нацистами (2022-05-03). 3 май 2022 тикшерелде.
  33. Главный раввин Лазар предложил Лаврову извиниться за слова о евреях и Гитлере. Коммерсант (4 май 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 6 июнь 2024.
  34. В Израиле заявили, что Путин извинился за слова Лаврова о Гитлере. ТАСС (5 май 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 6 июнь 2024.
  35. Многополярное расстройство. 19 гыйнвар 2023 тикшерелде.
  36. Белый дом оскорбился из-за сравнения Лавровым политики США с действиями Гитлера. 19 гыйнвар 2023 тикшерелде.
  37. Комитет Почетных членов Императорского Православного Палестинского Общества. Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июль 2013. Архивировано из оригинала 22 сентябрь 2013 года.
  38. Попечительский совет. Мөрәҗәгать итү датасы: 26 март 2016. Архивировано 24 март 2016 года.
  39. С. Лавров - «Почетный доктор РТСУ». www.toptj.com. Мөрәҗәгать итү датасы: 20 март 2022. Архивировано 26 июнь 2020 года.
  40. Акталов, Аскар Сергей Лавров стал почетным доктором Кыргызско-Российского Cлавянского университета (5 апр. 2012 г.). Мөрәҗәгать итү датасы: 4 май 2020. Архивировано 25 июнь 2020 года.
  41. Роман Фандорин. МГИМО остался без попечителей [неопр.]. Газета «DAILY» — Новости России и мира (13 апрель 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 23 октябрь 2022. Архивировано 23 октябрь 2022 года.
  42. Попечительский совет МГИМО (рус.). mgimo.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 август 2021. Архивировано 19 февраль 2020 года.
  43. Лавров Сергей Викторович (рус.). waterslalom.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 август 2021. Архивировано 16 август 2021 года.
  44. Редколлегия (рус.). США и Канада: экономика, политика, культура. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 август 2021. Архивировано 16 август 2021 года.
  45. Армения и Турция договорились молча // По совету Сергея Лаврова Архивная копия от 17 октябрь 2009 на Wayback Machine. // Коммерсантъ : газета. — № 189/П (4244). — 12.10.2009.
  46. Стенограмма выступления Министра иностранных дел России С. В. Лаврова на приёме по случаю православной Пасхи, Москва, 28 а Архивная копия от 3 декабрь 2013 на Wayback Machine // МИД России, 28.04.2011
  47. David Miliband subjected to 'F-word' tirade from Russian foreign minister (ингл.). Daily Telegraph (12 сентябрь 2008). Мөрәҗәгать итү датасы: 18 октябрь 2011. Архивировано 9 февраль 2012 года.
  48. Лавров не использовал мат в разговоре с главой британского МИД (рус.). Вести.ру (14 сентябрь 2008). Мөрәҗәгать итү датасы: 18 октябрь 2011. Архивировано 9 февраль 2012 года.
  49. Милибэнд опроверг сообщения о матерной беседе с Лавровым (рус.). Лента.ру (16 сентябрь 2008). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 октябрь 2011. Архивировано 7 гыйнвар 2012 года.
  50. Андре Баллен. Россия включает быдло-режим, Инопресса (2017-04-14). 15 апрель 2017 тикшерелде.
  51. Редакция Gazeta.ru. Перейти на «ты». Почему дипломатия перестала быть вежливой, Gazeta.ru (2017-04-13). 13 апрель 2017 тикшерелде.
  52. UK Government sanctions Vladimir Putin and Sergey Lavrov (ингл.). GOV.UK. Мөрәҗәгать итү датасы: 12 июнь 2023. Архивировано 12 июнь 2023 года.
  53. The UK Sanctions List (ингл.). GOV.UK (6 июнь 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 12 июнь 2023. Архивировано 7 июль 2020 года.
  54. Канада вводит санкции против Путина, Лаврова и Герасимова (рус.). Коммерсантъ (26 февраль 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 12 июнь 2023. Архивировано 25 февраль 2022 года.
  55. Consolidated text: Council Regulation (EU) No 269/2014. Eur-Lex.
  56. Министр иностранных дел Российской Федерации (рус.). Официальный сайт МИД России. Мөрәҗәгать итү датасы: 4 июль 2010. Архивировано 9 февраль 2012 года.
  57. 1 2 Оксана Кравчук. Лавровый венок (Архивная копия от 17 ноябрь 2015 на Wayback Machine) // Vogue.
  58. Татьяна Маркина. Christie’s представил новый офис и нового директора Архивная копия от 11 сентябрь 2015 на Wayback Machine // The Art Newspaper Russia, 27.02.2015.
  59. Ирина Парфентьева. Экс-президент А1 Александр Винокуров основал собственную инвестгруппу Архивная копия от 19 май 2017 на Wayback Machine // РБК, 13.05.2017.
  60. Анна Дерябина. Вернуть лидерство: как зять Сергея Лаврова строит крупнейший фармбизнес Архивная копия от 11 февраль 2016 на Wayback Machine // РБК, 08.02.2016.
  61. Олег Трутнев. Александр Винокуров сделает привики Архивная копия от 19 май 2017 на Wayback Machine // Коммерсантъ, № 85 от 17.05.2017, с. 12.
  62. Министр Сергей Лавров Архивная копия от 8 март 2021 на Wayback Machine // Российская газета.
  63. Сергей Лавров министр иностранных дел, семья и дети, фото (Архивная копия от 14 июль 2014 на Wayback Machine) // Pomadama.
  64. Лавров сообщил, что его дочь живёт в России Архивная копия от 7 апрель 2016 на Wayback Machine // РИА Новости.
  65. РИА Новости, 22 апреля 2015. Лавров сообщил, что его дочь живет в России
  66. Гимн. mgimo.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 5 апрель 2022. Архивировано 8 апрель 2022 года.
  67. Как это было… — Федерация гребного слалома России. Мөрәҗәгать итү датасы: 3 август 2014. Архивировано 8 август 2014 года.
  68. Биография Сергея Лаврова (рус.). ria.ru (19 июнь 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 20 август 2021. Архивировано 20 август 2021 года.
  69. Лавров рассказал о пользе мыслей про «Спартак» при сложных переговорах. lenta.ru.
  70. Лавров: Народная футбольная лига будет тесно сотрудничать с РФС РИА Новости. Мөрәҗәгать итү датасы: 27 март 2016. Архивировано 27 март 2016 года.
  71. Указ Президента Российской Федерации от 17.03.2020 № 186 ∙ Официальное опубликование правовых актов ∙ Официальный интернет-портал правовой информации. publication.pravo.gov.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 21 март 2020. Архивировано 21 март 2020 года.
  72. Указ Президента Российской Федерации от 21 марта 2025 года № 160 «О награждении орденом Святого апостола Андрея Первозванного Лаврова С.В.»
  73. Указ Президента Российской Федерации от 21 марта 2015 года № 146 «О награждении орденом „За заслуги перед Отечеством“ I степени Лаврова С. В.» Архивная копия от 23 март 2015 на Wayback Machine // publication.pravo.gov.ru, 23 марта 2015 года
  74. Совещание с российскими послами и постоянными представителями в международных организациях Архивная копия от 15 июль 2010 на Wayback Machine // Kremlin.Ru, 12 июля 2010 года
  75. Указ Президента Российской Федерации от 21 марта 2005 года № 308 «О награждении орденом „За заслуги перед Отечеством“ III степени Лаврова С. В.» Мөрәҗәгать итү датасы: 4 декабрь 2016. Архивировано 20 декабрь 2016 года.
  76. Указ Президента Российской Федерации от 12 мая 1998 года № 552 «О награждении государственными наградами Российской Федерации сотрудников Министерства иностранных дел Российской Федерации». Мөрәҗәгать итү датасы: 4 декабрь 2016. Архивировано 20 декабрь 2016 года.
  77. Указ Президента Российской Федерации от 21 июня 1996 года № 973 «О награждении государственными наградами Российской Федерации». Мөрәҗәгать итү датасы: 4 декабрь 2016. Архивировано 26 август 2016 года.
  78. Текст решения. Мөрәҗәгать итү датасы: 14 май 2015. Архивировано 18 май 2015 года.
  79. Распоряжение Правительства Российской Федерации от 20.03.2020 № 673-р ∙ Официальное опубликование правовых актов ∙ Официальный интернет-портал правовой информации. publication.pravo.gov.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 23 март 2020. Архивировано 23 март 2020 года.
  80. Распоряжение Президента Российской Федерации от 8 марта 2010 года № 138-рп «О награждении Почетной грамотой Президента Российской Федерации Лаврова С. В.» Мөрәҗәгать итү датасы: 4 декабрь 2016. Архивировано 20 декабрь 2016 года.
  81. uristu.com - Domain Name For Sale. dan.com. Мөрәҗәгать итү датасы: 5 апрель 2022. Архивировано 1 апрель 2022 года.
  82. Распоряжение Президента Российской Федерации от 27 сентября 2005 года № 441-рп «О поощрении Лаврова С. В. и Тимошкина М. Е.» Мөрәҗәгать итү датасы: 4 декабрь 2016. Архивировано 20 декабрь 2016 года.
  83. Распоряжение Президента Российской Федерации от 20 марта 2000 года № 83-рп «О поощрении Лаврова С. В.» Мөрәҗәгать итү датасы: 4 декабрь 2016. Архивировано 20 декабрь 2016 года.
  84. Распоряжение Президента Российской Федерации от 27 октября 1994 года № 546-рп «О поощрении работников, обеспечивших подготовку встреч на высшем уровне на о. Корфу и в Неаполе». Мөрәҗәгать итү датасы: 4 декабрь 2016. Архивировано 20 декабрь 2016 года.
  85. Постановление Губернатора Московской области от 12 марта 2010 года № 25-ПГ «О награждении знаком отличия „За заслуги перед Московской областью“». Мөрәҗәгать итү датасы: 4 декабрь 2016. Архивировано из оригинала 20 декабрь 2016 года.
  86. Кавалеры Ордена Республики Саха (Якутия) «Полярная звезда» — список награждённых. Мөрәҗәгать итү датасы: 15 сентябрь 2014. Архивировано 3 ноябрь 2013 года.
  87. Цуканов наградил главу МИДа орденом «За заслуги перед Калининградской областью» Архивная копия от 3 февраль 2016 на Wayback Machine / ИА «Мангазея»
  88. Назарбаев наградил министров России. Мөрәҗәгать итү датасы: 8 июль 2007. Архивировано из оригинала 3 ноябрь 2013 года.
  89. Лавров награждён почётной медалью ООН. Мөрәҗәгать итү датасы: 8 июль 2007. Архивировано 7 март 2012 года.
  90. Указ Президента Республики Беларусь от 2 июня 2006 года № 370 «О награждении С. В. Лаврова орденом Дружбы народов». Мөрәҗәгать итү датасы: 9 июль 2022. Архивировано 26 февраль 2022 года.
  91. Министр иностранных дел России Сергей Лавров награждён орденом Дружбы народов. Мөрәҗәгать итү датасы: 8 июль 2007. Архивировано из оригинала 27 сентябрь 2007 года.
  92. Постановление Совета МПА СНГ 13.05.2007 № 19. Мөрәҗәгать итү датасы: 8 апрель 2010. Архивировано из оригинала 5 гыйнвар 2012 года.
  93. Персональная страница. www.c-society.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 8 июль 2007. Архивировано 28 сентябрь 2007 года.
  94. Лавров награждён высшим орденом Перу. Мөрәҗәгать итү датасы: 24 ноябрь 2008. Архивировано из оригинала 11 гыйнвар 2012 года.
  95. Ответное слово Министра иностранных дел России С.В.Лаврова на церемонии вручения ему награды Социалистической Республики Вьетнам ордена Дружбы в Ханое 25 июля 2009 года. Посольство Российской Федерации в Социалистической Республике Вьетнам. Мөрәҗәгать итү датасы: 25 март 2011. Архивировано из оригинала 11 гыйнвар 2012 года.
  96. Указ О награждении Орденом Почета Сергея Лаврова - Министра иностранных дел РФ. cominf.org (21 мар. 2010 г.). Мөрәҗәгать итү датасы: 13 декабрь 2016. Архивировано 20 декабрь 2016 года.
  97. Указы Президента Республики Армения - Документы - Президент Республики Армения. www.president.am. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 май 2020. Архивировано 26 июнь 2020 года.
  98. KM.RU - новости, экономика, автомобили, наука и техника, кино, музыка, спорт, игры, анекдоты, курсы валют | KM.RU. www.km.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 20 март 2022. Архивировано 29 сентябрь 2011 года.
  99. Назарбаев вручил награду главе МИД РФ Сергею Лаврову. regnum.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 4 май 2020. Архивировано 27 июнь 2020 года.
  100. Ордена по разнарядке. Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июль 2008. Архивировано из оригинала 30 апрель 2008 года.
  101. Церемония вручения Лаврову ордена Сербского знамени. RT на русском. Мөрәҗәгать итү датасы: 12 декабрь 2016. Архивировано 13 декабрь 2016 года.
  102. Указ Президента КР от 16 июня 2017 года УП № 115 "О награждении государственными наградами Кыргызской Республики". cbd.minjust.gov.kg. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 май 2020. Архивировано 27 июнь 2020 года.
  103. Лавров и Песков получили высшие государственные награды Киргизии. www.interfax.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 20 март 2022. Архивировано 14 апрель 2021 года.
  104. Лаврову вручили орден Республики Сербской — РИА Новости, 21.09.2018. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 апрель 2020. Архивировано 25 июнь 2020 года.
  105. Лавров удостоен государственной награды Сан-Марино (рус.). ТАСС. Мөрәҗәгать итү датасы: 27 март 2019. Архивировано 27 март 2019 года.
  106. Тасмагамбетов вручил Лаврову юбилейную медаль "25 лет Независимости РК". baigenews.kz.
  107. О награждении Лаврова Сергея Викторовича орденом «Дўстлик». uza.uz (21 мар. 2020 г.). Мөрәҗәгать итү датасы: 20 март 2022. Архивировано 18 май 2021 года.
  108. О поздравительном послании министру иностранных дел Российской Федерации Сергею Лаврову. Мөрәҗәгать итү датасы: 21 март 2020. Архивировано 21 март 2020 года.
  109. О награждении орденом «Барыс» І степени Лаврова С.В. — Официальный сайт Президента Республики Казахстан. www.akorda.kz. Мөрәҗәгать итү датасы: 21 март 2020. Архивировано 21 март 2020 года.
  110. Лаврову вручили высшую награду Кипра. aif.ru (8 сент. 2020 г.). Мөрәҗәгать итү датасы: 8 сентябрь 2020. Архивировано 8 сентябрь 2020 года.
  111. Мохаммед бен Заид принял министра иностранных дел России. Мөрәҗәгать итү датасы: 20 декабрь 2021. Архивировано 20 декабрь 2021 года.
  112. A Magyar Érdemrend középkeresztje a csillaggal. Мөрәҗәгать итү датасы: 29 ноябрь 2022. Архивировано 6 июль 2022 года.
  113. Лавров получил степень командора национального ордена Мали. Мөрәҗәгать итү датасы: 8 февраль 2023. Архивировано 8 февраль 2023 года.
  114. Бжания наградил орденом "Ахьдз-Апша" I степени Сергея Лаврова. Мөрәҗәгать итү датасы: 24 март 2023. Архивировано 24 март 2023 года.
  115. https://ria.ru/20240605/nagrada-1950770448.html. РИА (5 июнь 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 6 июнь 2024.
  116. Лавров получил от президента Буркина-Фасо орден Жеребца. РБК (5 июнь 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 5 июнь 2024.
  117. Святейший Патриарх Кирилл встретился с членами Коллегии Министерства иностранных дел России / Новости / Патриархия.ru. www.patriarchia.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 декабрь 2010. Архивировано 1 гыйнвар 2011 года.
  118. Патријарх Јован Х одликовао Сергеја Лаврова орденом Свeтих Петра и Павла. Православие.Ru.
  119. Патриарх Кирилл наградил Лаврова орденом Александра Невского. 21 март 2025 тикшерелде.
  120. Указ Президента Российской Федерации от 22 марта 2004 года № 385 «О награждении государственными наградами Российской Федерации сотрудников Министерства иностранных дел Российской Федерации». Мөрәҗәгать итү датасы: 4 декабрь 2016. Архивировано 16 сентябрь 2016 года.
  121. Сергей Лавров стал почетным гражданином Манагуа. kp.ru (15 февр. 2010 г.). Мөрәҗәгать итү датасы: 5 апрель 2022. Архивировано 5 апрель 2022 года.
  122. Глава МИД России стал почетным гражданином Гватемалы. Мөрәҗәгать итү датасы: 27 март 2016. Архивировано 6 апрель 2016 года.
  123. Почетные граждане на официальном сайте администрации района. Мөрәҗәгать итү датасы: 27 март 2016. Архивировано из оригинала 8 апрель 2016 года.

Тема буенча өстәмә