Тәүбә мәчете (Яр Чаллы)
Тарихы
Мәчет 1989—1992 елларда архитектор М. Басыйров проекты буенча төзелә һәм Идел буе Болгары тарафыннан ислам динен кабул итүнең 1100 еллыгына багышлана[2]. Төзелешне финанслау мәхәллә кешеләренең һәм шәһәр оешмаларының ирекле кертемнәре, шәһәр бюджетыннан бүлеп бирелгән акчалар, шулай ук СССРның Европа өлеше һәм Себер мөселманнары Диния нәзарәте аша мөселман дәүләтләре күрсәткән ярдәм хисабына гамәлгә ашырыла[3]. Төзелеш өчен тотылган акчаларның дүрттән бер өлешен Россия мөселманнарының Үзәк Диния нәзарәте финанслый[2].
Архитектурасы
.jpg)
«Тәүбә» мәчете заллы мәчетләр төренә керә. Аның архитектура кыяфәтендә намаз залының һәм манараның традицион чатырлы очларының заманча интерпретациясе татар монументаль һәм декоратив-гамәли сәнгате элементлары белән үрелеп бара[3][2].
Бинаның төп күләме — күпкырлы түбә астындагы биек ике яктылыклы күләм. Төньяк яктан аңа бер катлы корпус терәлеп тора, аның түбәсендә таш түшәлгән терраса ясалган. Бу корпуска керү урыннары көнбатыш һәм көнчыгыш фасадларда урнашкан: көнбатыштагысы — ир-атлар өчен, көнчыгыштагысы — хатын-кызлар өчен билгеләнгән[3].
Манарасы бинаның төньяк очында урнашкан. Манараның биеклеге җир өслегеннән 52 м дип билгеләнә (Россия мөселманнары Үзәк Диния нәзарәте мәгълүматлары буенча — 53 м)[3][2]. Манараның сигез кырлы кәүсәсе хатын-кызлар балконы белән дүрт маршлы баскыч ярдәмендә тоташкан[3].
Ир-атларның гыйбадәт залы михраб ягына авышкан ике яклы түбә белән капланган. Төньяк фасадтагы түбә сөзәклекләре арасында коеп ясалган төсле пыяладан витражлары булган вертикаль яктылык уемы урнашкан. Залның төньяк өлешендә хатын-кызлар өчен балкон бар[3].
Бина силикат кирпечтән төзелгән. Фасадлар якты известьташ плиткасы белән тышланган; цоколь кара шомартылган граниттан эшләнгән. Эчке бизәлештә ак һәм кара мәрмәр, медальоннар, уеп ясалган үсемлек орнаменты һәм Коръән текстлары фрагментлары кулланылган[3].
Россия мөселманнары Үзәк Диния нәзарәте мәгълүматларына караганда, бинаның гомуми мәйданы 1,3 мең м² тәшкил итә, исәпләнгән сыйдырышлыгы — 500 кеше. Бу санга 350 кешелек намаз уку залы һәм 150 урынлык конференц-зал керә[2].
Дини һәм иҗтимагый (мәгърифәтчелек) эшчәнлеге
Мәчеттә җомга вәгазьләре, дәресләр һәм лекцияләр үткәрелә, шулай ук ифтарлар, тәравих намазлары һәм итикаф уздырыла[4].
2016 елның 21 мартыннан 26 мартына кадәр мәчет каршында көндезге «Умырзая» балалар лагеры эшли. Аның программасы ислам нигезләрен һәм пәйгамбәрләр тарихын өйрәнүне, Коръән ятлауны һәм әхлак буенча дәресләрне үз эченә ала[5].
2025 елның 1 февралендә мәчеттә Бөтендөнья хиҗаб көненә багышланган хатын-кызлар өчен чара уза. Аның кысаларында яулык бәйләү буенча осталык дәресе уздырыла[6].
Мәчетнең имамы
Мәчетнең имам-хатыйбы — Әбүбәкер Абдиев (2026 елның 17 феврале торышы буенча)[1].
Искәрмәләр
- ↑ 1 2 Әбүбәкер хәзрәтнең докторлык диссертациясе презентациясе узды. Мухтасибат города Набережные Челны (17 февраль 2026). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июль 2026.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 Мечеть «Тауба» г. Набережные Челны (рус.). Центральное духовное управление мусульман России. Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июль 2026.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Надырова Х. Г. Таубэ (рус.). Исламология. Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июль 2026.
- ↑ Мечеть Тауба (рус.). ИсламЦентр. Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июль 2026.
- ↑ В лагере «Умырзая» дети изучили основы ислама и историю пророков (рус.). Духовное управление мусульман Республики Татарстан (29 март 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июль 2026.
- ↑ Бөтендөнья хиджаб көненә багышланган чара үтте. Мухтасибат города Набережные Челны (1 февраль 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 21 июль 2026.
| Яр Чаллының истәлекле урыннары | |||||||||||||||||||||||||||||||
.svg) |
| ||||||||||||||||||||||||||||||
