Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыруМәгълүмат
РУВИКИ ТУРЫНДА

Александр Берлин

Александр Александрович Берлин (27 сентябрь 1940, Мәскәү) — СССР һәм Россия химигы, химик физика, югары молекуляр кушылмалар һәм композицион материаллар химиясе һәм физикасы өлкәсендә белгеч. Химия фәннәре докторы (1974), профессор (1980), Россия фәннәр академиясе (РФА) академигы (2003; 1994 — елдан мөхбир әгъза)[1].

Тәрҗемәи хәле

Александр Берлин 1940 елның 27 сентябрендә Мәскәүдә туа[1].

1963 елда Мәскәү физика-техника институтының молекуляр һәм химик физика факультетын «инженер-физик» белгечлеге буенча тәмамлый. Шул ук елда Н. Н. Семёнов исемендәге Химик физика институтында эшли башлый. 1963—1978 елларда эзлекле рәвештә стажер-тикшеренүче, кече һәм өлкән фәнни хезмәткәр, 1978—1989 елларда лаборатория мөдире вазифаларын башкара. 1989 елдан — бүлек җитәкчесе, 1994 елдан — директор урынбасары, 1996—2017 елларда — институт директоры[1].

2017 елдан Н. Н. Семёнов исемендәге Химик физика институтының фәнни җитәкчесе булып тора. 2026 елның сентябренә РФА Н. Н. Семёнов исемендәге Химик физика федераль тикшеренү үзәгенең фәнни җитәкчесе вазифасын били[2].

Кандидатлык диссертациясен 1967 елда яклый. Химия фәннәре докторы дәрәҗәсен 1974 елда, профессор гыйльми исемен 1980 елда ала[1]. Аның «Полиреакцияләрнең кайбер термодинамик һәм структур аспектлары» дигән докторлык диссертациясе авторефераты Черноголовкада 1973 елда басылып чыга[3].

1994 елда — РФА мөхбир әгъзасы, 2003 елда РФА Химия һәм материаллар турындагы фәннәр бүлеге буенча хакыйкый әгъзасы итеп сайлана. Әрмәнстан Республикасы Милли фәннәр академиясенең чит ил әгъзасы[4].

Фәнни эшчәнлеге

Берлин тикшеренүләренең төп юнәлешләре — полимерлашуның кинетикасы, термодинамикасы һәм механизмнары, тиз бара торган химик процессларның макрокинетикасы, полимерларның деструкциясе һәм януы, арматураланган һәм тутырылган композицион материалларның җимерелү механизмнары һәм ныклыгы[4].

Турбулент агымнарда тиз реакцияләрнең макрокинетикасы теориясен эшли. Полимерларның янучанлыгын киметү ысулларын, матдәләрнең кристаллик халәттән пыяласыман халәткә күчү процессларын, шулай ук полимер композицион материалларның физик-механик үзлекләрен тикшерә[4].

Ул — Полимерларның химик физикасы фәнни мәктәбенә нигез салучыларның берсе. Россия Фәннәр академиясенең Н. Н. Семёнов исемендәге Химик физика федераль тикшеренү үзәге мәгълүматлары буенча, 2025 елга кадәр 40 тан артык югары квалификацияле белгеч әзерли һәм 1500 дән артык фәнни хезмәт, шул исәптән монографияләр, авторлык таныклыклары һәм патентлар бастырып чыгара[4].

Төп хезмәтләре

  • Кинетика полимеризационных процессов. М., 1978 (С. А. Вольфсон һәм Н. С. Ениколопян белән берлектә);
  • Principles of polymer composites. B.; N. Y., 1986 (автордашлыкта)[5];
  • Fast polymerization processes. Amst. һ.б., 1996 (K. S. Minsker белән берлектә).

Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

  • Башкортстан Республикасы Фәннәр академиясенең мактаулы академигы (2002)[4];
  • Россия Федерациясе Хөкүмәтенең фән һәм техника өлкәсендәге премиясе — турбулент режимда тиз бара торган химик процесслар технологияләрен эшләгән һәм сәнәгатьтә кулланган өчен (2005);
  • Татарстан Республикасы Фәннәр академиясенең мактаулы академигы (2011);
  • Россия Федерациясе Хөкүмәтенең мәгариф өлкәсендәге премиясе — табигый фәннәр өлкәсендә белгечләр әзерләү системасын эшләгән өчен (2012);
  • Башкортстан Республикасының Дәүләт премиясе — Циглер-Натта катализаторларының күпүзәклелеген көйләү ысулын эшләгән һәм сәнәгатьтә кулланган өчен (2019);
  • Почёт ордены (2024);
  • Н. Н. Семёнов исемендәге Алтын медаль — полимерларның химик физикасын үстерүгә керткән өлеше өчен (2026)[6].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 Академику Берлину Александру Александровичу — 80 лет! (рус.). Российская академия наук (27 сентябрь 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 сентябрь 2026.
  2. ↑ Справочник сотрудников ФИЦ ХФ РАН (рус.). Федеральный исследовательский центр химической физики имени Н. Н. Семёнова РАН. Мөрәҗәгать итү датасы: 14 сентябрь 2026.
  3. ↑ Некоторые термодинамические и структурные аспекты полиреакций: автореферат диссертации на соискание учёной степени доктора химических наук (рус.). Российская государственная библиотека. Мөрәҗәгать итү датасы: 14 сентябрь 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 27 сентября 2025 года Александру Александровичу Берлину исполняется 85 лет! (рус.). Федеральный исследовательский центр химической физики имени Н. Н. Семёнова РАН (27 сентябрь 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 сентябрь 2026.
  5. ↑ Principles of Polymer Composites (ингл.). Springer Nature. Мөрәҗәгать итү датасы: 14 сентябрь 2026.
  6. ↑ Золотая медаль имени Н. Н. Семёнова 2026 года присуждена академику Берлину А. А. (рус.). Федеральный исследовательский центр химической физики имени Н. Н. Семёнова РАН (2026). Мөрәҗәгать итү датасы: 14 сентябрь 2026.

Сылтамалар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр