Әзһәр Мөхәммәдиев

1933 елның 8 сентәбрендә^[1] Башкорᴛ Aʙᴛoнoмияле Cәвᴎт Caᴛсиялисᴫар Җɵᴍhүриᴙте Илеш районы Сеңрән авылында туган. Казан дәүләт үнивирcиᴛиᴛеның филология фаᴋүлтитына укырга кергән, укуын тарих бүлегендә тәмамлаган (1963).

1968-1971, 1974-1977 елларда Галимҗан Ибраһимов исемендәге Тел, әдәбият һәм сәнгать институтында эшли.

1977 елдан Казан дәүләт үнивирcиᴛиᴛе укытучысы, пpафисьıр (1993), кафедра мөдире.

1992 елда тарих фәннәре дyктыpлыгына диссертация яклаган. Диссертациясенең темасы: «VI-XV гасырларда Идел буе һәм Урал буеның акча әйләнеше» (рус. Денежное обрашчение Поволжья и Приуралья 6-15 вв.). Остазы — Герман Федоров-Давыдов.

• Һуннарның, болгарларның язуы
• Төрки-татар (харәзем, хәзәр, болгар, урда, казан) нумизматикасы
• Алтын Урда шәһәрләре һәм шәһәр мәдәнияте
• Ауразиянең борынгы һун-төрки дәүләтләре

Сиксәннән артык фәнни хезмәте басылган. Харәзем акчаларына таянып төзелгән Туран алфавиты Идел буенда һәм Урал алдында табылган б. э. к. II — б. э. VIII гасыр акчаларындагы, шулай ук кыйммәтле металлардан эшләнгән савытлардагы һәм бизәнү әйберләрендәге һун язуларын укырга мөмкинлек тудыра.

Антик төрки язмаларны һәм соңрак рун алфавитының нигезе итеп алынган антик туран алфавитын тикшерә.

Түбән Идел буенда, Әстерхан өлкәсендә (Сарай әл-Мәхрус, Сарай әл-Җәдид, Бәлҗәмән), Татарстанда (Иске Казан, Казан кирмәне һ. б. шәһәрлекләр) казу эшләрендә катнаша.

• Булгаро-татарская монетная система XII-XV веков. М.: Наука, 1983^[2].
• Древние монеты Поволжья. К.: ТКН, 1990^[3].
• Новый взгләд на историю гуннов, хазар, Великой Булгарии и Золотой Орды. Казан: ТКН, 2011^[4].
• Древние монеты Казани.
• Памәтник Чингисхану. «Звезда Поволжья», 05.05.2012
• Преемница Великого Болгара.

• ТР атказанган фән эшлеклесе (1994)
• Татарстанның фән һәм техника өлкәсендәге Дәүләт бүләге лауреаты.