Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Олы Елга авылы мәчете

Sight symbol black.svg  республика әһәмиятендәге архитектура һәйкәле

Олы Елга авылы мәчете (рус. Мечеть (Большая Елга)) — 1879 елда төзелгән агач мәчет[1]. 1993 елдан төбәк әһәмияттәге мәдәни мирас объекты булып тора[2]. Татарстан Республикасы мөселманнарының диния нәзарәтенең «Иске мәчет» мәхәлләсенә карый[3].

Тарихы

Мәчет 1879 елда Казан губерна идарәсе тарафыннан расланган проект буенча, указлы мулла Вәлиулла Галиев башлангычы белән төзелә[1]. XX гасыр башында мәчет мәхәлләсендә ир-ат җенесеннән булган 516 мәхәллә кешесе исәпләнә[4].

1937 елда мәчет ябыла, ә аның бинасы ашлык склады буларак кулланыла. 1978 елда, нигездә, җирле кеше Сөнгатулла Юнысов тырышлыгы белән бина халыкка кайтарыла[1]. 1993 елда мәчеткә мәдәни мирас объекты статусы бирелә[2].

2019—2021 елларда бинада зур күләмле реставрация эшләре үткәрелә[5]. Эш барышында беренчел подрядчы — реставратор Александр Попов белән финанслау аркасында низаг килеп чыга, бу исә 2020 елда аның белән килешүне өзүгә китерә[6]. Реставрацияне җирле компания тәмамлый, ул аскы бүрәнәләрне алыштыру юлы белән тарихи бураның якынча 70 % ын саклап калуга ирешә[1]. Яңартылган мәчетне тантаналы ачу 2021 елның октябрендә була[5].

Архитектурасы һәм бизәлеше

Бина аскы каты булган бура рәвешендә эшләнгән, түбәсендә манарасы булган агач заллы мәчеттән гыйбарәт. Эчке киңлеге бер-бер артлы урнашкан ике намаз залыннан (анфилададан) тора. Чатыр белән тәмамланучы сигез кырлы манара тугыз терәккә таяна[7]. Реставрация барышында намаз залында ике күтәрүче колонна торгызыла, шулай ук тәһарәт алу өчен аерым бүлмәләр һәм тышкы котельный төзелә[5].

Хәзерге торышы һәм эшчәнлеге

Мәчет Татарстан Республикасы мөселманнарының диния нәзарәте Балык Бистәсе мөхтәсибәте составына керүче җирле мөселман дини оешмасына — «Иске мәчет» мәхәлләсенә карый[2][3]. 2021 елда реставрациядән соң мәчет ачылган көннән алып аның имам-хатибы булып Таһир хәзрәт Гайнетдинов хезмәт итә[4][1].

Мәчет имамнары

Билгеле имамнар һәм хезмәткәрләр:

  • Әбүбәкер (якынча 1393)[1];
  • Нәҗметдин Назыйров (1830 елдан)[8];
  • Гали Якупов (1832—1891);
  • Вәлиулла Галиев (1866 елдан);
  • Шакир Гарифуллин (1907 елдан, икенче мәчет);
  • Таһир Гайнетдинов (2021 елдан)[2].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 Мечеть... Pro Tatarstan. Мөрәҗәгать итү датасы: 20 июль 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 В Рыбно... Татпресса. Мөрәҗәгать итү датасы: 20 июль 2026.
  3. ↑ 1 2 РО ИСКЕ МЕЧЕТЬ С. БОЛЬШАЯ ЕЛГА. СПАРК-Интерфакс. Мөрәҗәгать итү датасы: 20 июль 2026.
  4. ↑ 1 2 К 140-летию... Исламский портал. Мөрәҗәгать итү датасы: 20 июль 2026.
  5. ↑ 1 2 3 В Татарстане... KazanFirst. Мөрәҗәгать итү датасы: 20 июль 2026.
  6. ↑ Мечеть... Реальное время (10 июль 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 20 июль 2026.
  7. ↑ Мечеть... Muslime-Penza.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 20 июль 2026.
  8. ↑ Большая Елга. Tatarica. Мөрәҗәгать итү датасы: 21 апрель 2026.

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр