Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Утыз Имәни мәчете (Яр Чаллы)

«Утыз Имәни» мәчете (тулы рәсми исеме — «Габдерәхим Утыз Имәни исемендәге мәчет», рус. Мечеть «Утыз Имяни») — Яр Чаллы шәһәренең Комсомол районы Мәләкәс аръягы бистәсендә урнашкан мәчет. Яр Чаллы шәһәрендә 14 нче булып ачылган мәчет булып санала[1].

Мәчеткә Утыз Имәни авылында (хәзерге Татарстанның Чирмешән районы Яңа Кади авылы) яшәгән татар шагыйре, дин галиме, фикер иясе Габдерәхим Утыз Имәни әл-Болгари (1754—1834[2]) исеме бирелгән[3][4].

Тарих

2014 елның сентябрендә Яр Чаллы шәһәр башкарма комитеты тарафыннан Мәләкәс аръягы бистәсенең 27 нче комплексында мәчет төзелеше өчен 57 сутый җир бүлеп бирелә[5]. Мәчет проектының авторы — архитектор Рамил Хәйруллин[3]. Төзелешнең инициаторы — «Камгэсэнергострой» ААҖ генераль директорының элеккеге урынбасары, Яр Чаллы шәһәренең мактаулы гражданины, Татарстанның атказанган төзүчесе Салихҗан Гали улы Гайниев[6].

Төзелеш урыны сазлык булганга, нигез өчен озынлыгы 12 метр булган 49 тимер-бетон субай утырталар[5]. Мәчет фундаментын «Камгэсэнергострой» оешмасы бушлай төзеп бирә[7]. Төзелешнең беренче этабыннан соң эшләр туктап тора, шуннан соң Яр Чаллы эшмәкәре, «EuroGroup» компанияләр төркеме генераль директоры Алексей Вячеславович Миронов якынча 10 млн сум күләмендә акча бирә һәм төзелешне тәмамлый[6]. Мәчет төзелешенә җир бүлеп биргәннән алып тантаналы ачылышка кадәр барлыгы 2 ел 2 ай вакыт китә[1][8].

Мәчетнең тантаналы ачылышы 2016 елның 19 ноябрендә уза. Чарада Татарстан мөфтие Камил хәзрәт Сәмигуллин, Яр Чаллы мөхтәсибе Әлфәс хәзрәт Гайфуллин, шәһәр башкарма комитеты рәисе урынбасары Рамил Хәлимов, Чирмешән һәм Лениногорск районнарының рәсми делегацияләре катнаша. Тантаналы чара бәйрәм намазы белән тәмамлана[9].

Ачылыштан соң мәчет даими рәвештә биш вакыт намаз, җомга һәм бәйрәм намазлары уздыра; Рамазан аенда коллектив авыз ачу (ифтар  [рус.] (тат.) чаралары оештырыла[10][11].

Мәчетнең беренче имам-хатыйбы (2016—2024 еллар) — Салихҗан хаҗи Гайниев. 2024 елның июненнән башлап имам-хатыйб вазифасын Илгиз Шәйхинуров башкара (ул моңа кадәр «Нур-Ихлас» мәчетендә хезмәт иткән)[12].

Архитектурасы һәм бина

Мәчет — ике катлы, ак кирпечтән төзелгән, яшел түбәле бина, гомуми сыешлылыгы — 150 кеше[12]. Мәчеткә киң биек баскыч күтәрелә[5]:

  • беренче катта ир-атлар өчен намаз залы (105 кешелек) һәм гардероб;
  • икенче катта — тыштан аерым керү юлы булган хатын-кызлар өчен намаз залы (балкон, 45 кешелек) һәм имам бүлмәсе;
  • цоколь катта уку сыйныфлары урнашкан[13].

Бина диварында (кереш уңында) истәлек тактасы беркетелгән. Анда ике телдә мәчетнең баш иганәчесе Алексей Миронов акчасына әнисе Әлмира Фәррәхетдин кызы истәлегенә төзелүе турында язылган[1].

Территорияне киләчәктә төзекләндерү планлаштырыла (кунак йорты, имам өчен йорт, стоянка һ.б.)[5].

Эшчәнлеге

Мәчет каршында балалар һәм өлкәннәр өчен дини уку курслары эшли. Җомга вәгазьләре, Коръән өйрәнү дәресләре, дини бәйрәмнәр уздырыла. Мәхәллә Яр Чаллы шәһәре мөхтәсибәте карамагында эшчәнлек алып бара[9].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 Муфтий Татарстана открыл в Челнах новую мечеть имени Утыз Имяни (рус.). БИЗНЕС Online (19 ноябрь 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июль 2026.
  2. ↑ Ә. М. Шәрипов. Утыз Имәни Габдерәхим бине Госман әл-Болгари. Татарика. Мөрәҗәгать итү датасы: 18 июль 2026.
  3. ↑ 1 2 В Набережных Челнах откроют новую мечеть имени Утыз Имяни (рус.). Татар-информ (17 ноябрь 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июль 2026.
  4. ↑ В Челнах открыли мечеть имени Утыз Имяни (рус.). Челны 24 (19 ноябрь 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июль 2026.
  5. ↑ 1 2 3 4 Даниил Ляпунов. В Челнах в микрорайоне Замелекесье открыли мечеть имени Утыз Имяни, построенную главой группы компаний EuroGroup Алексеем Мироновым (рус.). KazanFirst (22 ноябрь 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июль 2026.
  6. ↑ 1 2 Елена Фадеева. Как Всевышний «послал приходу» спонсора: в Челнах открыли 14-ю мечеть (рус.). БИЗНЕС Online (21 ноябрь 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июль 2026.
  7. ↑ Ландыш Капранова. Новая мечеть откроется в Набережных Челнах (рус.). СТВ-Медиа (29 июль 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июль 2026.
  8. ↑ В Челнах открыли мечеть имени Утыз Имяни (рус.). Челны 24 (19 ноябрь 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июль 2026.
  9. ↑ 1 2 Камиль хазрат Самигуллин в Набережных Челнах открыл новую мечеть «Утыз Имяни» (рус.). Татарстан Җөмһүрияте мөселманнарының Диния нәзарәтенең рәсми сайты (19 ноябрь 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июль 2026.
  10. ↑ Где в Казани и крупных городах Татарстана пройдут ифтары? (рус.). ДУМ РТ (27 февраль 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июль 2026.
  11. ↑ В течение месяца Рамадан в мечетях Набережных Челнов ежедневно будут проходить ифтары (рус.). Татар-информ (30 апрель 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июль 2026.
  12. ↑ 1 2 Салихзян Гайниев покинул пост имам-хатыйба мечети «Утыз Имани» (рус.). Chelny-biz.ru (10 июнь 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июль 2026.
  13. ↑ В Набережных Челнах открылась новая мечеть имени Утыз Имяни (рус.). Татар-информ (19 ноябрь 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 10 июль 2026.

Сылтамалар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр