Нур-Ихлас мәчете
Нур-Ихлас (гарәп. نور الإخلاص — «Ихласлык нуры» яки «Хакыйкать нуры») — Яр Чаллы шәһәренең Автозавод районында урнашкан җәмигъ мәчете. Шәһәрнең иң зур гөмбәзле мәчете. Татарстан Республикасы мөселманнарының Диния нәзарәтенең Яр Чаллы мөхтәсибәте составына керә.
Атамасы
«Нур-Ихлас» исеме ике гарәп тамырыннан ясалган: «нур» (гарәп. نور) — «яктылык», һәм «ихлас» (гарәп. إخلاص) — «иманның ихласлыгы», «уй-ниятләрнең пакьлеге». Ислам традициясендә «ихлас» шулай ук бер Аллалыкны игълан итүче «Әл-Ихлас» сүрәсе (Коръәннең 112 нче сүрәсе) белән бәйле. Бу исем мәчетне төзегәндә үк аңа салынган рухи-агарту вазифасын чагылдыра[1].
Тарихы
Мәчетнең мәхәлләсе 1993 елның мартында Яр Чаллының Яңа шәһәренең 48 нче комплексында оештырыла. Дини җәмгыять төзү һәм мәчет төзелеше инициаторы Әлфәс Нәбиулла улы Гайфуллин була, ул 1993 елның апрелендә төзелешне оештыру бурычын ала[2].
Төзелеш эшләре 1993—2005 елларда архитектор Валерий Манукян проекты буенча алып барыла. Мәчет дин тотучыларның иганәләренә һәм шәһәр хакимияте ярдәмендә салына. 2005 елда мәчет гыйбадәт кылу өчен ачыла[3].
1992 елда Татарстанда Мөселманнарның Диния нәзарәте төзелгәннән соң, мөхтәсибләр институты торгызыла. «Нур-Ихлас» мәчете Яр Чаллы мөхтәсибәтенең үзәгенә әверелә һәм шәһәрнең җәмигъ мәчете вазифаларын үти[1].
2018 елда мөселман җәмәгатьчелеге акчасына һәм эшкуар Ринат Җәләлов ярдәме белән мәчет янында ике катлы дини-агарту үзәге (мәдрәсә) бинасы төзелә. Үзәктә мәчет каршындагы курслар, якшәмбе мәктәбе, балалар һәм олылар өчен төрле чаралар үткәрелә. Мөселман товарлары кибетләре эшли[4].
2023 елның 24 августында мәчетнең 30 еллыгын билгеләп үтәләр. Тантаналы чарада Татарстан мөфтие Камил хәзрәт Сәмигуллин, Татарстанның баш казые Җәлил хәзрәт Фазлыев, мөфти урынбасары Равил хәзрәт Зөфәров, имам-мөхтәсибләр, шәһәр хакимияте вәкилләре һәм мәхәллә кешеләре катнаша[4].
Архитектурасы
Бина көнчыгыш һәм татар мотивларын кулланып, постмодерн стилендә эшләнгән. Яр Чаллының мөселман гыйбадәтханәләре арасында иң зуры булган ярымсферик гөмбәз — төп архитектур элемент булып тора[5].
Тышкы кыяфәте буенча бинаның фасадлары декоратив элементлар белән ачык төскә буялган.
Мәчет өч катлы. Бинаның ике киң керү урыны бар: берсе ир-атлар өчен, икенчесе хатын-кызлар өчен. Намаз уку өчен ир-атлар һәм хатын-кызлар заллары төрле катларда урнашкан[1][6]. Төньяк яктан мәчеткә шпильле 46 метр биеклектәге манара тоташа[3].
Мәчетнең сыйдырышлыгы 500 кеше тәшкил итә[3].
Имамнары
Әлфәс Нәбиулла улы Гайфуллин — Яр Чаллы шәһәре имам-мөхтәсибе, 1999 елдан мөхтәсибәт җитәкчесе (1999 елдан вакытлыча, хәзерге вакытка кадәр даими). 1993 елда мәхәллә оештыру һәм мәчет төзү инициаторы. 2021 елда Татарстан мөфтие Камил хәзрәт Сәмигуллин тәкъдиме буенча имам-мөхтәсиб вазифасына яңадан сайлана[7][2].
Искәрмәләр
- ↑ 1 2 3 Мечеть Нур-Ихлас. КРУБИСС. Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июль 2026.
- ↑ 1 2 Альфас Гайфуллин: «Главное — сохранить спокойствие в городе». ДУМ РТ. Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июль 2026.
- ↑ 1 2 3 Мечети Набережных Челнов. Наши Челны. Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июль 2026.
- ↑ 1 2 В Набережных Челнах отметили 30-летие мечети «Нур-Ихлас». Ислам Тудей (24 август 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июль 2026.
- ↑ Набережные Челны: достопримечательности, часть 1. Nochleg24 (17 октябрь 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июль 2026.
- ↑ Нур-Ихлас, мечеть. 2ГИС. Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июль 2026.
- ↑ Альфас Гайфуллин переизбран на должность имама-мухтасиба Челнов. Челны Биз (23 июнь 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июль 2026.
| Яр Чаллының истәлекле урыннары | |||||||||||||||||||||||||||||||
.svg) |
| ||||||||||||||||||||||||||||||
