Диңгез һәм елга флоты хезмәткәрләре көне
Диңгез һәм елга флоты хезмәткәрләре көне — Россиянең гражданнар су пассажир һәм йөк транспорты хезмәткәрләренең һөнәри бәйрәме, ул ел саен июльнең беренче якшәмбесендә билгеләп үтелә[1][2][3].
2025 елда бәйрәм 6 июльдә билгеләп үтелә, 2026 елда 5 июльдә була[4].
Бу көнне бәйрәмне Россия флоты эшен тәэмин итү белән шөгыльләнүчеләрнең барысы да — турыдан-туры су өсте корабларында да, шулай ук яр буенда да эшләүчеләр билгеләп үтә. Аерым алганда — пассажир һәм йөк суднолары командалары, порт хезмәткәрләре, тармакның административ персоналы[5].
Армия диңгезчеләре бәйрәме — Хәрби-диңгез флоты көне аерым билгеләп үтелә.
Бәйрәмне гамәлгә кую
Елга һәм диңгез флоты хезмәткәрләренә багышланган бәйрәм беренче тапкыр 1976 елда барлыкка килә. Ул СССР Югары Советы Президиумы указы белән гамәлгә куела[5].
Хезмәт ияләренең казанышлары хөрмәтенә билгеләп үтелә торган бәйрәмнәр исемлегенә СССР Югары Советы Президиумының 1980 елның 1 октябрендәге 3018-X номерлы «Бәйрәм һәм истәлекле көннәр турында»гы указы белән кертелә[5]. Нәкъ менә шушы указ белән бәйрәмнең күчеп йөрүче датасы билгеләнә[6][7]. Соңрак аның датасы СССР Югары Советы Президиумының 1988 елның 1 ноябрендәге 9724-XI номерлы «СССРның бәйрәм һәм истәлекле көннәр турындагы законнарына үзгәрешләр кертү хакында»гы указының яңа редакциясендә раслана[5].
Тарихы
Россиянең диңгез державасы буларак аякка басуы Пётр I идарә иткән чорда башлана[5].
Ил үсешендә коммерция флотының роле Кырымны 1783 елда Россия империясенә кушканнан соң сизелерлек арта[5].
Моңа карамастан, 1902 елда гына диңгез транспорты белән җитәкчелек итүче мөстәкыйль административ орган — Сәүдә диңгездә йөрү һәм портлар баш идарәсе барлыкка килә (өч елдан соң, 1905 елдан башлап, ул Сәүдә һәм сәнәгать министрлыгы составында була)[5].
СССР төзелгәннән соң, хакимият судноларны һәм яр буе инфраструктурасын милләтләштерү турында указ имзалаган көн — 1918 елның 5 феврале (иске стиль буенча 23 гыйнвары) совет сәүдә флотының туган көне дип санала башлый[5].
1924 елның июлендә Хезмәт һәм Оборона Советы карары чыга, аның кысаларында «Совет сәүдә флоты» («Совторгфлот») акционерлык җәмгыяте төзелә[7][5].
Бөек Ватан сугышыннан соң совет сәүдә флоты актив үсеш ала, ә 1991 елга дөньяда иң эреләрнең берсенә әверелә[5].
Бәйрәм итү традицияләре
Диңгез һәм елга флоты хезмәткәрләре көнен беренче тапкыр рәсми бәйрәм итү 1981 елның 5 июленә, якшәмбе көненә туры килә. Бу көн Кара диңгез пароходчылыгы судноларында ярышлар белән билгеләп үтелә. Мәсәлән, «Металлург Байков» пароходында 5 июльдән 12 июльгә кадәр бәйрәм хөрмәтенә пневматик мылтыктан ату буенча ярыш үткәрелә, бу шулай ук Салкын сугыш чорында гражданнар диңгезчеләрен хәрби әзерләү буенча ДОСААФ программасының бер өлеше булып тора.
Диңгез флоты министрлыгының яр буе предприятиеләрендә (портларда, суднолар ремонтлау заводларында (СРЗ)) бәйрәм спорт ярышлары, массакүләм чаралар, балык тоту белән киң билгеләп үтелә.
Советлар Союзы таркалганнан соң, бу бәйрәм элеккечә үк Россиядә һәм Украинада сакланып кала.
Хәзерге Россиядә бу көнне традиция буенча сәүдә һәм пассажир судноларында һәм бозваткычларда эшләүче елгачыларны һәм диңгезчеләрне, суднолар ремонтлаучыларны һәм порт хезмәткәрләрен хөрмәтлиләр[5].
Бәйрәм көнендә тантаналы шартларда «Диңгез флотының мактаулы хезмәткәре», «Елга флотының мактаулы хезмәткәре» күкрәк билгеләре тапшырыла, судноларда һәм яр буенда бәйрәм чаралары[5], фестивальләр, акваториядә судноларның бәйрәм парадлары үткәрелә[7].
Порт урнашкан диңгез һәм елга шәһәрләре бәйрәм итүнең төп нокталарына әверелә[2].
Дөньяда
2010 елда ИМО Халыкара оешмасы 25 июньне Халыкара диңгезче көне буларак билгеләп үтәргә карар кыла[8].
Искәрмәләр
- ↑ Государственный Совет Республики Крым - Символы РК. www.crimea.gov.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 29 июнь 2025.
- ↑ 1 2 День работников морского и речного флота – 2 июля | Арктический морской институт имени В. И. Воронина (рус.). ami-voronina.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 29 июнь 2025.
- ↑ День работников морского и речного флота в 2024 году: история и традиции праздника. Комсомольская правда. Мөрәҗәгать итү датасы: 27 июнь 2024.
- ↑ Музейный урок «День работников морского и речного флота». culture.gov.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 29 июнь 2026.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 День работников морского и речного флота: когда отмечают и интересные факты. РИА Новости (20230702T0132). Мөрәҗәгать итү датасы: 29 июнь 2025.
- ↑ В июле празднуют День работников морского и речного флота: Как поздравляют моряков в России. Life.ru (1 июль 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 29 июнь 2025.
- ↑ 1 2 3 С днем работников морского и речного флота!!! Мөрәҗәгать итү датасы: 29 июнь 2025.
- ↑ Владимир Астапкович. День работников морского и речного флота. РИА Новости (2 июль 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 27 июнь 2024.