Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Гадел мәчете

«Гадел» мәчете — Казан шәһәренең Идел буе районында урнашкан мөселман гыйбадәтханәсе[1]. Мәчет Татарстан Республикасы мөселманнарының диния нәзарәте структурасына керә[2].

Тарихы

Казанның Оренбург тракты буенда, Республика клиник хастаханәсе янәшәсендә мәчет төзү 2000 елда — Татарстанда ислам дине яңадан яңарыш алган чорда башлана[2]. Гыйбадәтханәне төзү башлангычы белән Казан шәһәр советы депутаты, җәмәгать эшлеклесе һәм хәйрияче Фирдинат Әхмәтҗанов чыга[2]. Мәчет бинасы халык һәм хәйриячеләр ярдәмендә кыска вакыт эчендә корып бетерелә.

Мәчетне рәсми ачу тантанасы 2001 елның февраль аенда уза[2]. Беренче елларда мәхәлләгә нигездә өлкән яшьтәге берничә кеше йөрсә, соңрак «Гадел» мәчете яшьләрне һәм тирә-юньдәге торак массивларда яшәүчеләрне үзенә җәлеп иткән зур дини үзәккә әверелә[2].

Мәчет Татарстан Республикасы мөселманнарының диния нәзарәте тарафыннан оештырылган төрле иҗтимагый һәм хәйрия чараларында актив катнаша.

Мәчет янында Рамазан аенда көн саен мохтаҗлар һәм ураза тотучылар өчен күпкешелек ифтар мәҗлесләре уза[2]. Корбан гаете (Ид әл-Әдха) көннәрендә мәчет янындагы мәйдан шәһәр хакимияте һәм мөхтәсибәт тарафыннан корбан чалу һәм мохтаҗларга ит өләшү буенча рәсми билгеләнгән пунктларның берсе булып хезмәт итә[3]. Мәчет хастаханәләр (шул исәптән Балалар республика клиник хастаханәсе һәм РКБ) белән тыгыз хезмәттәшлек итә, авыруларга һәм аларның туганнарына рухи ярдәм күрсәтә[2].

Этимологиясе

Мәчетнең «Гадел» атамасы ике мәгънәви нигезгә ия[2]:

  • Төзелешне башлап йөрүче хәйрияче Фирдинат Әхмәтҗанов мәчеткә иртә вафат булган абыйсы Гаделҗан истәлегенә әлеге исемне бирә;
  • Гарәп теленнән кергән «гадел» сүзе татар телендә «туры сүзле», «хаклык яратучы», «гаделлек» дигән олы әхлакый төшенчәләрне аңлата.

Архитектурасы

«Гадел» мәчете — Казан шәһәрендәге заманча мәчетләр арасында үзенчәлекле архитектура стиле белән аерылып тора торган гыйбадәтханә. Ул кирпечтән түгел, традицион татар милли зодчествосы рухында экологик чиста агачтан (бурадан) төзелгән[2].

Күләм-киңлек чишелеше һәм материаллар

Бина нарат агачыннан бурап ясалган, тышкы яктан табигый агач текстурасы сакланмаган. Ул декоратив садинг белән тышланган.

Мәчет бер катлы итеп корылган, әмма аның эчендә хатын-кызлар яисә өстәмә намаз укучылар өчен икенче дәрәҗәле балкон (антресоль) өлеше каралган.

Керү вестибюле, гардероблар, тәһарәт алу бүлмәләре (тәһарәтханә) һәм төп ир-атлар гыйбадәт залы уңайлы итеп урнаштырылган.

Декоратив элементлар һәм мәйданы

Бинаның түбәсендә милли стильдәге чатырлы сигезкырлы агач манара күтәрелә. Манара ярымай белән бизәлгән. Тәрәзә йөзлекләре агач уйма бизәкләр белән капланган. Эчке интерьер табигый агач бизәлеше йомшак келәмнәр һәм Коръән аятьләре язылган каллиграфик шәмаилләр белән бизлгән. Мәчет һәм аның ишегалды мәйданы берьюлы йөзләрчә кешене сыйдыра ала.

Имамнары

Мәчет ачылганнан бирле биредә түбәндәге дин әһелләре эшли:

  • Айрат хәзрәт Мөхәммәтҗанов (2001—2005) — мәчетнең беренче имам-хатыйбы. 2005 елда Свердловск өлкәсенә күчеп, Югары Пышма шәһәрендәге Имам әл-Ваккас исемендәге Бакыр мәчетенең имамы була[2].
  • Рөстәм хәзрәт Бакиров (2005 елдан) — 2002 елда «Мөхәммәдия» мәдрәсәсен тәмамлап мәчеткә килә, 2005 елда мәчетнең баш имам-хатыйбы итеп билгеләнә. Аның җитәкчелегендә мәчеттә ислам нигезләрен өйрәтү курслары һәм актив җәмәгать эше алып барыла.

Искәрмәләр

  1. ↑ “Фәниябикә” мәдрәсәсе. Татарстан Республикасы мөселманнарының Диния нәзарәте. Мөрәҗәгать итү датасы: 1 июль 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Новая веха в истории мечети «Гадель». Ислам-тудей (Islam-Today). Мөрәҗәгать итү датасы: 1 июль 2026.
  3. ↑ Казанда корбан чалу өчен билгеләнгән урыннар исемлеге билгеле. Татар-информ. Мөрәҗәгать итү датасы: 1 июль 2026.

Чыганаклар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр