Фәрит Бикчәнтәев

Казан шәһәрендә Г. Камал театры артистлары Наилә Гәрәева һәм Рәфкать Бикчәнтәев гаиләсендә туа. 1983 елда Казан театр училищесын (Марсель Сәлимҗанов курсы), 1991 елда Мәскәүдә Театр институтының (ГИТИС) режиссерлык факультетын тәмамлый. Казан театр училищесында укыган вакытта һәм тәмамлагач Татар академия театрында артист булып эшли.

Рольләре: Нәмыйк — «Шәһәрдә җәй көннәре» (Анар), Алмазбулат — «Алмазбулат» (Ю.Сафиуллин), Леандро — «Болан-Патша» (К.Гоцци), Наил — «Туй алдыннан» (Х.Вахит), Гөлүс — «Улыбыз өйләнә, без аерылышабыз» (И.Юзеев), Шәрәф — «Асылъяр» (М.Фәйзи), Идел — «Зифа» (Н.Исәнбәт).

ГИТИСта укыганда 1989 елның октябрендә Академия театрына режиссер итеп алына. 1991 елда ул ГИТИСның режиссура факультетын тәмамлый (Мария Кнебель һәм Борис Голубовский курсында укый). Диплом эшләре — М. Гилязовның «Бичура»сы һәм Т. Гиззәтның «Ак үгез турында әкият»е — Г. Камал исемендәге Театрның репертуарына керә. 2002 елдан башлап ул Г. Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрының баш режиссеры булып эшли. 2002 елдан Казан дәүләт мәдәният институтында актерлык осталыгы кафедрасы мөдире, 2011 елдан профессор була. Шулай ук ул Казан театраль училищесының ике актерлык курсын җитәкли. 2011 елның февраленнән Татарстан Республикасының Театраль эшмәкәрләре берлегенең рәисе булып тора^[1].

Ф.Бикчәнтәев «Бичура», «Казан егетләре», «Тагын Казан егетләре» (М. Гыйләҗев), «Ромео һәм Джульетта» (В. Шекспир), «Асылъяр» (М. Фәйзи), «Боз астында дулкын» (Ә.-Т. Рахманкулов), «Хушыгыз!», «Җанкисәккәем», «Шулай булды шул», «Шәҗәрә», «Галиябану сылуым-иркәм» (Т. Миңнуллин), «Карак» (З. Хәким), «Биюче» (Лопе де Вега), «Җирән чичән һәм Карачәч сылу», «Гөлҗамал» (Н. Исәнбәт), «Кара чикмән» (Г. Хугаев), «Казан сөлгесе» (К. Тинчурин), «Өч сеңел» (А. Чехов) һ. б. спектакльләр куя.

17 ел эшләү дәверендә Ф. Бикчәнтәев 30дан артык спектакль куя. Алар жанрлары, куелышлары, авторлары һәм стилистика буенча бер-берсеннән бик нык аерылалар. Бикчәнтәев режиссурасына алымнарның, сәнгать чараларының күптөрлелеге һәм һәр пьесаның үз ачкычын табарга омтылу хас.

Режиссер иҗатының лиризмын ача торган «Хушыгыз!» (Т. Миңнуллин) спектакле иң беренче чиратта үтә нечкә психологиягә корылуы, бербөтен сәхнә әсәре булуы, артистларның искиткеч уены һәм үзенең төгәллеге белән тамашачыны әсир итә. 1998 елда Ф. Бикчәнтәев бу спектакль өчен Татарстанның Г. Тукай исемендәге Дәүләт бүләгенә лаек була.

Уфа «Нур» татар театрында заманында чын театраль вакыйгага әйләнгән, күңел җылысына төрелгән, уйланырга мәҗбүр итә торган «Көз» спектакле (Г. Исхакый, инсценировка авторы — И. Мөхәммәтгалиев) режиссерның иҗади индивидуаль йөзе дияргә була. Нечкә, шигъри хисле сәхнә әсәрләре тудыру белән беррәттән, Ф. Бикчәнтәев башка формалар, төрле сәхнә алымнары эзли. Тирән фәлсәфәгә корылган «Җирән чичән һәм Карачәч сылу» (Н. Исәнбәт) масштаблы спектакле — әнә шундый эзләнүләр нәтиҗәсе. «Нәүрүз» Халыкара төрки халыклар театр фестивалендә (1998, 2002) бу ике спектакль «Иң яхшы режиссура эше өчен» номинациясендә җиңүче булды.

Шундый ук киң колачлы спектакльләр рәтенә «Телсез күке» (З. Хәким) әсәрен дә кертергә була.

Соңгы елларда Бикчәнтәев куйган иң үзенчәлекле спектакльләрнең берсе — «Кара чикмән» (Г. Хугаев, 2002). Әсәрдәге җәнлек образлары — символлар аркылы режиссер мәхәббәт һәм хыянәт, намус һәм тугрылык, бурыч һәм мәкер төшенчәләрен бик төгәл күрсәтә. Әлеге спектакль 2005 елда «Нәүрүз» Халыкара төрки халыклар театр фестивалендә Гран-При яулады һәм «Иң яхшы режиссер», «Иң яхшы ирләр ролен башкаручы», «Иң яхшы рәссам»; 2007 елда Бөтенроссия «Музыкальное сердце театра» милли театр фестивалендә «Иң яхшы спектакль», «Иң яхшы режиссер» һәм «Иң яхшы баш рольне башкаручы» номинацияләрендә җиңү яулый.

2025 елда Г. Камал театры сәхнәсендә «Башмагым», «Күркә», «Аналар улларын көтәләр»^[2].

• 1998 — Габдулла Тукай исемендәге Татарстан дәүләт премиясе — ««Хушыгыз!» (Т. Миңнуллин) спектакле өчен»
• 1996 — Татарстанның атказанган сәнгать эшлеклесе
• 2005 — «Нәүрүз» халыкара төрки халыклар театр фестивалендә Гран-При — ««Кара чикмән» (Г. Хугаев) спектакле өчен»
• 2010 — РФ атказанган сәнгать эшлеклесе
• 2013, 2017 — «Алтын битлек» театраль премиясе номинанты
• 2018 — Станиславский исемендәге Халыкара премия — «режиссерлык сәнгатендә ирешкән югары уңышлары өчен»^[3]

Әтисе Рәфкать Бикчәнтәев һәм әнисе Наилә Гәрәева — Камал театры актерлары.
Хатыны Люция Хәмитова һәм улы Йосыф Бикчәнтәев — Камал театры актерлары.