Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Гаилә мәчете (Казан)

Бу терминның башка аңлатмалары да бар, аларны карау өчен Гаилә мәчете битенә күчегез.

«Гаилә» мәчете (рус. мечеть «Гаиля» («Семья»)) — Казанның Совет районындагы Азино-1 микрорайонында, Җәүдәт Фәйзи урамы, 2 нче йорт адресы буенча урнашкан гамәлдәге мәчет[1].

«Гаилә» мәчете — халкы 54 меңнән артып киткән Азино-1 микрорайонында төзелгән беренче мәчет була[1].

Тарихы

Мәчет 2013 елның 8 августында, Ураза гаете көнендә ачыла. Ачылу тантанасында һәм иртәнге гает намазында Казан мэры Илсур Метшин катнаша[1]. Мәчетнең төзелеше микрорайон халкының ирекле иганәләре исәбенә алып барыла[2].

Ачылганнан соң беренче елларда ук мәхәллә Татарстан Республикасы мөселманнарының диния нәзарәтенең мәгърифәти проектларына кушыла. 2014 елда «Гаилә» мәчетендә Коръән өйрәнү түгәрәге эшли, биредә Коръән текстын дөрес уку һәм ятлау дәресләре алып барыла[3]. 2016 елдан башлап мәчеттә республика күләмендә Коръән укучылар бәйгесе уздырыла[4].

Шул ук елдан даими рәвештә «Гаилә дәресләре» үткәрелә: дәресләр пәнҗешәмбе көннәрендә уза һәм балалар тәрбияләүгә, ир белән хатын мөнәсәбәтләренә, гаилә низагларын чишүгә багышлана[5].

2017 елның гыйнварында мәчет ТР МДН белән берлектә «Заманча гаилә проблемалары һәм аларны чишү юллары» дип аталган түгәрәк өстәл  [рус.] (тат. уздыра. Чарада дин һәм җәмәгать эшлеклеләре, галимнәр, Казан казые һәм дөньяви институтлар вәкилләре катнашалар. Түгәрәк өстәл темасы гаилә институтын саклау һәм гаиләләрнең таркалуын кисәтү буенча уртак эш формаларына багышлана[6].

2010 еллар ахырыннан мәчет янында уку-мәгърифәт инфраструктурасы проекты үстерелә, 2019 елда 100 шәкерткә исәпләнгән мәдрәсә төзелеше турында хәбәр ителә. Ул вакытта мәчетнең 40 төркемендә 400 дән артык кеше башлангыч ислам белеме ала, ә укучыларның яше 3 яшьтән алып 90 яшьтән узып китә. Гамәлдәге бинада нибары ике сыйныф бүлмәсе эшли, дәресләр шулай ук подвал бүлмәләрендә уздырыла[7]. Мәчет каршындагы мәдәни-мәгърифәт үзәге төзелеше мәхәллә халкы һәм иганәчеләр катнашында алып барыла. Проектта мәдрәсә, спорт залы, уку сыйныфлары, тәһарәт алу бүлмәләре, ризык тарату бүлмәсе һәм китапханә карала[8].

Мәчет каршындагы мәдрәсә 2024 елда ачыла. Курсларда 600 гә якын укучы белем ала, алар белән 40 тан артык укытучы эшли. 2025–2026 елларда укучылар саны 700 кешегә кадәр арткан[9].

Архитектурасы

Мәчет, шәригать кануннарына туры китереп, кыска вакыт эчендә төзелә. Ачылу вакытында мәчет 300 кешегә исәпләнә. Бинаның 33 метрдан биегрәк ике манарасы һәм төп гыйбадәт залы өстендә 19 метрдан биегрәк гөмбәзе бар. Ул ике заллы тип буенча төзелгән[1].

Мәчет ике өлешкә — ир-атлар һәм хатын-кызлар блокларына бүленә. Һәр блокта намаз залы, душлы тәһарәтханәләр, уку сыйныфы һәм гардероб каралган. Административ биналар, шул исәптән никах уку бүлмәсе, икенче катта урнашкан. Хатын-кызлар блогында өстәмә тренажёр залы һәм чәчтарашханә эшли[1]. Бәйрәм ашлары һәм мәҗлесләр уздыру өчен 10—90 кеше сыйдырышлы 3 банкет залы бар[10].

Дини һәм иҗтимагый эшчәнлеге

Белем бирү юнәлешләре арасында «1 сәгать эчендә намаз» һәм «Ислам нигезләре» курслары эшли. 3—7 яшьлек балалар өчен «Тәрбияле бала» төркеме ачылган, биредә дини белем бирү мәктәпкә әзерлек белән берләштерелгән. Никах уку, исем кушу хезмәте, «Адәм белән Һава» гаилә консультацияләре хезмәтләре бар[11].

2024 елда мәчеттә төрле яшьтәге кешеләр өчен ислам нигезләре буенча бушлай мәчет яны курслары оештырыла. Курсларда иртәнге, көндезге һәм кичке төркемнәр эшли. Алар рус һәм татар телләрендә алып барыла. Шулай ук татар теле дәресләре һәм онлайн-курслар оештырылган. Курсларда 600 дән артык шәкерт белем ала, аларга 40 тан артык мөгаллим белем бирә[9].

Җәйге каникуллар чорында мәчет каршында дини-сәламәтләндерү лагере эшли[12]. Рамазан аенда көн саен ифтар ашлары уздырыла[13].

Мәчеттә шулай ук ислам мәдәнияте музее бар. Анда борынгы дини китаплар, төрле телләрдә Коръән, татар телендә инкыйлабка кадәрге тәфсирләр, шулай ук төрле халыкларның түбәтәйләре саклана[4].

Мәчетнең социаль эшчәнлегендә гаилә тематикасына аерым игътибар бирелә. 2022 елның февраленнән мәчет каршында гаиләләргә мораль һәм психологик ярдәм күрсәтү өчен бөтенроссия ышаныч телефоны эшли башлый. Консультацияләрне «Адәм белән Һава» гаилә төзү һәм саклау үзәге белгечләре бирә[14].

2024 елда мәчеттә 25—35 яшьлек затлар өчен имам-хатыйбның нәсыйхәтләрен һәм психологик тренингларны үз эченә алган «Син һәм Мин» танышу кичәләре проекты эшли башлый[15].

Мәчет территориясендә шулай ук балалар мәйданчыгы, һәркем файдалана ала торган чишмә, мохтаҗларга әйберләр җыю һәм тапшыру өчен «Мәрхәмәт бүлмәсе», шулай ук «Приют человека» хәйрия проекты белән берлектә ачылган туклану пунктлары бар. Әлеге пунктлар аша көн саен 100 дән артык кешегә ризык таратыла[9].

Мәчет ТР МДН ярдәме белән Казанда оештырылган бәйрәм чараларында даими катнаша. 2024 елда аның территориясендә «Halal Market» сәүдә челтәре белән берлектә Корбан гаетенең гаилә бәйрәме уздырыла. Программада хәзрәтләр чыгышлары, мөнәҗәтләр уку, осталык дәресләре, актив уеннар, бүләкләр һәм балалар аттракционнары була[16]. 2025 елда ТР МДН «Гаилә» мәчетендә осталык дәресләре, викториналар, аттракционнар һәм сәүдә рәтләре белән Ураза бәйрәмен оештыра[17]. Мәчет инвалид балаларны тернәкләндерү үзәге белән хезмәттәшлек итә, ай саен физик мөмкинлекләре чикле балалар өчен бәйрәм чаралары уздырыла[4].

2024 елда мәчеттә 2023 елның февраленнән оештырылган «Нәселебез шәҗәрәсе» бәйгесенә йомгак ясала. Бәйгедә 50 гә якын гаилә катнашкан, ә өстәмә оештыручылар һәм жюри әгъзалары булып Татарстан Республикасының Архив эше буенча дәүләт комитеты, Татарстан Республикасы ЗАГС идарәсе һәм «Идел» журналы катнаша. Эшләр мәчеттәге күргәзмәгә куела[18].

Җитәкчелеге һәм имамнары

2013 елдан мәчетнең имам-хатыйбы — социология фәннәре кандидаты Рөстәм Хәйруллин[19]. Ул 1983 елның 28 февралендә Бөгелмә шәһәрендә туган. 2013—2017 елларда Татарстан Республикасы мөфтие урынбасары, 2022—2024 елларда «Мөхәммәдия» мәдрәсәсе директорының беренче урынбасары вазифаларын башкара[5][20].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 В Казани открылась новая мечеть «Гаиля» (рус.). РБК Татарстан (8 август 2013). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июнь 2026.
  2. ↑ Мечеть «Гаиля» в Казани (рус.). KudaGo Казань. Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июнь 2026.
  3. ↑ В Казани работают кружки по изучению Корана (рус.). Татарстан Республикасы мөселманнарының Диния нәзарәте (9 сентябрь 2014). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июнь 2026.
  4. ↑ 1 2 3 Рустам хазрат Хайруллин: «Человек, который не знает своей истории, не имеет будущего» (рус.). www.islam-portal.ru (24 февраль 2018). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июнь 2026.
  5. ↑ 1 2 Мечеть «Гаиля» приглашает на «Уроки семьи» (рус.). ДУМ РТ (1 декабрь 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июнь 2026.
  6. ↑ Мечеть «Гаиля» приглашает обсудить «Проблемы современной семьи и пути их решения» (рус.). ДУМ РТ (20 гыйнвар 2017). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июнь 2026.
  7. ↑ Айгуль Шайхлисламова. Рядом с мечетью «Гаиля» в Казани строят медресе на сто студентов (рус.). Татар-информ (18 декабрь 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июнь 2026.
  8. ↑ «Пришла татарская әби, принесла 100 тысяч: „Хазрат, я не спрашиваю, возьмешь ты или нет!“» (рус.). БИЗНЕС Online (20 июль 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июнь 2026.
  9. ↑ 1 2 3 Альфред Мухаметрахимов. Рустам Хайруллин: «Наша цель — чтобы человек получил базовые понятия о своей вере» (рус.). БИЗНЕС Online (23 август 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июнь 2026.
  10. ↑ Мечеть «Гаиля» в Казани (рус.). gailya.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июнь 2026.
  11. ↑ «Гаилә» мәчетенең рәсми сайты (рус.). gailya.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июнь 2026.
  12. ↑ Мечети Татарстана приглашают детвору на летние каникулы (рус.). ДУМ РТ (1 июнь 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июнь 2026.
  13. ↑ Где в Казани и крупных городах Татарстана пройдут ифтары? (рус.). ДУМ РТ (27 февраль 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июнь 2026.
  14. ↑ В казанской мечети «Гаиля» заработал семейный телефон доверия (рус.). ДУМ РТ (8 февраль 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июнь 2026.
  15. ↑ В мечети «Гаиля» начинаются вечера знакомств «Ты и Я» (рус.). ДУМ РТ (1 февраль 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июнь 2026.
  16. ↑ В Татарстане в честь Курбан-байрама пройдут общегородские праздничные мероприятия (рус.). ДУМ РТ (13 июнь 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июнь 2026.
  17. ↑ В Казани в честь Ураза-байрама пройдут общегородские семейные праздники (рус.). ДУМ РТ (26 март 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июнь 2026.
  18. ↑ Мечеть «Гаилә» подвела итоги конкурса «Нәселебез шәҗәрәсе» («Наша семейная родословная») (рус.). ДУМ РТ (5 декабрь 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июнь 2026.
  19. ↑ Хайруллин Рустам хазрат, имам-хатыб мечети «Гаиля» («Семья»), председатель благотворительного фонда «Семья» (рус.). БИЗНЕС Online. Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июнь 2026.
  20. ↑ В Национальной библиотеке РТ состоится презентация книги «Уроки семьи» Рустама хазрата Хайруллина (рус.). ДУМ РТ (7 ноябрь 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июнь 2026.

Сылтамалар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр