Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Шамил мәчете

«Шамил» мәчете (рус. мечеть «Шамиль») — Казанның Идел буе районы Борисково микрорайонында Югары Кабан күле ярында урнашкан гамәлдәге мәчет. 2001 елда архитектор Андрей Петров проекты буенча төзелгән. 2005 елдан мәчетнең имам-хатыйбы булып Мәхмүт хәзрәт Шәрәфетдинов тора[1][2].

Тарихы

Мәчет Казанның Идел буе районына керүче Борисково бистәсендәге Борисково урамы, 64 нче йорт адресы буенча урнашкан. Төзелеш 2001 елда тәмамлана. 0,15 га мәйданлы җир кишәрлеге мәхәлләгә 1999 елда Казан шәһәре хакимияте башлыгы карары белән даими мөддәтсез файдалануга бирелә. Мәчетне төзү өчен акча Борисково бистәсе һәм күрше торак пунктлар мөселманнары тарафыннан җыелган. Мәчет Татарстан башкаласында су буенда урнашкан һәм үз көймә пристане булган бердәнбер мәчет[2].

Суд эше

Җир бүлеп бирелсә дә, күлгә якын урнашуы сәбәпле, бинаны торгызуга рөхсәт тиешле тәртиптә рәсмиләштерелмәгән була[2]. Нәтиҗәдә, төзелеш тәмамланган вакытта мәчет күчемсез милек объекты буларак теркәлми һәм 20 елдан артык үзбелдекле төзелеш санала. Бердәм дәүләт күчемсез милек реестрында суд тикшерүе вакытында объект турында мәгълүматлар булмый. 2021 елда Казанның Архитектура һәм шәһәр төзелеше идарәсе кишәрлекне Россия Федерациясенең Шәһәр төзелеше кодексына  [рус.] (тат. туры китерү өчен мәхәлләгә Җирдән файдалану һәм төзелеш комиссиясенә мөрәҗәгать итәргә киңәш итә[1].

2022 елда, төзелүенә 20 ел булганда, мәчет мәхәлләсе дини оешманың бинага милек хокукын тану таләбе белән Казан Башкарма комитетына каршы дәгъва белдереп, Татарстан Республикасы Арбитраж судына мөрәҗәгать итә. Эшкә өченче затлар сыйфатында Татарстан Республикасы буенча Росреестр идарәсе, Казанның Архитектура һәм шәһәр төзелеше идарәсе һәм шәһәрнең Җир һәм мөлкәт мөнәсәбәтләре комитеты җәлеп ителә. Җавап тотучы һәм җәлеп ителгән затлар утырышка килми, аларның дәгъвага бәяләмәләре керми, шуңа күрә суд эшне аларның катнашыннан башка карый. Дәгъвачы җир кишәрлегенең чикләрен бүлеп бирү турындагы актны һәм 1999 елгы хакимият башлыгының кишәрлектән даими файдалану хокукын раслаучы карарын, шулай ук объектның барлык гамәлдәге төзелеш, янгынга каршы һәм санитар-эпидемиологик нормаларга туры килүен, башка затларның хокукларын бозмавын һәм гражданнарның гомеренә һәм сәламәтлегенә куркыныч тудырмавын күрсәткән техник бәяләмәне тапшыра[1]. Нәтиҗәдә, Арбитраж суды дәгъваны канәгатьләндерә һәм милек хокукын җирле мөселман дини оешмасы — «Шамил» мәчете мәхәлләсе артыннан таный[1].

Архитектурасы

Мәчет архитектор Андрей Петров тарафыннан үзәк залы һәм төп керү юлының ике ягында урнашкан ике җир өсте манарасы булган гөмбәзле корылма буларак проектланган. Образлы чишелеш гади геометрик формадагы монументаль күләмнең һәм артык декоратив детальләрсез тоташ стеналарның тәэсирле гомуми силуэт белән ярашуына корылган. Бина Югары Кабан күленең яр буе ландшафтына органик рәвештә килешеп тора[1][3].

Катлар планы экспликациясенә ярашлы рәвештә, бина цоколь каты, беренче кат һәм антресоле булган ике катлы корылмадан гыйбарәт. Мәчетнең гомуми мәйданы 406,8 м² тәшкил итә. Фундаменты — тасмалы бетон, терәк стеналары кирпечтән салынган, түбә ябылмалары — тимер-бетон. Тәрәзә уемнарына пыяла пакетлар куелган, ишекләре — металлдан һәм агачтан. Эчке идәннәргә плитка түшәлгән[1].

Мәчет эчендә зур намаз залы урнашкан. Кыйблага караган диварда буш уем (михраб) ясалган[1].

Дини һәм иҗтимагый эшчәнлеге

Мәчет Борисково микрорайоны һәм аңа тоташкан территорияләрдәге мөселманнар өчен даими намаз уку урыны булып тора. Мәчеттә көндәлек һәм җәмәгать намазлары укыла[1][3].

Шамил мәчетенең төп үзенчәлеге — атнага өч тапкыр — сишәмбе, чәршәмбе һәм шимбә көннәрендә Коръән укып өшкерү сеанслары. Аларга шәһәрнең төрле районнарыннан кешеләр килә[4][3][5]. Никах һәм аш мәҗлесләре уздыру өчен 50 кешелек зал, түләүсез парковка эшли.

Җитәкчелеге һәм имамнары

2005 елдан Борисково бистәсендәге «Шамил» мәчетенең имам-хатыйбы булып Мәхмүт хәзрәт Шәрәфетдинов тора. Ул — ислам темасына язылган китаплар авторы, Коръән-хафиз[6]. Татарстан Республикасы мөселманнарының диния нәзарәте составында Казан шәһәре һәм башкала төбәге казые (ислам хөкемдәре)[7][3].

2023 елда Мәхмүт хәзрәт Шәрәфетдинов республика дин әһелләре форумында катнаша, анда ул мәхәллә исеменнән татар мәкаме белән Коръән укый һәм шәһит киткән затлар истәлегенә дога кыла[8].

2024 елда «Ел татары — 2024» бәйгесендә халык тавыш биргән «Татар өммәте каһарманы» номинациясендә һәм белгечләр сайлаган «Ел татары» номинациясендә җиңүче була[9][10].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Эмиль Зиянгиров. В казанском Борисково узаконили мечеть «Шамиль» (рус.). Реальное время (8 март 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Мечети Казани: самые известные мусульманские храмы у воды (рус.). Milliard.tatar (26 август 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 Подарки от Эби-патши и Сталина, Книга рекордов Гиннесса и деньги Усманова: 25 главных мечетей Татарстана (рус.). БИЗНЕС Online (10 апрель 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.
  4. ↑ Лейла Алмазова. Феномен казанской мечети «Шамиль»: суфийские истоки целительной практики // Ислам в мультикультурном мире. — Казань: Казанский университет, 2014. — С. 253—272. — ISBN 978-5-00019-181-1.
  5. ↑ Святые места: где в Татарстане... (рус.). Аргументы и факты (10 март 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.
  6. ↑ Фәния Арсланова. Мәхмүт хәзрәт Шәрәфетдин: «Бәхетле булырга теләсәк...» Шәһри Казан (4 июнь 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.
  7. ↑ Казый Казани Махмуд Шарафутдинов считает, что «файзрахмановцы» могли быть причастны к терактам в Казани (рус.). Аргументы и Факты Казань (8 август 2012). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.
  8. ↑ «Западная элита превращается в...» (рус.). БИЗНЕС Online (20 май 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.
  9. ↑ Гөлүзә Ибраһимова. Мәхмүт хәзрәт Шәрәфетдинов: Һәр милләт тарихы, теле, гореф-гадәте белән яши. Татар Информ (18 декабрь 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.
  10. ↑ «Татары года-2024»: кто победил в главной татарской премии (рус.). Новости Mail.ru (18 декабрь 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр

© Правообладателем данного материала является АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ».
Использование данного материала на других сайтах возможно только с согласия АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ».