Александр Волков (1920)

1920 елның 1 мартында Казан губернасының Чияле Алан (хәзерге Татарстанның Нурлат районы) крестьян гаиләсендә туа. Чуаш. Урта мәктәп тәмамлый^[1].

1939 елда ТАССР Октябрь РХК тарафыннан Кызыл Армия сафларына мобилизацияләнә. Ульяновск танк училищесын тәмамлый^[1]. Курсант вакытыннан ук хәрби тарих белән кызыксына, данлыклы гаскәрбашлары — Александр Невский, Дмитрий Донской, Михаил Кутузов һәм аеруча Александр Суворов^[2] биографияләрен зур кызыксыну белән өйрәнә.

1941 елның декабреннән Бөек Ватан сугышы фронтларында^[1]. Башта Калинин фронтында танк взводы командиры булып хезмәт итә. Ленинград юнәлешен дошманнан саклап, Холм-Торопец районында сугыша. 1942 елның февралендә, сугышларның берсендә яраланып, тәүлек буе аңсыз 30 градуслы суыкта ятканнан соң, кече лейтенант А. А. Волков могҗиза белән исән калып, эвакуацияләнә һәм Свердловск шәһәре госпиталендә дәвалану уза^[2][1].

1942 елның июненнән Көньяк һәм Сталинград фронтларында сугыша, Дон елгасында барган оборона сугышларында һәм Сталинград сугышында катнаша^[1].

1942 елның октябрендә лейтенант Волков 59 механикалаштырылган бригаданың 2 танк полкына 2 танк ротасы командиры итеп җибәрелә^[1], 8 декабрьдән — Сталинград фронтында.

Котельниково һөҗүм операциясе барышында батырлыклар күрсәтә, аның барышында Кызыл Армия частьларе тарафыннан Сталинградта камап алынган 6 нчы армияне (Паулюс) блокировкадан чыгарырга тырышкан «Дон» армиясенең немец төркеме (фельдмаршал Манштейн) зур югалтулар кичерә. 1942 елның 15 декабрендә Югары Кумский хуторы тирәсендә, беренче булып немец позицияләренә бәреп керә, бер авыр танкны, өч минометны һәм 40 солдатны юк итә, шуның белән совет җәяүле гаскәрләренең алга таба уңышлы хәрәкәтен тәэмин итә. Бу сугыш өчен «Батырлык өчен» медале белән бүләкләнә (1942 елның 22 декабре)^[3]. 1942 елның декабреннән 59 механикалаштырылган бригада 8 гвардия механикалаштырылган бригада дип үзгәртелә.

1943 елның гыйнвар-февраль айларында Ростов һөҗүм операцияләрендә катнаша. 1943 елдан ВКП(б) әгъзасы^[1].

8 гвардия механикалаштырылган бригадасы, 44 гвардия танк полкында Т-34 ротасы командиры өлкән лейтенант А. А. Волков Кыр һәм Воронеж фронтларында сугыша, Курск сугышында, Белгород-Харьков һөҗүм операцияләрендә һәм Днепр өчен барган сугышларда катнаша. 1943 елның августында Харьков юнәлешендә һөҗүм иткәндә, беренче булып, Сумы шәһәре янындагы Братская- Шаблёное авыллары районында вермахтның ныгытылган районы аша бәреп чыгып, дошманның ике тубын, ике автомашинасын һәм бер рота диярлек солдатын юк итә. Шулай ук башка танк экипажлары белән бергә авыр «Тигр» танкын юк итә. Кабат яралана^[1]. Август аенда күрсәткән батырлыклары өчен полк командованиесе тарафыннан Кызыл Байрак орденына тәкъдим ителә, әмма Кызыл Йолдыз ордены белән бүләкләнә (1943 елның 30 сентябрендә)^[4].

Сугышларның берсендә, 1943 елның августында кабат яралана, табиблар аягын кисәргә киңәш итәләр, бәхеткә аягы савыга һәм кисү таләп ителми ^[2][1].

1943 елның ноябреннән 1944 елның июненә кадәр III Белоруссия фронтының 3 гвардия механикалаштырылган корпусы составында. Белоруссия стратегик һөҗүм операциясе барышында гвардия лейтенанты А. А. Волковның танк ротасы 1944 елның июнендә, һөҗүмнең беренче атнасында гына да, дошманның дүрт штурмлау тубын, бер танкын, 8 автомашинасын, 300 солдатын һәм офицерын юк итә, шулай ук 15 хәрбиен әсирлеккә ала^[1]. Шул ук вакытта А.А. Волков экипажы сугышчан исәбенә дошманның бер үзйөрешле «артштурм» тубын, бер уртача танкын һәм 9 автомашинасын «салып куя».

Алга таба, һөҗүмне дәвам итеп, танк ротасы немец гаскәрләре колоннасын эләктерә һәм 56 автомашинасын, бер танкын һәм 200 гә якын солдат һәм офицерын тар-мар итә. Вильнюсны азат иткәндә аның ротасы бөтенесе бергә 6 танкка каршы туп һәм 20 пулемёт ноктасын юкка чыгара^[1].

Вильнюс һәм Елгава сугышларында аерылып торганы өчен, Александр Невский ( 1945 елның 13 гыйнвары) һәм Кызыл Байрак ( 1944 елның 12 августы) орденнары белән бүләкләнә^[5].

1944 елның 4 августында командование А.А. Волковны Советлар Союзы Герое исеменә тәкъдим итә, әмма билгесез сәбәпләр аркасында ул бүләкләнмичә кала^[2].

1944 елның октябреннән немец гаскәрләренең Курляндия группировкасы блокадасында катнаша. 1945 елда гвардия капитаны А.А. Волков танк батальоны белән командалык итә, майда — танк полкы штабы начальнигы итеп билгеләнә^[1].

44 гвардия танк полкы командиры гвардия майоры Г. Сапрыкин Геройны түбәндәгечә бәяли^[2]:

Волков полктагы иң авторитетлы офицер иде, ә минем өчен ул, гомумән, табыш булды. Мин аңа иң авыр сугыш участокларын тапшыра идем. Волков бик кыю, акыллы, тыштан бик тыныч, пөхтә, әдәпле, аз сүзле, эчми. Аның хезмәткәрләре горурлык белән: «Без Волков ротасыннан», — дип әйтәләр иде.

Совет-япон сугышында катнаша. 1945 елның июнендә корпус составында Ерак Көнчыгышка күчерелә, танк батальоны командиры вазифасында Байкал арты фронтында Маньчжурия һөҗүм итү операциясендә катнаша. Сугыш елларында ике тапкыр яраланган һәм бер тапкыр контузия ала^[1].

Совет-япон сугышында катнаша. 1945 елның июнендә корпус составында Ерак Көнчыгышка күчерелә, танк батальоны командиры вазифасында Байкал арты фронтында Маньчжурия һөҗүм итү операциясендә катнаша. Сугыш елларында ике тапкыр яраланган һәм бер тапкыр контузия ала^[1].

1945 елның көзендә, Япония капитуляциясеннән соң, Уссурийскта үзенең булачак тормыш иптәшен — Клавдия Петровнаны очрата, аның белән тиздән өйләнешәләр. Бергә ике ул тәрбияләп үстерәләр^[2].

Тормышының 39 елын хәрби хезмәткә багышлый. Полк командирыннан 13-й армиянең (Ровно) штаб начальнигы урынбасарына кадәр юл уза ^[2]. 1973 елдан полковник А.А. Волков запаста. Волковлар гаиләсе Мәскәү өлкәсенең Люберцы шәһәренә күченә, аны Люберцы келәм комбинатына директорның гражданнар оборонасы буенча урынбасары итеп чакыралар^[1][2].

1986 елның августында Латвиядә мемориал-Һәйкәл ачылышында катнаша, монда 1944 елның августында аның 3 гвардия механикалаштырылган корпусы сугышлар белән Балтыйк диңгезенә чыккан була^[2].

Россия Федерациясе Президентының 1998 елның 30 июнендәге «Бөек Ватан сугышы елларында немец-фашист илбасарлары белән көрәштә күрсәткән батырлыгы һәм каһарманлыгы өчен» Указы белән Александр Александрович Волковка «Алтын Йолдыз» медале (№ 459) белән Россия Федерациясе Герое исеме бирелә^[1].

Иҗтимагый эшләр белән шөгыльләнә, 2000 елның ноябреннән 2001 елның ноябренә кадәр — Люберцы районының сугыш, хезмәт, кораллы көчләр һәм хокук саклау органнары ветераннары оешмасы советы рәисе^[6][1].

2010 елның 23 мартында Люберцыда вафат була^[1][7].