Туфан мәчете (Яр Чаллы)
«Туфан» мәчете (рус. мечеть «Туфан») — Татарстан Республикасы Яр Чаллы шәһәренең Автозавод районында урнашкан мөселман гыйбадәтханәсе. Мәчет Татарстан Республикасы мөселманнарының Диния нәзарәте Яр Чаллы мөхтәсибәте карамагында эшли[1]. Бина XXI гасыр башында хәйриячеләр һәм мәхәллә кешеләренең ирекле иганәләре хисабына төзелә. Мәчетнең исеме Нух пәйгамбәр турындагы Тәүрат һәм Коръән кыйссасына ишарә ясап, «Су басу» дигәнне аңлата[2]. Бинаның архитектурасы заманча конструктив чишелешләрне һәм ислам төзелеш сәнгатенең традицион мотивларын берләштерә.
Төзелү тарихы
Автозавод районының халык тыгыз яшәгән микрорайоннарының берсендә яңа мәчет төзү идеясе 1990 нчы еллар ахырында барлыкка килә. Шәһәрдә мөселман җәмгыятенең тиз арада үсүе күмәк намазлар уку өчен өстәмә урыннар булдыруны таләп итә. Мөэмин-мөселманнарның инициатив төркеме проектка ярдәм сорап, шәһәр җитәкчелегенә һәм эре предприятиеләргә мөрәҗәгать итә[3].
Төзелеш 1990 нчы еллар ахырында башлана. Финанслауның төп чыганагы — шәһәр халкының ирекле иганәләре һәм иганәчеләрнең (алар арасында Кама автомобиль заводы эшчеләре дә була) акчалары. Төзелеш этаплап алып барыла. Элек төп гыйбадәт залы төзелә, аннары фасадларны бизәү һәм манара урнаштыру эшләре төгәлләнә[1].
Мәчетне тантаналы ачу 2003 елда уза. Тантанада ТР мөселманнарының Диния нәзарәте, Яр Чаллы мэриясе вәкилләре һәм күп санлы шәһәр халкы катнаша. Ачылган көненнән башлап «Туфан» мәчете якын-тирә кварталларда яшәүчеләр өчен мөһим рухи үзәк булып хезмәт итә[2].
Архитектурасы һәм тасвирламасы
Мәчет бинасы заманча тышлау материаллары кулланылып кирпечтән салынган. Фасады ачык төсләрдә эшләнгән, бу бинага тантаналы төсмер бирә. Композициянең үзәк элементы булып очына ярымай куелган биек манара тора. Мәчетнең гөмбәзе классик формада ясалган һәм атмосфера тәэсирләренә чыдамлы материал белән капланган[4].
Эчке киңлек ир-атлар һәм хатын-кызлар залларына бүленгән. Төп гыйбадәт залы күп санлы мөэминнәр катнашында җомга һәм бәйрәм намазларын үткәрүгә исәпләнгән. Хатын-кызлар өлеше икенче катта яисә бинаның аерым керү урыны булган махсус бүленгән өлешендә урнашкан, бу хәнәфи мәзһәбе шәригать нормаларына туры килә[1]. Интерьер үсемлек орнаментлары һәм Коръән аятьләре язылган каллиграфик язулар белән бизәлгән. Бина люстралар һәм аркалы тәрәзәләр аша керүче табигый яктылык белән яктыртыла.
Мәчетнең тирә-ягы төзекләндерелгән. Мәхәллә кешеләренең автомобильләре өчен парковка, җәяүлеләр юллары һәм яшелләндерелгән мәйданнар бар. Койма комплексының гомуми стиленә туры килүче металл конструкцияләрдән эшләнгән.
Эшчәнлеге
«Туфан» мәчете көн саен эшли. Биредә биш вакыт фарыз намазы укыла. Җомга көннәрендә татар һәм рус телләрендә вәгазь белән җомга намазы үткәрелә. Рамазан аенда өстәмә төнге тәравих намазлары оештырыла[2].
Мәчет каршында балалар һәм олылар өчен якшәмбе мәктәбе эшли. Укучылар ислам нигезләрен, гарәп язуын һәм пәйгамбәрләр тарихын өйрәнә. Имамнар әхлак, гаилә һәм конфессияара татулык темаларына даими рәвештә лекцияләр һәм әңгәмәләр үткәрә. Шулай ук мәчеттә никах һәм җеназа йолалары үткәрелә[1].
Мәчет мәхәлләсе хәйрия акцияләрендә актив катнаша. Мөэмин-мөселманнар мохтаҗ гаиләләргә, ветераннарга һәм инвалидларга ярдәм күрсәтә. Мәчет шәһәр күләмендәге дини чаралар һәм дин әһелләре белән очрашулар үткәрү өчен мәйданчык булып тора.
Имамнары
Мәчетнең имам-хатибы — Әлфәс хәзрәт Гайфуллин.
Искәрмәләр
- ↑ 1 2 3 4 Яр Чаллы мөхтәсибәте. Татарстан Республикасы мөселманнарының Диния нәзарәте. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 май 2024.
- ↑ 1 2 3 Яр Чаллының «Туфан» мәчетендә тантаналы гыйбадәт узды. Челнинские известия. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 май 2024.
- ↑ «Туфан» мәчете районның рухи үзәгенә әверелде. Челнинские новости. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 май 2024.
- ↑ «Туфан» мәчете, Яр Чаллы шәһәре. Татарстанның архитектура мирасы. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 май 2024.
| Яр Чаллының истәлекле урыннары | |||||||||||||||||||||||||||||||
.svg) |
| ||||||||||||||||||||||||||||||
