Олы Кайбыч мәчете

1990 нчы еллар башында Россиядә дини эшчәнлеккә чикләүләр бетерелгәч, Олы Кайбыч авылы халкы яңа зур мәчет төзү мәсьәләсен күтәрә. Иске гыйбадәт йортлары, бигрәк тә төп ислам бәйрәмнәре вакытында, барлык мөэминнәрне сыйдыра алмый. Авыл халкының инициатив төркеме халык арасында акча җыя башлый һәм ярдәм сорап, район эшкуарларына мөрәҗәгать итә^[3].

Төзелеш эшләре 1990 нчы еллар уртасында башлана. Финанслау нигездә район халкының ирекле иганәләре (сәдака) исәбенә, шулай ук җирле авыл хуҗалыгы предприятиеләре ярдәме белән тормышка ашырыла. Күпләр төзелеш эшләренә үз теләге белән түләүсез катнаша^[2].

Мәчетне тантаналы ачу 1998 елда уза. Тантанада республиканың дин әһелләре, Кайбыч районы җитәкчелеге һәм күп санлы мәхәллә кешеләре катнаша. Ачылган көненнән башлап бина бөтен район өчен җомга вәгазьләрен һәм бәйрәм намазларын үткәрү урыны булып хезмәт итә^[1]. Киләсе елларда тирә-яктагы территорияне төзекләндерү һәм эчке бүлмәләргә косметик ремонт ясау эшләре алып барыла.

Мәчет кирпеч бинадан гыйбарәт. Фасады ачык төстәге тышлау материалы белән бизәлгән. Композиция төп гыйбадәт залыннан һәм керү юлы янында урнашкан биек манарадан тора. Манара очына традицион ярымай куелган. Гөмбәзе ярымшар формасында һәм яшел төстәге металл калай белән капланган^[4].

Эчке киңлек ислам кануннарына ярашлы рәвештә ир-атлар һәм хатын-кызлар өчен зоналарга бүленгән. Ир-атлар залы беренче катны алып тора һәм берничә йөз кешегә исәпләнгән. Хатын-кызлар залы аерым керү урыны булган икенче катта (эмпорда) урнашкан. Диварлары геометрик орнаментлар һәм каллиграфия техникасында башкарылган Коръән аятьләре (өземтәләре) белән бизәлгән. Идәннәргә сыйфатлы ковролин түшәлгән. Җылыту системасы кышкы чорда гыйбадәтләр үткәрергә мөмкинлек бирә^[1].

Мәчетнең тирә-ягы декоратив койма белән әйләндереп алынган. Керү юллары һәм парковка асфальтланган. Мәйданны яшелләндерү максатыннан агачлар һәм куаклар утыртылган. Урам яктыртуы урнаштырылган.

Олы Кайбыч авылы мәчете көн саен эшли. Биредә биш вакыт фарыз намазы укыла. Җомга көннәрендә татар телендә вәгазь укылып, җомга намазы үткәрелә. Рамазан аенда күмәк төнге тәравих намазлары оештырыла^[3].

Мәчет каршында балалар һәм олылар өчен ислам нигезләрен һәм гарәп телен өйрәнү буенча мәктәп эшли. Дәресләрне имамнар һәм чакырылган укытучылар алып бара. Имамнар халык арасында аңлату эшләре алып бара, конфессияара тынычлыкны һәм татулыкны ныгыту өчен чыгыш ясый. Мәчеттә никах һәм җеназа йолалары үткәрелә^[1].

Мәхәллә хәйриячелектә актив катнаша. Аз керемле гаиләләргә, инвалидларга һәм өлкәннәргә даими рәвештә ярдәм оештырыла. Мәчет район күләмендәге дини чаралар һәм дин әһелләре белән очрашулар үткәрү өчен мәйданчык булып тора.