Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Социаль хезмәткәрләр көне

Социаль хезмәткәрләр көне (рус. День социального работника) — Россия Федерациясендә һөнәри бәйрәм, ел саен 8 июньдә билгеләп үтелә. Бәйрәм ил халкына социаль ярдәм күрсәтү һәм аны яклауны тәэмин итүдә социаль хезмәткәрләрнең ролен тану максатыннан гамәлгә кертелә[1][2].

Тарихы

Россиядә Социаль хезмәткәрләр көнен рәсми булмаган рәвештә билгеләп үтү 1990 нчы еллар уртасыннан башлана. Социаль хезмәтләр һәм халыкны социаль яклау системасының барлык хезмәткәрләре өчен һөнәри бәйрәм булдыру турындагы инициатива беренче тапкыр 1994 елда Социаль хезмәткәрләр ассоциациясенең еллык конференциясендә тәкъдим ителә[3].

Рәсми рәвештә Социаль хезмәткәрләр көне Россия Федерациясе Президенты Владимир Путинның 2000 елның 27 октябрендәге 1796 нчы санлы «Социаль хезмәткәрләр көне турында»гы Указы нигезендә гамәлгә кертелә[4].

Бәйрәм көне итеп 8 июньне сайлау тарихи вакыйга белән бәйле: 1701 елның шушы көнендә Пётр I «Изге Патриархат карамагындагы богадельняларга мохтаҗларны, авыруларны һәм картларны урнаштыру турында»гы 1856 нчы санлы указ имзалый. Бу документ нигезендә Россиядәге дәүләт социаль яклау системасы барлыкка килә.

Социаль хезмәткәрләр көне беренче тапкыр рәсми рәвештә 2001 елның 8 июнендә билгеләп үтелә[5].

Россиянең социаль өлкәсе

Социаль хезмәт һөнәр буларак Россиядә 1980 елларның икенче яртысында рәсми рәвештә барлыкка килә. 2013 елның 28 декабрендә кабул ителгән «Россия Федерациясендә гражданнарга социаль хезмәт күрсәтү нигезләре турында»гы федераль закон (442-ФЗ) 2015 елның 1 гыйнварыннан үз көченә керә һәм социаль хезмәтләр күрсәтүне көйли. 2018 елның 1 гыйнварыннан Социаль тәэминатның бердәм дәүләт мәгълүмат системасы эшли башлый. Социаль яклау өлкәсендәге хөкүмәт чараларын Россия Федерациясенең Хезмәт һәм социаль яклау министрлыгы  [рус.] (тат. гамәлгә ашыра[3]. Россия Федерациясендә халыкны социаль яклауны норматив-хокукый көйләү дәүләтнең гражданнар алдындагы социаль җаваплылыгы, социаль партнёрлык һәм социаль төркемнәрне дифференциацияләү принциплары нигезендә тормышка ашырыла[6].

Социаль яклау системасының объектлары булып башкалар ярдәменә мохтаҗ кешеләр санала, алар арасында: өлкәннәр, пенсионерлар, инвалидлар, балалар һәм авыр тормыш хәлендә калган кешеләр, эшсезләр, наркоманнар, «авыр» үсмерләр, тулы булмаган гаиләләр, хөкем ителгән һәм җәзасын үтәп чыккан затлар, качаклар, күченеп килүчеләр бар.

Социаль яклау системасының субъектлары — социаль эш алып бара торган оешмалар һәм кешеләр, дәүләт, иҗтимагый оешмалар һәм махсуслаштырылган учреждениеләр[7].

2025 ел мәгълүматлары буенча, Россиядә социаль хезмәткәрләр саны 630 мең кешедән артып китә. Социаль хезмәт күрсәтү системасы хезмәтләреннән 26 миллионга якын граждан файдалана, шуларның 15 миллионга якынын өлкән яшьтәге кешеләр һәм инвалидлар тәшкил итә[8].

undefined

Татарстан

Татарстан Республикасында халыкны социаль яклау системасына түбәндәге төп башкарма хакимият органнары керә:

  • Татарстан Республикасы Хезмәт, халыкны эш белән тәэмин итү һәм социаль яклау министрлыгы — социаль хезмәт күрсәтү, хезмәт һәм эш белән тәэмин итү өлкәсендә дәүләт сәясәтен формалаштыра һәм гамәлгә ашыра торган республика органы.
  • Россия Социаль фондының Татарстан Республикасы буенча бүлекчәсе — пенсияләр, шулай ук балалы гаиләләргә, инвалидларга һәм гражданнарның башка ташламалы категорияләренә пособиеләр билгеләү һәм түләү өчен җаваплы территориаль орган[9].
  • Муниципалитетлардагы социаль яклау идарәләре (мәсәлән, Казан шәһәренең Социаль яклау идарәсе) — муниципаль дәрәҗәдә гаиләләр, ятим балалар белән эшне координацияләүне һәм опеканы гамәлгә ашыручы җирле органнар[10].
Татарстанда социаль яклау өлкәсенең төп күрсәткечләре (2026 ел)
  • Кадрлар һәм колачлау: Тармакта 11 меңнән артык белгеч эшли, алар 1 миллионга якын гражданга хезмәт күрсәтә.
  • Социаль хезмәт алучылар: Стационар учреждениеләрдә — 80 мең кеше, өй шартларында 19 мең кеше теркәлгән. Үз-үзләренә хезмәт күрсәтү сәләтен югалткан 6 мең гражданга көндәлек тәрбия оештырылган.
  • Гаиләләргә ярдәм: 2026 елда балалы гаиләләрне яклауга 36 миллиард сум юнәлтелгән. Яшь студент гаиләләренә ярдәм чараларыннан 250 дән артык пар файдаланган. Беренче кирәклек әйберләрен прокатка бирүнең 15 пункты эшли.
  • Демографик динамика: Соңгы 10 елда Татарстанда күпбалалы гаиләләр саны 2 тапкырга артып, 60 меңгә җиткән. Әлеге гаиләләрдә 180 меңнән артык бала тәрбияләнә[11].

Чаралар

Социаль хезмәткәрләр көнендә Россиянең барлык төбәкләрендә тантаналы чаралар, концертлар уза, бүләкләр, ведомство һәм төбәк премияләре тапшырыла, шулай ук һөнәри бәйгеләр үткәрелә.

undefined

Халыкны социаль яклау системасының иң яхшы хезмәткәрләренә дипломнар, мактау грамоталары һәм рәхмәт хатлары тапшырыла[12].

undefined

Өлкә эшчеләренә «Россия Федерациясенең атказанган халыкны социаль яклау хезмәткәре» (1995 елның 30 декабрендә 1341 нче санлы Указ нигезендә)[13] мактаулы исеме һәм шуңа охшаш төбәк исемнәре бирелә[14]. Бу көнне традиция буенча ил һәм төбәкләр җитәкчелегеннән рәсми котлаулар бастырыла[15].

Татарстан Республикасында социаль яклау өлкәсендәге һөнәри бәйрәм көнендә һәм башка вакыйгаларда хезмәткәрләрнең казанышларын дәүләт дәрәҗәсендә танып белү өчен «Татарстан Республикасының атказанган халыкны социаль яклау хезмәткәре» мактаулы исеме билгеләнә. Ул 2011 елның 10 октябрендә кабул ителгән «Татарстан Республикасы дәүләт бүләкләре турында»гы 74-ЗРТ санлы Закон нигезендә төзелә[16].

Бу мактаулы исем социаль яклау өлкәсендә эшләүче югары һөнәри белгечлекле хезмәткәрләргә, фәнни һәм педагогик хезмәткәрләргә бирелә. Тапшыру критерийлары булып түбәндәгеләр тора: социаль тәэмин итү, социаль яклау (ярдәм), социаль хезмәт күрсәтү, социаль страхование һәм халыкны эш белән тәэмин итүне үстерү һәм эффективлыгын арттыру, төрле форма һәм төрләрдәге хәйриячелекне үстерү, социаль яклауның мөһим юнәлешләре буенча фәнни-тикшеренү эшләре алып бару, шулай ук квалификацияле белгечләр әзерләү. Мактаулы исемгә лаек булу өчен кандидат социаль яклау өлкәсендә кимендә 10 ел эшләргә тиеш.

Башка илләрдә социаль хезмәткәрләр көне

Социаль хезмәткәрләрнең һөнәри бәйрәме дөньяның төрле илләрендә билгеләп үтелә, әмма аны үткәрү даталары һәм статусы аерылырга мөмкин. Шулай ук Бөтендөнья социаль эш көне дә бар, ул халыкара статуска ия һәм мартның өченче сишәмбесендә билгеләп үтелә[17]. Бу көн 1983 елда Халыкара социаль хезмәткәрләр федерациясе (IFSW) тарафыннан гамәлгә кертелә[18].

Беларусь Республикасында Социаль яклау хезмәткәрләре көне ел саен 5 гыйнварда үткәрелә. Әлеге һөнәри бәйрәм республика президентының 1998 елның 26 мартындагы 157 нче санлы Указы белән билгеләнә[19].

Украинада Социаль өлкә хезмәткәрләре көне ноябрьнең беренче якшәмбесендә бәйрәм ителә[20].

Әрмәнстанда Социаль хезмәткәрләр көне 4 ноябрьдә билгеләп үтелә[2].

Казакъстанда Социаль яклау системасы хезмәткәрләре көне октябрьнең соңгы якшәмбесендә үткәрелә[21].

Искәрмәләр

  1. ↑ Когда отмечают День социального работника в 2026 году (2026-05-28). 9 июнь 2026 тикшерелде.
  2. ↑ 1 2 День социального работника 2026: история, традиции, какого числа отмечают праздник в России и мире (2025-11-12). 9 июнь 2026 тикшерелде.
  3. ↑ 1 2 День социального работника (2020-06-08). 9 июнь 2026 тикшерелде.
  4. ↑ Указ Президента Российской Федерации от 27.10.2000 г. № 1796 (2000-10-27). 9 июнь 2026 тикшерелде.
  5. ↑ Ольга Дмитренко. День социального работника: история и традиции праздника. Российская газета (26 май 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 9 июнь 2026.
  6. ↑ Особенности нормативно-правового регулирования социальной защиты населения в Российской Федерации (рус.). КиберЛенинка. Мөрәҗәгать итү датасы: 9 июнь 2026.
  7. ↑ Развитие системы социальной защиты и её структурных элементов в России (рус.). КиберЛенинка. Мөрәҗәгать итү датасы: 9 июнь 2026.
  8. ↑ Социальные работники отмечают 18 марта свой профессиональный праздник. 9 июнь 2026 тикшерелде.
  9. ↑ Управление социальной политики - Официальный портал Казани (рус.). kzn.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 9 июнь 2026.
  10. ↑ В Татарстане более 173 тысяч детей получают единое пособие (2026-06-01). 9 июнь 2026 тикшерелде.
  11. ↑ День соцработника в Татарстане: 1 млн жителей получают поддержку (2026-06-09). 9 июнь 2026 тикшерелде.
  12. ↑ Мишустин наградил соцработников в их профессиональный праздник. ТАСС (8 июнь 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 9 июнь 2026.
  13. ↑ Положение о почетном звании "Заслуженный работник социальной защиты населения Российской Федерации" \ КонсультантПлюс (рус.). www.consultant.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 9 июнь 2026.
  14. ↑ Заслуженный работник социальной защиты населения Российской Федерации (рус.). Государственные награды Российской Федерации. Мөрәҗәгать итү датасы: 9 июнь 2026.
  15. ↑ Путин поздравил российских соцработников с профессиональным праздником (2025-06-08). 9 июнь 2026 тикшерелде.
  16. ↑ О государственных наградах Республики Татарстан. pravo.gov.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 15 июнь 2026.
  17. ↑ 18 марта — Всемирный день социальной работы: история, традиции, поздравления (2025-03-18). 9 июнь 2026 тикшерелде.
  18. ↑ 17 марта — Всемирный день социальной работы: Миссия помощи и поддержки. Министерство труда и социальной защиты Чувашской Республики. Мөрәҗәгать итү датасы: 4 июнь 2026.
  19. ↑ 105 лет со дня образования органов по труду и социальной защите (рус.). Министерство труда и социальной защиты Республики Беларусь. Мөрәҗәгать итү датасы: 9 июнь 2026.
  20. ↑ День социального работника 2026: какого числа, история и традиции праздника. 9 июнь 2026 тикшерелде.
  21. ↑ 27 октября – День работников системы социальной защиты Казахстана. www.gov.kz (24 октябрь 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 9 июнь 2026.

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр