Россия көне

1990 елның 12 июнендә РСФСР халык депутатларының I съездында РСФСРның дәүләт суверенитеты турындагы Декларация кабул ителә. Документ республика Конституциясенең һәм законнарының Советлар Союзы актларыннан өстенлеген игълан итә, шулай ук хакимиятләрнең бүленеше принцибын һәм гражданнар белән иҗтимагый оешмалар өчен тигез хокукларны раслый^[3][4].

Бәйрәмнең ял көне статусы РФ Югары Советы карары нигезендә 1992 елның 11 июнендә беркетелә, башта бу бәйрәм Бәйсезлек көне дип атала^[5].

1993 елның июнендә Россия гражданнарына мөрәҗәгать иткәндә, Борис Ельцин түбәндәгеләрне билгеләп үтә:

Президентның 1994 елның 2 июнендәге указы белән бәйрәм дәүләт дәрәҗәсендәге дип игълан ителә һәм Россия Федерациясенең дәүләт суверенитеты турындагы Декларацияне кабул итү көне дип атала башлый^[6].

1998 елда Борис Ельцин үзенең телевизион мөрәҗәгатендә бәйрәмнең исемен «Россия көне» дип үзгәртергә тәкъдим итә.

Атама рәсми рәвештә 2002 елда, РФ Яңа Хезмәт кодексы үз көченә кергәч раслана; әлеге кодекста бәйрәм һәм ял көннәре төгәл билгеләнгән була^[7].

Экспертлар бәяләве буенча, вакыт узу белән бәйрәмгә караш үзгәргән. Баштарак 12 июнь датасы РСФСРга Советлар Союзы составыннан чыгу хокукын калдырган Суверенитет турындагы Декларация күзлегеннән кабул ителде. Ул чорда әлеге дата еш кына тарихи бәйләнешләрнең йомшаруы һәм дәүләт үсешенең үткән этабыннан ераклашу белән бәйләп каралды^[8]. Вакыт узу белән, СССР таркалуын зур геополитик тетрәү буларак яңадан аңлау фонында бәйрәмнең мәгънәви эчтәлеге үзгәрде: төп басым үткәнне инкарә итүдән хәзерге чакырулар өстендә конструктив эшләүгә һәм киләчәк стратегиясен формалаштыруга күчте^[9].

2001 елда Россия Президенты Владимир Путин тантаналы кабул итү чарасында ясаган чыгышында болай диде:

Бөтенроссия җәмәгатьчелек фикерен өйрәнү үзәге (ВЦИОМ) Аналитика үзәге сораштыруы нәтиҗәләре буенча, россиялеләрнең яртысыннан артыгы (57 %ы) Советлар Союзы таркалуына үкенә һәм моннан качып кутылып булган иде дип саный (2026 елның 15 февраленә булган мәгълүматлар буенча)^[10].

Тантананың төп символы булып милли триколор тора, ә үзәк бәйрәм чаралары традицион рәвештә Мәскәүнең Кызыл мәйданында үткәрелә. 2001 елдан башлап бәйрәм итү Мәскәүдә һәм илнең башка шәһәрләрендә салютлар ату белән үрелеп бара.

Бу көнне Зур Кремль сараеның Георгий залында фән һәм технологияләр, әдәбият һәм сәнгать өлкәсендә, шулай ук хокук саклау һәм хәйриячелек эшчәнлегендәге күренекле казанышлар өчен Россия Федерациясенең Дәүләт премияләрен, шулай ук «Хезмәт Каһарманы» медальләрен тапшыру тантанасы уза^[11][12].

Бөтен ил буенча шәһәр урыннары дәүләт байраклары һәм тематик баннерлар белән бизәлә. Фестивальләр, концертлар, күргәзмә проектлары, спорт ярышлары һәм гражданлык-патриотик акцияләр үткәрелә.

2024 елның иң зур вакыйгаларының берсе — Краснодар краеның Сукко бистәсендә узган акция була, анда мәйданы 4 мең квадрат метрдан артык булган Россия байрагы җәелә. Кара диңгез ярында узган әлеге чарада 1221 кеше катнаша. Бу уңыш Россия Рекордлар китабы экспертлары тарафыннан теркәлгән^[13].

12 июнь датасы яңа өйләнешүче парлар арасында да зур популярлык белән файдалана. Күренгәнчә, 2024 елда Россия көнендә Мәскәүдә 165 гаилә союзы теркәлгән^[14].

2007 елдан башлап «Россия триколоры» акциясе уздырыла, аның кысаларында волонтерлар милли байрак төсендәге тасмалар өләшәләр.

«Без — Россия гражданнары!» бөтенроссия акциясе традициягә әверелде. Аның кысаларында укуда, спортта яки җәмәгать эшчәнлегендә уңышка ирешкән 14 яшьлек укучылар тантаналы рәвештә, шул исәптән дәүләтнең югары вазыйфаи затлары кулыннан үзләренең беренче паспортларын алалар.