Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Миргазиян мәчете

«Миргазиян» мәчете (рус. мечеть «Миргазиян») — Казанның Мәскәү районы мәчете. Татарстан Республикасы мөселманнарының диния нәзарәтенең Казан мөхтәсибәтенә карый[1]. 2013 елда сүтелгән «Әл-Ихлас» мәчете нигезендә төзелә һәм мәчеткә нигез салучы Миргазиян хәзрәт Салаватов истәлегенә шулай атала[2][3].

Тарихы

Мәчет узган гасырның 1960—1970 елларында Кәҗә бистәсе янында төзелгән кварталның эчке ишегалдында урнашкан. Биредә элек тирә-юньдәге торак йортларга җылылык бирүче кечкенә казанлык (котельная) була. Соңрак ул ябылып, корылма ярымҗимерек хәлгә килә[4].

Мәчетнең тарихы 2000 елда башлана. Шул елда тол калган Миргазиян хәзрәт Салаватов төшендә мәрхүм хатынының «Миргазиян, 111, онытма» дип кабатлаганын күрә. Озак эзләнүләрдән соң ул үз урамындагы 111 нче йорт дип теркәлгән иске казанлыкны таба һәм биредә мәчет ачу нияте белән дини җитәкчеләргә мөрәҗәгать итә. Салаватов бинаның милекчесен ачыклау өчен дүрт елдан артык төрле идарәләргә мөрәҗәгать итә[3].

2004 елда мәчет проекты килешенә. Салаватов бинаны үз акчасына, соңрак меценатлар һәм җирле җәмәгатьчелек ярдәме белән төзекләндерә: җимерек диварларны торгыза, морҗаны манарага әйләндерә, түбәне һәм фасадны төзекләндерә. 2005 елда корылма «Әл-Ихлас» мәчете исеме белән эшли башлый[4].

2012 елның 17 октябрендә мәчет бинасында Федераль иминлек хезмәте хезмәткәрләре тарафыннан тентү уздырыла, мәхәлләнең эшчәнлеге тикшерүгә эләгә[3]. 2013 елда мәхәллә Татарстан Республикасы мөселманнарының диния нәзарәте каршында яңадан теркәлү үтә[5]. Шушы елда иске бина сүтелә, аның урынында яңа мәчет төзелә башлый, аңа мәчеткә нигез салучы истәлегенә «Миргазиян» исеме бирелә[2][3]. 2014 елда яңа манарага ярымай куела[3].

Мәчет гамәлдә: ул көн саен биш вакыт намаз уку, җомга вәгазьләре, дини бәйрәмнәр һәм Рамазан аенда күмәк ифтарлар уздыру өчен ачык[6].

2023 елдагы Рамазан аенда «Миргазиян» мәчете Казанда ифтар уздыра торган 40 тан артык мәчет исемлегенә кертелә[7]. 2025 елның Рамазан аенда ифтар уздыра торган 47 Казан мәчете исемлегендә дә бар[8].

Атамасы

Мәчеткә исем аңа нигез салучы Миргазиян хәзрәт Салаватов (?—2006) истәлегенә бирелә[3].

Исем 2012 елда раслана: 2013 елда төзелә башлаган яңа корылма «Әл-Ихлас» исемен алмаштырып, яңа атама белән теркәлә[2][3].

Мәчетнең элеккеге исеме — «Әл-Ихлас». Ул Коръәннең 112 нче «Әл-Ихлас» сүрәсе исеменнән алынган булып, гарәпчә إخلاص — «эчкерсезлек, чын күңелдәнлек» дигәнне аңлата[5].

Архитектурасы

Хәзерге бина 2013—2014 елларда иске казанлык урынына төзелә. Ул кирпеч диварлы бер катлы үзәк залдан, аңа терәлеп торган ярдәмче биналардан, шулай ук бер манарадан гыйбарәт. Манара урнашуы буенча ул «почмак манаралы мәчет» архитектура тибына карый: манара төп залдан аерым, корылманың почмагында урнашкан[4]. Мондый чишелеш Идел буе татар мәчетләре өчен хас, Мәрҗани мәчете кебек тарихи үрнәкләрдә күзәтелә.

Бинаның архитектур чишелеше тыйнак: фасадта катлаулы орнаментлар кулланылмаган; төп акцент ярымай белән төгәллгән манарага һәм үзәк залның түбәсенә ясалган. 2014 елда манара очына рәсми рәвештә ярымай куела[3].

Иске «Әл-Ихлас» мәчете чорындагы манара турында шундый тарихи факт билгеле: ул элеккеге казанлыкның 24 метр биеклектәге морҗасыннан үзгәртеп ясалган була.

Имамнары

«Миргазиян» (1990 еллар ахыры — 2013 елда «Әл-Ихлас») мәчетендә хезмәт иткән имам-хатыйблар:

Имам-хатыйб Эшләү еллары Искәрмә
Миргазиян хәзрәт Салаватов 2004 — 23 июнь 2006 Мәчеткә нигез салучы[3]
Әзгар хәзрәт Вәлиуллин 2006 — 2008 [3]
Рөстәм хәзрәт Сафин 2008 — 2012/2013 «Әл-Ихлас» мәхәлләсе ябылганчы[3]
Рәүф Габделкадыйр улы Забиров (Абдуррәүф хәзрәт Забиров) 2013 елдан соң — хәзергәчә Мәхәлләнең рәсми җитәкчесе[1][9]

2021 елның июнендә Рәүф Забиров Казанның Киров һәм Мәскәү районнары имам-мөхтәсибе Илдар хәзрәт Баязитовның фән һәм мәгариф буенча урынбасары итеп сайлана[10][11].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 Местная мусульманская религиозная организация — приход мечети «Миргазиян». СБИС. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июнь 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Мария Коростылева. «Аль-Ихлас» станет мечетью Миргазияна. «Казанские ведомости». Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июнь 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Наргиза Амруллаева. Мечети Казани в «нулевые»: приход подпольщика, чудо в котельной и бывшее здание ЖБИ. «Миллиард.татар» (11 ноябрь 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июнь 2026.
  4. ↑ 1 2 3 Мечеть Миргазиян. Казан белешмә хезмәте — Ros-spravka. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июнь 2026.
  5. ↑ 1 2 Заявление ДУМ РТ о мечети «Аль-Ихлас». Татарстан Республикасы Мөселманнары Диния нәзарәте (16 гыйнвар 2013). Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июнь 2026.
  6. ↑ Ифтарлар кайсы мәчетләрдә оештырылачагы билгеле (исемлек). Бөтендөнья татар конгрессы (29 апрель 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июнь 2026.
  7. ↑ Лилиана Гарифуллина. Ифтар в Казани на Рамадан 2023: подробный список мечетей по районам города. «Комсомольская правда» — Казан (15 март 2023). Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июнь 2026.
  8. ↑ В 47 мечетях Казани в месяц Рамадан пройдут ифтары. Mail.ru — Жәмгыять (27 февраль 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июнь 2026.
  9. ↑ Местная мусульманская религиозная организация — приход мечети «Миргазиян». Spark-Interfax. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июнь 2026.
  10. ↑ Илдар хазрат Баязитов переизбран имам-мухтасибом Кировского и Московского районов Казани. «Комсомольская правда» — Казан (1 июнь 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июнь 2026.
  11. ↑ Имам мечети «Ярдэм» Илдар Баязитов переизбран мухтасибом Кировского и Московского районов Казани. «Бизнес Online» (1 июнь 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июнь 2026.

Сылтамалар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр