Нәҗиб мәчете (Каратун)
«Нәҗиб» мәчете (рус. мечеть «Наджиб») — Татарстан Республикасының Апас районы Каратун авылында урнашкан мөселман гыйбадәтханәсе. Мәчет Татарстан Республикасы мөселманнарының Диния нәзарәте Апас мөхтәсибәтенә карый[1]. Бина 2010 нчы еллар уртасында җирле халык һәм хәйриячеләр акчасына төзелә. Мәчетнең атамасы Гыйбадәтханә төзелешенә өлеш керткән меценат яки Нәҗиб исемле зат хөрмәтенә аталган[2].
Тарихы
Каратун авылында яңа мәчет төзү башлангычы белән 2010 нчы еллар башында җирле халык чыга. Иске гыйбадәт йорты барлык мөэмин-мөселманнарны сыйдыра алмаган яки канәгатьләндерерлек хәлдә булмаган. Авыл халкы ярдәм сорап, эшкуарларга һәм башка төбәкләрдә яшәүче якташларына мөрәҗәгать иткән[3].
Төзелешнең төп иганәчесе — эшкуар Наил Гәрәев. Проект иминлек һәм уңайлылык буенча заманча таләпләрне исәпкә алып эшләнгән, шул ук вакытта архитекторлар татар милли төзелеш сәнгатенең традицион элементларын саклап калырга тырышкан. Мәчетнең беренче нигез ташы җирле хакимият һәм дин әһелләреннән рәсми рөхсәт алганнан соң салынган[2].
Төзелеш эшләрендә чакырылган һөнәри бригадалар да, шулай ук территорияне төзекләндерүдә ярдәм иткән авыл халкы үзе дә катнаша. Эчке бизәлешкә һәм мөнбәрләр урнаштыруга аерым игътибар бирелә. Гөмбәз һәм манара соңгы баскычта куела. Мәчетне тантаналы ачу һәм беренче җомга вәгазен уку 2016 елда уза[3].
Архитектурасы һәм тасвирламасы
«Нәҗиб» мәчете татар милли архитектурасы элементлары кертелгән заманча стильдә төзелгән. Бина туры почмаклы формадан гыйбарәт. Композициянең үзәк элементы булып очына ярымай куелган биек манара тора. Мәчетнең гөмбәзе ислам кыйммәтләрен гәүдәләндерә торган традицион яшел яки алтынсу төскә (ел фасылына һәм яктыртылуга карап) буялган[4].
Гыйбадәт залының эчке киңлеге берьюлы берничә дистә кешене сыйдыруга исәпләнгән. Диварлары милли орнаментлар һәм Коръән аятьләре белән бизәлгән. Идәнгә сыйфатлы ковролин җәелгән. Хатын-кызлар өчен аерым керү урыны һәм икенче катта галерея каралган, бу Татарстанда кабул ителгән хәнәфи мәзһәбе кануннарына туры килә[1].
Мәчетнең тирә-ягы төзекләндерелгән. Автомобильләр кую урыны, каты өслекле юллар һәм яшелләндерелгән мәйдан бар. Койма бинаның гомуми стиленә туры килгән металл штакетниктан яки чүкеп ясалган элементлардан эшләнгән.
Эшчәнлеге
Мәчет көн саен эшли. Биредә биш вакыт фарыз намазы, шулай ук җомга намазлары укыла. Рамазан ае дәвамында өстәмә төнге намазлар (тәравих) оештырыла. Мәчет каршында балалар өчен якшәмбе мәктәбе эшли, анда алар ислам нигезләрен, гарәп телен һәм туган як тарихын өйрәнә[2].
Имам-хатиб Апас мөхтәсибәте тарафыннан билгеләнә. Мәчет авылның иҗтимагый тормыш үзәге булып тора, анда төзекләндерү һәм мохтаҗларга ярдәм итү мәсьәләләре хәл ителә.
Искәрмәләр
- ↑ 1 2 Апас мөхтәсибәте. Татарстан Республикасы мөселманнарының Диния нәзарәте. Мөрәҗәгать итү датасы: 24 май 2024.
- ↑ 1 2 3 Апас районында «Нәҗиб» мәчетен ачтылар. «Татар-информ» мәгълүмат агентлыгы. Мөрәҗәгать итү датасы: 24 май 2024.
- ↑ 1 2 Татарстанның Апас районында «Нәҗиб» мәчете ачылды. «Казанские ведомости» гәҗите. Мөрәҗәгать итү датасы: 24 май 2024.
- ↑ «Нәҗиб» мәчете, Каратун авылы. Татарстанның архитектура мирасы. Мөрәҗәгать итү датасы: 24 май 2024.
