Сергей Скоморохов

1952 елның 25 апрелендә Сарытауда рәссам Геннадий Скоморохов (1925―1975) гаиләсендә туа^[1]. 1972 елда Дондагы Ростов шәһәрендә М. Б. Греков исемендәге сәнгать училищесын кызыл дипломга тәмамлый. Югары белемне Мәскәүдә ала: 1977 елда М. Горький исемендәге Мәскәү Күркәм театры (МХАТ) каршындагы В. И. Немирович-Данченко исемендәге Мәктәп-студияне тәмамлый^[2].

1975 елда Мәскәүдән Комсомольск-на-Амуре шәһәренә производство практикасына килә, Шәһәр драма театрында «Просто ужас» спектаклен бизи^[3]. 1977—1983 елларда ул бу театрның баш рәссамы булып эшли.

1983—1984 елларда Тверь шәһәрендәге Яшь тамашачы театрында (ТЮЗ) баш рәссам вазыйфасын башкара^[4].

1984—1994 елларда Казанның В. И. Качалов исемендәге рус зур драма театрында баш рәссам булып эшли. Бу театрда эшләү аның шәхси стиленең формалашуына зур йогынты ясый. Скомороховның иҗатында режиссер Ефим Табачников белән күпьеллык хезмәттәшлеге мөһим урын алып тора^[4].

1995 елдан Скоморохов — Г. Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрының баш рәссамы^[5]. Монда ул режиссер, СССРның халык артисты Марсель Сәлимҗанов, ә соңрак режиссер Фәрит Бикчәнтәев белән иҗади хезмәттәшлек алып бара.

Төрле елларда Хабаровск, Чита, Тула, Түбән Новгород, Чабаксар, Йошкар-Ола театрларында эшли; Ремшайд (Алмания) театрында «Жуан йорты» һәм Әнкарада (Төркия) «Сүнгән йолдызлар» спектакльләрен бизи^[6].

Николай Фешин исемендәге Казан сәнгать училищесында дәресләр алып бара^[3]. «Спектакльнең сәнгатьчә бизәлеше», «Театр макеты», дисциплиналарыннан укыта, югары квалификация категорияле укытучы^[7].

Сергей Скомороховның Г. Камал театрына килүе белән режиссура һәм сценография арасындагы бәйләнеш сизелерлек ныгый. Татар классик әсәрләре буенча эшләгәндә, ул милли мәдәниятнең үзенчәлекләрен тирәнтен өйрәнә һәм аларны заманча сәхнә теленә күчерә. Скоморохов иҗат иткән декорацияләр фикер ягыннан катлаулы булса да, формасы белән лаконик һәм аңлаешлы; алар универсаль кулланылышы һәм мәгънәви басымнарның төгәл куелуы белән аерылып тора^[8].

Рәссамның күренекле эшләре арасында — Галиәсгар Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында куелган «Мөһаҗирләр» романы буенча спектакль (режиссеры Фәрит Бикчәнтәев). Бу спектакльдә сәхнә киңлеге хәрәкәтләнүче туку станоклары һәм асылмалы күпер ярдәмендә корыла. Педро Кальдеронның «Төш булып калсын бу тормыш» («Жизнь есть сон») спектаклендә металл ярымсфералардан торган конструкция кулланыла. А. Чеховның «Дядя Ваня» әсәрендә ул тавыш һәм төс «партиясе» алымын кертә^[3].

Сергей Скомороховның иҗаты Марсель Сәлимҗанов белән тыгыз хезмәттәшлектә үсә. «Баскетболист» спектаклендә сәхнәдәге яңгыр һәм үзгәртеп кору чоры кешеләре образы аша ашмаган өметләрне, башка төрле тормышка омтылу хисен оста чагылдыра торган сценография тудырыла^[3].

Ике йөз алтмыштан артык спектакль бизәгән.

Комсомольск-на Амуре Драма театры

• «Просто ужас» (1975);
• «Д’Артаньян и три мушкетёра» (1975);
• «Дядя Ваня»;

Качалов исемендәге Казан академия рус зур драма театры

• «Иван и Мадонна» (1985) — В. Кудрявцев;
• «Человек на все времена» (1986);
• «Царь Фёдор Иоаннович» (1988);
• «Поминальная молитва» (1992);
• «Дядя Ваня» (1993);
• «Убийство Гонзаго» (1993) — Е. Табачников белән берлектә;

Г. Камал исемендәге Татар дәүләт академия театры

• «Ахырзаман» (1989);
• «Зөләйха» (1994);
• «Биюче» (1995);
• «Җанкисәккәем» (1995);
• «Каениш, көндәш һәм башкалар» (1996);
• «Гаугалы гаилә» (1999);
• «Илгизәр + Вера» (2000);
• «Баскетболист» (2002);
• «Кара чикмән» (2003);
• «Телсез күке» (2004);
• «Галиябану, сылуым иркәм» (2005);
• «Яшь йөрәкләр» (2009);
• «Банкрот» (2013);
• «Ричард III» (2014);
• «Сүнгән йолдызлар» (2020);
• «Болганчык еллар. Мөһаҗирләр» (2021);

Кәрим Тинчурин исемендәге Татар дәүләт драма һәм комедия театры

• «Галиябану» (1989);
• «Әстәгъфирулла» / «Алла сакласын!» (1991);
• «Казан сөлгесе» (2004);

«Созвездие-Йолдызлык» арт-резиденциясе

• «Изобретательная влюблённая» (2021);

Әтнә татар дәүләт драма театры

• «Миңлекамал» (2013)^[15].

• 2005 ― «Зөләйха» (режиссер Рамил Төхвәтуллин; Казан кинохроника студиясе, «Рамай» студиясе) ― рәссам^[16].

• Муса Җәлил исемендәге республика премиясе лауреаты (1989);
• Татарстан АССР атказанган сәнгать эшлеклесе (1990),
• Татарстанның халык рәссамы (2003);
• Дамир Сираҗиев исемендәге премия (2004),
• Габдулла Тукай исемендәге Дәүләт премиясе лауреаты (2009) — Г. Камал исемендәге Татар дәүләт академия театрында драматург Зөлфәт Хәкимнең «Телсез күке» спектаклен бизәгән өчен^[17];
• Россия Федерациясенең атказанган рәссамы (2012)^[18];
• Россия Рәссамнар берлегенең югары бүләге — «Рухилык. Традиция. Осталык» алтын медале (2019)^[19];
• «Фидакарь хезмәт өчен» медале (2022)^[20];
• «Мәдәният һәм сәнгатьтәге казанышлар өчен» ордены (2024)^[21];
• Марсель Сәлимҗанов исемендәге Республикакүләм театр сәнгате өлкәсендә казанышлар өчен премия (2025)^[22].

Хатыны математик, программист, милләте буенча латыш, балалары Ригада туган.

Олы улы Геннадий, ГИТИСның сценография факультетын тәмамлаган театр рәссамы, аның хатыны Надежда (Чехович) шулай ук ГИТИС тәмамлаган, кызлары Варвара (2020 елгы). Кече улы Юрий — китап бизәүче рәссам-график.