Россия Федерациясе тимерьюл гаскәрләре көне
Россия Федерациясе тимерьюл гаскәрләре көне (рус. День железнодорожных войск) — Россия Федерациясе Кораллы Көчләренең тимерьюл гаскәрләрендә хезмәт итүче хәрби хезмәткәрләрнең һәм хәрби хезмәткә яраклыларның хезмәтен, шулай ук эшчеләр һәм хезмәткәрләрнең (гражданлык персоналының) эшен билгеләп үтә торган истәлекле көн һәм һөнәри бәйрәм[1].
Бәйрәм датасы — 6 август. Дата күчерелми һәм ел саен бер үк көнгә туры килә[1][2]. Бу көнне сайлау, Санкт-Петербург белән Мәскәү арасындагы тимерьюлны саклау һәм аңа техник хезмәт күрсәтү бурычлары йөкләнгән беренче хәрби формированиеләрнең барлыкка килүе белән бәйле[3].
Тарихы
Тимерьюл гаскәрләре XIX гасыр уртасында төзелгән хәрби-эшче бүлекчәләреннән башлана. Хәзер алар Кораллы көчләрнең матди-техник тәэминат системасына керә. Аларның һөнәри бәйрәме датасы дәүләт төзелеше үзгәрү белән бергә алмашынып тора.
Хәрби-тимерьюл формированиеләренең барлыкка килүе
Гаскәрләр тарихының башы дип 1851 елның 6 (18) августы санала: бу көнне I Николай төзелеше тәмамланып килгән Санкт-Петербург-Мәскәү тимерьюлы белән идарә итү составы турындагы Нигезләмәне раслый[1]. Бу документ нигезендә магистральне саклау һәм эксплуатацияләү өчен җаваплы беренче махсус билгеләнештәге хәрби частьлар — 14 аерым хәрби-эшчеләр ротасы, шулай ук ике кондуктор һәм бер телеграф ротасы барлыкка килә. Аларның составында 4340 кеше хезмәт итә. Бүлекчәләргә юлны саклау да, шулай ук юлның, күперләрнең һәм кичүләрнең төзеклеген саклау да йөкләнә[1].
Мондый частьларны куллануны хокукый яктан җайга салу алга таба да үсеш ала: 1866 елда Россия империясендә хәрби хәрәкәтләр зонасында хәрби-юл командаларының эш тәртибен билгели торган документ әзерләнә[4]. Хәрби тимерьюлчылар беренче тапкыр сугыш шартларында 1877—1878 еллардагы рус-төрек сугышында сыналганнар[4]. Аларның эш күләме 1914—1918 еллардагы Беренче бөтендөнья сугышында сизелерлек арткан: гаскәрләр көче белән 300 км га якын киң колеялы һәм 4000 км га кадәр тар колеялы юллар салына[4].
Совет чоры
СССРның тимерьюл гаскәрләрен формалаштыру өчен нигез булып Совет Республикасының барлык кораллы көчләре Баш командующиеның 1918 елның 5 октябрендә чыгарылган 41 нче санлы боерыгы тора[4]. Нәкъ менә шушы дата совет елларында хәрби тимерьюлчыларның һөнәри бәйрәме көне буларак ныгып кала[4].
Россия Федерациясендә бәйрәмне ныгыту
Хәзерге Россиядә бәйрәм Россия Федерациясе Президентының 1996 елның 19 июлендәге 1040 нчы санлы "Россия Федерациясе тимерьюл гаскәрләре көнен билгеләү турында"гы указы нигезендә барлыкка килә. Документка ярашлы истәлекле дата 6 августка билгеләнә[1][5]. Соңрак бу актка үзгәрешләр кертелә: ул 2005 елның 3 августындагы 918 нче санлы указ редакциясендә кулланыла[5].
Алга таба бәйрәм өчен хокукый нигез булып Россия Федерациясе Президентының 2006 елның 31 маендагы 549 нчы санлы "Россия Федерациясе Кораллы Көчләрендә һөнәри бәйрәмнәрне һәм истәлекле көннәрне билгеләү турында"гы указы тора. Ул кабул ителгәч, 1040 нчы санлы указ үз көчен югалта[6][2].
Бурычлары һәм Кораллы Көчләр структурасындагы урыны
Тимерьюл гаскәрләре махсус гаскәрләргә карый. Аларның бурычлары даирәсенә тимерьюл линияләрен кору һәм торгызу, аларны эксплуатацияләү, техник каплау, кирәк булганда — хәрби билгеләнештәге ташулар өчен кулланыла торган юлларны киртәләү керә[7][8]. Оештыру ягыннан гаскәрләр Россия Федерациясе Кораллы Көчләренең матди-техник тәэминат системасына карый. 2024 елгы бәяләмә буенча, аларда якынча 30 мең кеше хезмәт итә[1].
Бәйрәм итү
Датаны гаскәрләрнең частьларында һәм берләшмәләрендә билгеләп үтү түбәндәгеләрдән гыйбарәт: шәхси составның сафка тезелүе, бүләкләр тапшыру, концерт һәм мәгърифәтчелек чаралары.
Тимерьюлчылар көне августның беренче якшәмбесендә билгеләп үтелгәнгә, аерым елларда ике дата да бер үк көнгә туры килә[9].
| Вакыйга | Дата | Чыганаклар |
|---|---|---|
| Беренче хәрби-тимерьюл формированиеләрен оештыру | 1851 елның 6 (18) августы | [3] |
| СССР тимерьюл гаскәрләре оешу | 1918 елның 5 октябре | [4] |
| Россия Федерациясендә бәйрәмнең беренче тапкыр билгеләнүе | 1996 елның 19 июле, 1040 нчы санлы указ | [5] |
| Гамәлдәге норматив акт | 2006 елның 31 мае, 549 нчы указ | [6] |
| Бәйрәм итү датасы | 6 август (һәр ел саен) | [1] |
Искәрмәләр
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 День железнодорожных войск РФ (рус.). РИА Новости (6 август 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 3 август 2026.
- ↑ 1 2 День железнодорожных войск (рус.). Министерство образования и науки Челябинской области. Мөрәҗәгать итү датасы: 3 август 2026.
- ↑ 1 2 В Вооружённых Силах России отмечается День Железнодорожных войск (рус.). Министерство обороны Российской Федерации (6 август 2013). Мөрәҗәгать итү датасы: 3 август 2026.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 6 августа — День Железнодорожных войск Российской Федерации (рус.). Бренды России. Мөрәҗәгать итү датасы: 3 август 2026.
- ↑ 1 2 3 Указ Президента Российской Федерации от 19 июля 1996 года № 1040 «Об установлении Дня Железнодорожных войск Российской Федерации» (в редакции Указа от 3 августа 2005 года № 918) (рус.). Контур.Норматив (19 июль 1996). Мөрәҗәгать итү датасы: 3 август 2026.
- ↑ 1 2 Указ Президента Российской Федерации от 31 мая 2006 года № 549 «Об установлении профессиональных праздников и памятных дней в Вооружённых Силах Российской Федерации» (рус.). Российская газета (3 июнь 2006). Мөрәҗәгать итү датасы: 3 август 2026.
- ↑ 6 августа — День железнодорожных войск России (рус.). Институт развития железнодорожного строительства (5 август 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 3 август 2026.
- ↑ 6 августа — День Железнодорожных войск (рус.). Защитники Отечества. Мөрәҗәгать итү датасы: 3 август 2026.
- ↑ Защита на рельсах: отмечаем двойной праздник — День железнодорожных войск и День железнодорожника (рус.). Life.ru (5 август 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 3 август 2026.
Әдәбият
- Указ Президента Российской Федерации от 19.07.1996 г. № 1040 (рус.). Президент России. Мөрәҗәгать итү датасы: 3 август 2026.
- Указ Президента Российской Федерации от 31 мая 2006 года № 549 «Об установлении профессиональных праздников и памятных дней в Вооружённых Силах Российской Федерации» (рус.). Российская газета (3 июнь 2006). Мөрәҗәгать итү датасы: 3 август 2026.
