Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Халыкара авыл хатын-кызлары көне

Халыкара авыл хатын-кызлары көне (рус. Международный день сельских женщин, ингл. International Day of Rural Women, исп. Día Internacional de las Mujeres Rurales , фр. Journée internationale des femmes rurales, гарәп. اليوم الدولي للمرأة الريفية‎, кыт. 国际农村妇女日) — авыл хуҗалыгы белән шөгыльләнүче хатын-кызларның хокукларын яклау максатыннан булдырылган халыкара көн. 2008 елдан башлап ел саен 15 октябрьдә билгеләп үтелә. БМО Генераль Ассамблеясе тарафыннан гамәлгә куелган.

Тарих

1995 елның сентябрендә Пекинда БМОның 4 нче Бөтендөнья хатын-кызлар конференциясендә Бөтендөнья хатын-кызлар саммиты фонды тарафыннан «Халыкара авыл хатын-кызлары көне»н гамәлгә куярга тәкъдим ителә. 1995 елның 15 октябрендә бу көн беренче тапкыр рәсми булмаган рәвештә билгеләп үтелә[1].

2007 елның 18 декабрендә БМО Генераль Ассамблеясе тарафыннан «Авыл җирлегендә хатын-кызларның хәлен яхшырту» дип аталган A/RES/62/136 номерлы Резолюция кабул ителә[2][3].

« ...авыл хатын-кызларының, шул исәптән җирле халыкларга караган хатын-кызларның, авыл хуҗалыгы һәм авыл районнары үсешен тизләтүгә, азык-төлек иминлеген арттыруга һәм авыл районнарында ярлылыкны бетерүгә керткән өлеше һәм аларның мөһим роле.
«Авыл җирлегендә хатын-кызларның хәлен яхшырту» дип аталган A/RES/62/136 номерлы Резолюция
 »

2008 елның 12 февралендә БМО Генераль Ассамблеясе тарафыннан «Халыкара авыл хатын-кызлары көне» гамәлгә куела. Бәйрәм итү датасы итеп 15 октябрь билгеләнә[2][3].

Гамәлгә куелган көннең максаты — авыл хуҗалыгы белән шөгыльләнүче хатын-кызларның хокукларын яклау, шулай ук хатын-кыз хезмәтенең кыйммәтенә хөрмәт күрсәтү.

2008 елның 15 октябрендә «Халыкара авыл хатын-кызлары көне» беренче тапкыр рәсми рәвештә билгеләп үтелә[2].

Бәйле вакыйгалар

2001 елдан башлап, һәр 2 ел саен БМО Генераль Ассамблеясе тарафыннан, A/RES/62/136 номерлы Резолюция кысаларында, «Авыл җирлегендә хатын-кызларның хәлен яхшырту» дигән өстәмә Резолюцияләр кабул ителә:

  • A/RES/56/129 номерлы Резолюция (2001)[4][5];
  • A/RES/58/146 номерлы Резолюция (2003)[6];
  • A/RES/60/138 номерлы Резолюция (2005)[7].

2016 елның 7 мартында БМО тарафыннан Хатын-кызларга карата дискриминацияне бетерү комитеты чыгарган «„Хатын-кызларга карата дискриминациянең барлык төрләрен бетерү турындагы Конвенция“ (авыл хатын-кызлары хокукларына кагылышлы 34 нче номерлы (2016) Гомуми рекомендация)» кабул ителә[8].

2019 елда БМОның Азык-төлек һәм авыл хуҗалыгы оешмасы (ФАО) тарафыннан «Авыл хатын-кызларының хокукларын һәм мөмкинлекләрен киңәйтү, авыл хуҗалыгын ныгыту. Гендер тигезлеге өлкәсендә ФАО эшчәнлеге» дигән брошюра нәшер ителә[9].

Шулай ук бөтен дөнья хатын-кызлары хокукларын яклау максатыннан булдырылган түбәндәге Халыкара көннәр бар:

Көн темалары

Ел саен «БМО-Хатын-кызлар» структурасы төп халыкара чараларны үткәрү өчен көннең темасын билгели:

  • 2008 — «Авыл хатын-кызларының авыл хуҗалыгы һәм авыл җәмгыятьләре үсешендәге роле»[12];
  • 2009 — «Авыл хатын-кызлары — инновацияләр үзәгендә»[13];
  • 2010 — «Авыл хатын-кызларының мөһим өлешен тану»[14];
  • 2011 — «Авыл хатын-кызларының эмансипациясе һәм аларның ярлылыкны һәм ачлыкны бетерүдә, үсештә һәм агымдагы проблемаларны хәл итүдәге роле»[15];
  • 2012 — «Авыл хатын-кызларының хокукларын һәм мөмкинлекләрен киңәйтү — ачлыкны һәм ярлылыкны бетерү»[16];
  • 2013 — «Авыл районнарын үстерүдә, азык-төлек җитештерүдә һәм ярлылыкка каршы көрәштә хатын-кызларның роле»[17];
  • 2014 — «Гаилә фермерлыгы: дөньяны туендыру, җир турында кайгырту»[18];
  • 2015 — «Тотрыклы үсеш максатлары кысаларында авыл хатын-кызларының хокукларын һәм мөмкинлекләрен киңәйтү»[19];
  • 2016 — «Климат үзгәрә, азык-төлек һәм авыл хуҗалыгы да үзгәрергә тиеш»[20];
  • 2017 — «Гендер тигезлеген тәэмин итү һәм авыл хатын-кызларының һәм кызларының хокукларын һәм мөмкинлекләрен киңәйтү өчен климат үзгәрешенә тотрыклы авыл хуҗалыгы өлкәсендәге проблемалар һәм мөмкинлекләр»[21];
  • 2018 — «Гендер тигезлеген тәэмин итү һәм авыл хатын-кызларының һәм кызларының хокукларын һәм мөмкинлекләрен киңәйтү өчен тотрыклы инфраструктура, хезмәтләр һәм социаль яклау»[22];
  • 2019 — «Авыл хатын-кызлары һәм кызлары климат үзгәрешенә чыдамлылыкны арттыралар»[23][24];
  • 2020 — «COVID-19 пандемиясе шартларында авыл хатын-кызларының тотрыклылыгын арттыру»[25];
  • 2021 — «Авыл хатын-кызлары һәркем өчен сәламәт ризык үстерә»[26];
  • 2022 — «Авыл хатын-кызлары — ачлыктан һәм хәерчелектән азат дөньяның гаранты»[27];
  • 2023 — «Авыл хатын-кызлары: кризис чорында чыдамлылык һәм тернәкләнү»[28];
  • 2024 — «Авыл хатын-кызлары һәркем өчен сәламәт ризык үстерә. Гендер тигезлегенә ирешү һәм хатын-кызларның хокукларын һәм мөмкинлекләрен киңәйтү»[29];
  • 2025 — «Авыл хатын-кызлары: „Пекин+30“ кысаларында тотрыклы киләчәк корудагы роле» (ингл. Rural Women: Building a Sustainable Future within Beijing+30)[30].

БМО Генераль сәркатибенең мөрәҗәгатьләре

Ел саен БМО Генераль секретаре тарафыннан «Халыкара авыл хатын-кызлары көне» уңаеннан бөтен дөнья хатын-кызларына мөрәҗәгатьләр бастырыла:

« Авыл хатын-кызлары күп кенә җәмгыятьләрнең нигезен тәшкил итә, ләкин алар үз потенциалларын тормышка ашырырга комачаулый торган киртәләр белән очрашуны дәвам итәләр. Климат үзгәрешенең җимергеч нәтиҗәләре аларның авыр хәлен тагын да катлауландыра.

...авыл хатын-кызлары — җәмгыятьләргә һәм тулаем җәмгыятькә углерод чыгаруның түбән дәрәҗәсен тәэмин итүче табигатьне саклау карарлары кабул итү нигезендә климат үзгәреше нәтиҗәләренә җайлашырга ярдәм итә алучы белемнәрне һәм күнекмәләрне саклаучылар. Авыл хатын-кызларының фикеренә колак салу һәм аларның тавышларына зуррак әһәмият бирү — климат үзгәреше турындагы белемнәрне тарату, хөкүмәтләрне, эшлекле даирәләрне һәм җәмгыять лидерларын гамәлгә этәрү өчен төп шарт.

Бу Халыкара авыл хатын-кызлары көнендә мин һәркемне, бөтен дөньядагы авыл хатын-кызларына һәм кызларына ярдәм итеп, шундый киләчәккә реаль адым ясарга чакырам.
Антониу Гутерриш, 2019
 »

Чаралар

Россиядә закон чыгару дәрәҗәсендә Евразия хатын-кызлар форумы Советы тарафыннан түбәндәге проектлар эшләнә һәм кабул ителә[31]:

  • «Евразия хатын-кызлар форумының экологик платформасы»;
  • «Хатын-кызлар төбәкләр үсеше һәм эчке туризм өчен»;
  • «Хатын-кызлар сәламәтлеге — милләт иминлеге»;
  • «Аның исеме — Хатын-кыз» һ.б.

Шулай ук Россия хатын-кызлар берлеге тарафыннан түбәндәге программалар тормышка ашырыла[31]:

  • «Гаилә агроэшмәкәрлеге»;
  • «Авыл төбәкләре үсеше драйверлары» һ.б.


«Халыкара авыл хатын-кызлары көнендә» түбәндәге чаралар оештырыла:

  • күргәзмәләр;
  • концертлар һәм фестивальләр;
  • семинарлар һәм лекцияләр.

2018 елда Ставрополь краенда Пятигорск шәһәрендә «Авыл тәртиптә — ил муллыкта» дигән төбәкара конференция уза. Конференция кысаларында илнең авыл хуҗалыгы проблемалары һәм казанышлары, хатын-кызларның авылларны үстерүдә катнашуы, шулай ук авыл җирлекләрендә тормышны үзгәртүдәге рольләре турындагы мәсьәләләр яктыртыла. Шәһәр буйлап экскурсия һәм аерылып торган авыл хатын-кызларын бүләкләү тантанасы оештырыла[32].

2023 елда Мәскәүдә «Россия сегодня» халыкара мультимедиа матбугат үзәгендә пресс-конференция уза, ул авыл хатын-кызларының илнең икътисадына, мәдәниятенә һәм сәясәтенә керткән өлешен яктырта[33].

2023 һәм 2024 елларда Мәскәүдә «Бөтенроссия хатын-кыз — авыл җирлекләре башлыклары җыены» үткәрелә, анда илнең 40 төбәге катнаша[31].

2024 елда түбәндәге чаралар уздырыла:

  • Пермь краенда Маракушино авыл мәдәният йортында «Эрләдем, суктым, чиктем...» дип исемләнгән күргәзмә оештырыла. Анда кул эшләнмәләре, шулай ук «Светёлка» һөнәрчелек остаханәсендә катнашучыларның кулдан сугу техникасында башкарылган эшләре күрсәтелә[34];
  • Свердловск өлкәсендә Богдановичның шәһәр мәдәният һәм ял паркының Иҗат үзәгендә Байново мәдәният йорты тарафыннан оештырылган «Рус авылларында бар хатын-кызлар» дип аталган бәйрәм концерты уза[35];
  • Башкортстан Республикасында Аскын районының районара китапханәсендә «Сез гүзәл, авыл хатын-кызлары...» исемле тематик кичә уза[36].

2025 елда Татарстанда Кукмара районының Сәрдекбаш авылы мәдәният йортында «Авыл хатын-кызлары көне» дип аталган массакүләм чара уза[37] һ. б.

Искәрмәләр

  1. ↑ День 15 октября в истории (рус.). Парламентская газета. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Основные сведения — Международный день сельских женщин (рус.). Организация Объединённых Наций. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  3. ↑ 1 2 Резолюция № A/RES/62/136 «Улучшение положения женщин в сельских районах» (рус.). Организация Объединённых Наций. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  4. ↑ Improvement of the situation of women in rural areas 2001, para. 6d (ингл.). Plan International — Girls‘ Rights Platform. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  5. ↑ Resolution A/RES/56/129: Improvement of the situation of women in rural areas (ингл.). UN Digital Library. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  6. ↑ Резолюция A/RES/58/146 «Улучшение положения женщин в сельских районах» (рус.). Организация Объединённых Наций. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  7. ↑ Resolution A/RES/60/138: Improvement of the situation of women in rural areas (ингл.). documents.un.org. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  8. ↑ Конвенция о ликвидации всех форм дискриминации в отношении женщин. Общая рекомендация № 34 (2016), касающаяся прав сельских женщин (рус.) (PDF). ФГБУ «Аналитический центр». Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  9. ↑ Расширение прав и возможностей сельских женщин, укрепление сельского хозяйства. Работа ФАО в области гендерного равенства (рус.). Продовольственная и сельскохозяйственная организация ООН. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  10. ↑ Международный день нетерпимого отношения к калечащим операциям на женских половых органах (рус.). Организация Объединённых Наций. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  11. ↑ Международный день женщин и девочек африканского происхождения (рус.). Организация Объединённых Наций. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  12. ↑ WomenWatch: International Day of Rural Women (ингл.). Организация Объединённых Наций. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026. Архивировано 7 сентябрь 2025 года.
  13. ↑ World Rural Women‘s Day — 15th October (ингл.). CABI Blog (15 октябрь 2009). Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026. Архивировано 7 август 2025 года.
  14. ↑ The International Day of Rural Women (ингл.). URI. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  15. ↑ WomenWatch: International Day of Rural Women 2011 (ингл.). Организация Объединённых Наций. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  16. ↑ International Women‘s Day 2012 (ингл.). Организация Объединённых Наций — Информационная служба в Вене. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  17. ↑ WomenWatch: International Day of Rural Women 2013 (ингл.). Организация Объединённых Наций. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  18. ↑ Всемирный день продовольствия 2014: семейное фермерство (ингл.). The Hunger Project. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026. Архивировано 16 июнь 2025 года.
  19. ↑ WomenWatch: International Day of Rural Women 2015 (ингл.). Организация Объединённых Наций. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  20. ↑ WomenWatch: International Day of Rural Women 2016 (ингл.). Организация Объединённых Наций. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  21. ↑ WomenWatch: International Day of Rural Women 2017 (ингл.). www.gicj.org. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  22. ↑ WomenWatch: International Day of Rural Women 2018 (ингл.). Организация Объединённых Наций. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  23. ↑ 15 октября — Международный день сельских женщин (рус.). Новости ООН (15 октябрь 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  24. ↑ International Day of Rural Women theme: “Rural women and girls building climate resilience” (ингл.). UN Women (27 сентябрь 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  25. ↑ Послание Генерального секретаря ООН в 2020 году (рус.). Организация Объединённых Наций. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  26. ↑ International Day honours rural women‘s critical role in feeding the world (ингл.). UN News (15 октябрь 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  27. ↑ Shivangani Singh. International Day of Rural Women 2022: Theme, History, and Significance (ингл.). TheQuint. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026. Архивировано 11 август 2024 года.
  28. ↑ Kajal Thareja. International Day of Rural Women 2023 (ингл.). Leverage Edu. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  29. ↑ International Day of Rural Women 2024 (ингл.). Организация Объединённых Наций. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  30. ↑ Международный день сельских женщин 2025 года (рус.). Организация Объединённых Наций. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  31. ↑ 1 2 3 15 октября - Международный день сельских женщин (рус.). eawf.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026. Архивировано 7 февраль 2025 года.
  32. ↑ День сельских женщин (рус.). agrostart.net. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026. Архивировано 6 сентябрь 2025 года.
  33. ↑ Пресс-конференция к Международному дню сельских женщин (рус.). РИА Новости (6 октябрь 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  34. ↑ Выставка «Пряла, ткала, вышивала…», посвящённая Международному дню сельских женщин (рус.). Культура Чайковского (7 октябрь 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  35. ↑ Есть женщины в русских селеньях (рус.). Народное слово. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.
  36. ↑ Тематический вечер «Вы прекрасны женщины села…» 2024, Аскинский район — дата и место проведения, программа мероприятия. (рус.). Культура.РФ. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026. Архивировано 8 ноябрь 2024 года.
  37. ↑ День сельских женщин 2025, Кукморский район — дата и место проведения, программа мероприятия. (рус.). Культура.РФ. Мөрәҗәгать итү датасы: 22 апрель 2026.

Сылтамалар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр