Нәҗметдин (мәчет, Салих)
«Нәҗметдин» мәчете (рус. Мечеть «Назметдин») — Татарстан Республикасының Баулы районы Салих авылында урнашкан гамәлдәге мөселман гыйбадәтханәсе. Объект Татарстан Республикасы мөселманнарының Диния нәзарәте Баулы мөхтәсибәте карамагында эшли[1]. Баулы мөхтәсибәтендә ачылган 16 нчы мәчет[2]. Бина җирле халык һәм эшкуарларның ирекле иганәләре хисабына төзелә.
Тарихы
1859 елда авылда 43 хуҗалыкта 281 кеше яши, мәчет эшли[3].
Инкыйлабка кадәр Самар губернасы, Бөгелмә өязе, Салих волосте үзәге булган Салих авылында ике мәчет (Урта һәм Югары мәчетләр), мәктәп була. Инкыйлабтан соң һәм манаралар җимерелгәч, гыйбадәтханә төзелми. Мөселман гыйбадәтханәсе бинасында клуб ачыла, ул 1988 елда гына сүтелә. Яңа мәчет шул ук урында төзелә.
Мәчетне Мәскәү өлкәсенең беренче вице-губернаторы (2018 елдан) Илдар Нурулла улы Габдрахманов (1974 елда Баулыда туган) төзетә, аның бабасы шушы авылдан була[4]. Авыл халкы да читтә калмый, алар да матди ярдәм күрсәтә. Һәр җомга авылда яшәүче хатын-кызлар төзелеш хезмәткәрләренә ашарга пешерә.
2023 елның декабрендә манара урнаштырыла.
2024 елның 16 гыйнварында мәчет каршындагы дини җәмгыять (мәхәллә) рәсми теркәлү уза.
Яңа мәчет бинасы 2024 елның 24 маенда ачыла. Мәчетне ачу тантанасында Татарстан мөфтиенең мөхтәсибәтләр белән эшләү буенча урынбасары Равил хәзрәт Зөфәров, Баулы районы башлыгы, Баулы шәһәре мэры Ильяс Гозәеров, Татарстанның көньяк-көнчыгыш төбәге казые, Ютазы районы имам-мөхтәсибе, Урыссуның «Фәнис» мәдрәсәсе җитәкчесе Марат хәзрәт Мәрданшин, дин әһелләре, төзелеш эшен башлап йөрүчеләр һәм хәйриячеләр катнаша[5].
Бинасы
Яңа ачылган «Нәҗметдин» мәчете 30-40 кешегә исәпләнә. Гыйбадәт йорты ир-атлар һәм хатын-кызлар өчен намаз уку залы, тәһарәтханә, барлык уку кирәк-яраклары белән тәэмин ителә, бинага электр уты һәм җылыту системасы кертелә. Мәчетнең әйләнә-тирәсе төзекләндерелә.
Мәчет бинасы кирпечтән төзелгән һәм декоратив материаллар белән тышланган. Фасады төбәктәге дини биналарга хас булганча ачык төсләрдә эшләнгән. Композициянең үзәк элементы булып күк йөзен гәүдәләндергән гөмбәз тора. Төп зал янында манара урнаштырыла[6].
Эчке киңлек ир-атлар һәм хатын-кызлар залларына бүленгән. Ир-атлар өчен гыйбадәт залы беренче катта урнашкан һәм мәхәллә кешеләренең төп өлешен сыйдыра. Хатын-кызлар өлеше икенче катта яисә аерым керү урыны булган аерым бүлмәдә урнашкан, бу хәнәфи мәзһәбе шәригать нормаларына туры килә[5]. Интерьер үсемлек орнаментлары һәм Коръән аятьләре язылган каллиграфик язулар белән бизәлгән. Бина люстралар һәм биек тәрәзәләр аша керә торган табигый яктылык белән яктыртыла.
Мәчетнең тирә-ягы әйләндереп алынган һәм төзекләндерелгән. Мәхәллә кешеләренең автомобильләре өчен керү юллары һәм парковка урыннары каралган. Ландшафт дизайны газоннарны һәм декоратив үсентеләрне үз эченә ала.
Эшчәнлеге
«Нәҗметдин» мәчете көн саен эшли. Биредә биш вакыт фарыз намазы укыла. Җомга көннәрендә татар һәм рус телләрендә вәгазь белән күмәк җомга намазы үткәрелә. Изге Рамазан ае чорында өстәмә төнге тәравих намазлары оештырыла[7].
Мәчет каршында балалар һәм олылар өчен ислам нигезләрен өйрәнү буенча мәктәп эшли. Дәресләрне имам җитәкчелегендә квалификацияле укытучылар алып бара. Шулай ук никах һәм җеназа йолалары үткәрелә. Имамнар әхлакый темаларга әңгәмәләр үткәрү һәм дин мәсьәләләрен аңлату өчен мәхәллә кешеләре белән даими очрашып тора[1].
Имамнары
2014 елның 16 гыйнварыннан имам-хатиб вазифасын Сәгыйть улы Исмәгыйль хәзрәт Закиров башкара.
Искәрмәләр
- ↑ 1 2 Баулы мөхтәсибәте. Татарстан Республикасы мөселманнарының Диния нәзарәте. Мөрәҗәгать итү датасы: 25 май 2024.
- ↑ В Бавлинском мухтасибате открылась новая мечеть. Islaminform.ru (27 май 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 23 июль 2026.
- ↑ Шемяково. Татарская энциклопедия. Мөрәҗәгать итү датасы: 23 июль 2026.
- ↑ Публикация в официальной группе. ВКонтакте. Мөрәҗәгать итү датасы: 23 июль 2026.
- ↑ 1 2 Новости Духовного управления мусульман Республики Татарстан. Духовное управление мусульман Республики Татарстан. Мөрәҗәгать итү датасы: 23 июль 2026.
- ↑ «Нәҗметдин» мәчете, Салих авылы. Татарстанның архитектура мирасы. Мөрәҗәгать итү датасы: 25 май 2024.
- ↑ В Бавлинском районе открыли новую мечеть. Информационное агентство «Татар-информ». Мөрәҗәгать итү датасы: 25 май 2024.
