Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Күренешне көйләүТелне алыштыруМәгълүмат
РУВИКИ ТУРЫНДА

Игорь Антипин

Игорь Сергеевич Антипин (7 апрель 1954, Казан, Татарстан АССР, РСФСР, СССР) — СССР һәм Россия химигы, физик органик, супрамолекуляр һәм координацион химия, нанохимия һәм макроциклик платформалар химиясе өлкәсендә белгеч. Химия фәннәре докторы (1995), профессор (1996), Россия фәннәр академиясенең мөхбир әгъзасы (2003). Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе (2025)[1][2].

Тәрҗемәи хәле

1954 елның 7 апрелендә Казанда туа[3].

1976 елда Казан (Идел буе) федераль университетының химия факультетын «Химия» белгечлеге буенча аерым билге белән тәмамлый[4].

Казан дәүләт университетын (КДУ) тәмамлаганнан соң, шунда ук аспирантурада укый. 1979 елда «Органик реакцияләрдә сольватация эффектларын өйрәнү» темасына кандидатлык диссертациясен яклый (белгечлеге 02.00.03 — Органик химия) һәм алга таба өзлексез Казан университетында эшли[5].

1995 елда «Электролит булмаган эремәләрдә молекулаара тәэсир итешүләр: сольватация һәм электростатик эффектлар нигезендәге мультипараметрик алым» темасына докторлык диссертациясен яклый[4].

1996 елда профессор гыйльми исеме бирелә[1].

Казан дәүләт университетында эшләгәндә органик химия кафедрасы ассистенты (1979—1987), доцент (1987—1996), профессор (1996—1999) һәм әлеге кафедра мөдире вазифаларын башкара (1999 елдан; хәзерге вакытта — органик һәм медицина химиясе кафедрасы)[6].

1996 елдан — РФА Казан фәнни үзәгенең А. Е. Арбузов исемендәге Органик һәм физик химия институтында эшли, супрамолекуляр химия секторы мөдире урынбасары һәм институтның каликсареннар химиясе лабораториясе мөдире (2000 елдан)[7].

2003 елның 22 маенда Химия һәм материаллар турындагы фәннәр бүлеге (химия фәннәре секциясе) буенча РФА мөхбир әгъзасы итеп сайлана[1].

Фәнни эшчәнлеге

Ул — физик органик һәм супрамолекуляр химия өлкәсендә белгеч[7].

200 дән артык фәнни басманың, шул исәптән монографияләрнең һәм аналитик күзәтүләрнең, шулай ук каликсареннарның фосфорорганик чыгылмалары буенча күзәтүнең авторы һәм автордашы булып тора[8].

КДУда «Органик химия» гомуми курсын һәм «Органик реакцияләр механизмнары» махсус курсын укый[7].

XXIV Чугаев конференциясендә (2009 ел, Санкт-Петербург) пленар доклад белән чыгыш ясый[9].

2024 елда Зинин укулары лекторы итеп сайлана һәм «Супрамолекуляр тәэсир итешүләр гамәлдә: хираль дискриминациядән алып инновацион материалларга кадәр» темасына лекция белән чыгыш ясый[10].

Суперконструкцион термопластлар эшләү

Игорь Антипин җитәкчелегендә полифениленсульфид (ПФС) суперконструкцион термопластын һәм аның нигезендәге композитларны алу технологиясе эшләнгән. Казан федераль университеты, «Инжехим» ИҮ һәм «Әхмәдуллиннар» ФТУ катнашындагы консорциум кысаларында Россия Федерациясе Сәнәгать һәм сәүдә министрлыгы белән төзелгән контракт буенча технология тәҗрибә-сәнәгать җитештерүенә кадәр җиткерелә: Казанның «Химград» технополисы территориясендә пилот җайланмасы эшләтеп җибәрелә. Алына торган полимерлар авиация, ракета-космос, электротехника, нефть-газ һәм автомобиль сәнәгате өчен билгеләнгән[11].

Халыкара хезмәттәшлек

2005 елдан башлап РФА академик институтлары һәм Страсбург университеты (Франция) тарафыннан Нобель премиясе лауреаты Жан-Мари Лен рәистәшлегендә төзелгән SupraChem («Химиядә һәм биологиядә супрамолекуляр системалар») Халыкара фәнни-тикшеренү берләшмәсенең тикшеренү программаларын Россия ягыннан координацияли[12].

Фәнни-оештыру эшчәнлеге

Фәнни-оештыру эшчәнлегендә катнашуы:

  • РФАның Органик һәм элементоорганик химия буенча гыйльми советы әгъзасы;
  • КДУның докторлык диссертация советы әгъзасы;
  • РФА Казан фәнни үзәгенең А. Е. Арбузов исемендәге Органик һәм физик химия институтының докторлык диссертация советы әгъзасы;
  • КДУ һәм А. М. Бутлеров исемендәге Химия институтының гыйльми советы әгъзасы;
  • РФА Казан фәнни үзәгенең А. Е. Арбузов исемендәге Органик һәм физик химия институтының гыйльми советы әгъзасы;
  • Россия-Франция SupraChem «Химиядә һәм биологиядә супрамолекуляр системалар» фәнни берләшмәсе координаторы[12];
  • Казан дәүләт университетының «XXI гасыр материаллары һәм технологияләре» фәнни-мәгариф үзәгенең фәнни компоненты җитәкчесе;
  • «Успехи химии»[13] һәм «Бутлеровские сообщения»[6] фәнни журналларының редколлегия әгъзасы.

Фәнни хезмәтләре

  • Антипин И. С., Казакова Э. Х., Хабихер В. Д., Коновалов А. И. Фосфорсодержащие каликсарены // Успехи химии. — 1998. — Т. 67, № 11. — С. 995–1012.[8];
  • Антипин И. С., Алфимов М. В., Арсланов В. В., Бурилов В. А., Соловьева С. Е. и др. Функциональные супрамолекулярные системы: дизайн и области применения // Успехи химии. — 2021. — Т. 90, № 8. — С. 895–1107.[14];
  • Коновалов А. И., Антипин И. С., Соловьева С. Е. Супрамолекулярные системы на основе каликсаренов. — Казань: Издательство КГУ, 2004. — 128 с.[1];
  • Антипин И. С., Казакова Э. Х., Хабихер В. Д. Каликсарены: синтез, структура и свойства. — Казань: Фэн, 2008. — 312 с. — ISBN 978-5-9690-0087-2.[4];
  • Койфман О. И., Мамардашвили Н. Ж., Антипин И. С. Синтетические рецепторы на основе порфиринов и их конъюгатов с каликс[4]аренами. — М.: Наука, 2006. — 240 с. — ISBN 5-02-034149-5.[15];
  • Маджидов Т. И., Баскин И. И., Антипин И. С., Варнек А. А. Введение в хемоинформатику: Учебное пособие. — Казань: Издательство Казанского университета, 2015. — 160 с.[15].

Бүләкләре һәм мактаулы исемнәре

  • Россия Федерациясенең атказанган фән эшлеклесе (2025 елның 16 июне) — фәнни эшчәнлектәге казанышлары һәм күпьеллык намуслы хезмәте өчен[2];
  • Татарстан Республикасының атказанган фән эшлеклесе (2005)[1];
  • Казан университетының атказанган профессоры (2026)[16];
  • Россия Федерациясе Президентының Дәүләт фәнни стипендиясе (2000)[17];
  • Татарстан Республикасының Фән һәм техника өлкәсендә дәүләт премиясе (2008) — «Каликсареннар нигезендә супрамолекуляр системалар» хезмәтләр циклы өчен;
  • Академик пальмалар ордены (кавалер, Франция, 2018) — Франция һәм Россия арасында фәнни-мәгариф хезмәттәшлеген ныгытудагы казанышлары өчен;
  • Кертелмә кушылмалар һәм супрамолекуляр химия фәне өлкәсендә Джерри Этвуд һәм Януш Липковскийның Халыкара премиясе һәм медале (2018)[18];
  • Зинин укулары лекторының истәлекле медале һәм дипломы (2024)[10].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 Официальный портал РАН. Антипин Игорь Сергеевич (рус.). Российская академия наук (3 июнь 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  2. ↑ 1 2 Указ Президента Российской Федерации от 16.06.2025 № 399 ∙ Официальное опубликование правовых актов (рус.). publication.pravo.gov.ru (16 июнь 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  3. ↑ МИАН. Персоналии: Антипин Игорь Сергеевич (рус.). Общероссийский математический портал Math-Net.Ru (1 гыйнвар 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  4. ↑ 1 2 3 Пресс-служба КФУ. Антипин Игорь Сергеевич. Общие сведения (рус.). Казанский (Приволжский) федеральный университет (1 гыйнвар 2026). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  5. ↑ И. С. Антипин. Изучение сольватационных эффектов в органических реакциях: диссертация кандидата химических наук: 02.00.03 (рус.). Национальная электронная библиотека (НЭБ) (1 гыйнвар 1979). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  6. ↑ 1 2 Редакция журнала. Антипин Игорь Сергеевич — профиль участника (рус.). Научный журнал «Бутлеровские сообщения» (1 гыйнвар 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  7. ↑ 1 2 3 Антипин Игорь Сергеевич (рус.). Институт органической и физической химии им. А. Е. Арбузова (2 октябрь 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  8. ↑ 1 2 И. С. Антипин и др. Фосфорсодержащие каликсарены (рус.). Журнал «Успехи химии» (1 ноябрь 1998). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  9. ↑ Казанский государственный университет. Отчёт о научно-исследовательской работе Химического института им. А.М. Бутлерова за 2009 год (рус.) (PDF). Казанский государственный университет (2009). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  10. ↑ 1 2 Зининские чтения 2024 (рус.). ИОФХ им. А. Е. Арбузова КазНЦ РАН (12 декабрь 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  11. ↑ В России запустили производство уникального термопласта для авиации и космоса (рус.). РИА Новости (8 июнь 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  12. ↑ 1 2 Высокая награда за заслуги в укреплении сотрудничества и развитии научных связей между Францией и Россией (рус.). Казанский (Приволжский) федеральный университет (26 февраль 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  13. ↑ Игорь Сергеевич Антипин (рус.). Журнал «Успехи химии» (1 гыйнвар 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  14. ↑ Функциональные супрамолекулярные системы: дизайн и области применения (рус.). Журнал «Успехи химии» (1 август 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  15. ↑ 1 2 Игорь Антипин — профиль в Google Академии (ингл.). Google Академия. Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  16. ↑ Заслуженные профессора, преподаватели, научные сотрудники (рус.). Казанский федеральный университет. Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  17. ↑ Антипин Игорь Сергеевич (рус.). Онлайн-энциклопедия Tatarica. Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.
  18. ↑ Профессору КФУ присвоено почетное звание «Заслуженный деятель науки Российской Федерации» (рус.). Пресс-служба Казанского федерального университета (9 октябрь 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 2 сентябрь 2026.

Әдәбият

  • Коновалов А. И., Антипин И. С., Соловьева С. Е. Супрамолекулярные системы на основе каликсаренов. — Казань: Издательство КГУ, 2004. — 128 с.;
  • Антипин И. С., Казакова Э. Х., Хабихер В. Д. Каликсарены: синтез, структура и свойства. — Казань: Фэн, 2008. — 312 с. — ISBN 978-5-9690-0087-2.;
  • Койфман О. И., Мамардашвили Н. Ж., Антипин И. С. Синтетические рецепторы на основе порфиринов и их конъюгатов с каликс[4]аренами. — М.: Наука, 2006. — 240 с. — ISBN 5-02-034149-5.;
  • Коновалов А. И. Казанская химическая школа: традиции и современность. — Казань: Фэн, 2003. — 280 с..

Сылтамалар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр