Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Әниләр мәчете

«Әниләр» мәчете (рус. мечеть «Энилер») — Казанның Идел буе районында, Газовая урамы, 18 нче йорт адресы буенча урнашкан гамәлдәге мәчет[1].

Мәхәлләнең юридик исеме — Татарстан Республикасы мөселманнарының диния нәзарәте составындагы Казан мөхтәсибәтенең «Әниләр» мәчете мәхәлләсе. Оешма 2011 елның 5 сентябрендә теркәлгән. Мәчет Россия ислам институты биналары янәшәсендә урнашкан һәм аның «уку мәчете» булып санала[1].

Исеме

Мәчетнең исеме Госман хәзрәт Исхакыйның әнисе — танылган дин белгече һәм мөгаллимә Рәшидә Исхакова (Рәшидә абыстай, 1924—2016) белән бәйләп аңлатыла[2]. Шул ук вакытта мәчет аерым бер кеше исеме белән генә түгел, ә гомумән барлык әниләргә багышланган дип санала[3].

Тарихы

Мәчет төзелеше 2000 еллар башында башлана: котлован казыла, аннары финанслау җитмәү сәбәпле эшләр вакытлыча тукталып тора. 2004 елда бинаның нигезе салына, 2005 елда төзелеш тулысынча тәмамлана[3][4]. Төзелешнең инициаторлары Татарстан мөфтие һәм Россия ислам институты ректоры Госман Исхакый һәм җирле мәхәллә була. Мәчет Россия ислам институты биналары янәшәсендә шәкертләр һәм мөгаллимнәр өчен намаз уку урыны буларак төзелә[3]. Төзелеш иганәчеләр акчасына алып барыла, төп иганәчеләрнең берсе «Ак Барс Банк» була, гарәп илләреннән дә акча җәлеп ителә[3].

2005 елда мәчет ачыла, беренче имам-хатыйб итеп Шәүкәт Әбүбәкеров билгеләнә[4].

2010 елда Казан мэриясе тарафыннан үткәрелгән дини эшчәнлек алып бара торган объектлар бәйгесе нәтиҗәләре буенча «Әниләр» мәчете шәһәрнең иң яхшы объектлары рәтенә кертелә һәм экскурсия-туризм маршрутларына кертү өчен тәкъдим ителә[4][3].

2011 елда мәчетнең статусы үзгәрә: Татарстан Республикасы мөселманнарының диния нәзарәте бинаны Казан ислам университетына (хәзерге РИИ) «уку мәчете» буларак тапшыра[4]. Әлеге үзгәрешләрдән соң мәчеттә имам вазифалары РИИ җитәкчелегенә йөкләнә[5].

2011 елның 5 сентябрендә мәчет мәхәлләсе юридик зат буларак теркәлә[1].

Урнашуы һәм бинасы

Мәчет Казанның Идел буе районында, Газовая урамы, 18 нче йорт адресы буенча урнашкан[1]. Мәчет янкормалы манарасы булган сигез яклы бер гөмбәзле бина күләменнән гыйбарәт. Бинаның эчке бизәлешендә гарәп каллиграфиясе кулланылган, гөмбәз өлеше Коръәннең Әл-Әгълә сүрәсе аятьләре белән бизәлгән. Мәчетнең мәйданы — 120 м², төп намаз залының сыйдырышлылыгы — 100 кеше. Шулай ук хатын-кызлар өчен аерым уку бүлмәсе бар[6].

Дини һәм агарту эшчәнлеге

Мәчеттә җомга вәгазе һәм Рамазан аенда тәравих намазы үткәрелә. Биредә шулай ук гарәп теле, Коръән һәм ислам нигезләре буенча курслар үткәрелә, ә Россия ислам институты студентлары анда вәгазь уку буенча практика уза[7].

2006—2011 елларда мәчет каршында Мөселман телефон белешмәсе хезмәт күрсәтә. Ул көн саен 8:00 дән 21:00 гә кадәр эшли һәм Татарстаннан, Россиянең башка төбәкләреннән, шулай ук чит илләрдән мөрәҗәгатьләр кабул итә[4].

2008 елның сентябрендә мәчет каршында «Әлифба» балалар уку үзәге эшли башлый. Анда атнага дүрт тапкыр 40 тан артык бала йөри, алар Коръән укырга, сүрәләр ятларга һәм мөселман әхлагы нигезләренә өйрәнәләр[4]. 2009 елның февралендә мәчеттә никахлашуга ярдәм итүче танышулар бюросы ачыла. 2011 елга кадәр аның ярдәме белән якынча 30 никах укыла, ә картотекасында 500 дән артык кеше исәпләнә[4].

Мәчеттә хәнәфи мәзһәбе буенча ислам хокукына (фикһка) һәм мөселман әхлагына багышланган лекцияләр үткәрелә. Дәресләрдә «Хәнәфи фикһы яңа кыяфәттә», «Бәдаигъ вә санаигъ» һәм «Китаб әл-Мәбсут» кебек хезмәтләр кулланыла[4].

Мәчет рус һәм татар телләрендә «Намаз уку тәртибе», «Ураза», «Корбан», «Хәләл һәм хәрам», «Мәчетләр ни өчен кирәк» кебек буклетлар чыгарган. Алар 75 мең нөсхә белән бушлай таратыла[4].

2007 һәм 2008 елларда мәчет Казанның мөселман дини уку йортлары шәкертләре арасында азан әйтү бәйгеләрен оештыра[4].

Социаль эш кысаларында Ураза һәм Корбан бәйрәмнәре вакытында аз керемле кешеләргә һәм инвалидларга азык-төлек өләшү, балалар йортларында тәрбияләнүчеләр өчен хәйрия төшке ашлары һәм балалар өчен бәйрәм программалары үткәрелә. Мәхәллә базасында якынча 400 мохтаҗ кеше исәптә тора[4].

2012 елда биредә Россия ислам университеты белән берлектә бушлай ислам нигезләре, Коръән һәм гарәп теле буенча өч еллык якшәмбе курслары ачыла. Курсларда фикһ, гакыйдә, әхлак, Мөхәммәд пәйгамбәрнең тормыш юлы, гарәп теле һәм тәҗвид укытыла. Дәресләрне югары курс студентлары алып бара[8]. 2012 елның июнендә мәчеттә 8—15 яшьлек балалар өчен Коръән өйрәнү буенча җәйге лагерь эшли башлый. Лагерьны Россия ислам университетының Коръән-хафизлар әзерләү үзәге һәм «Әниләр» мәчете оештыра[9].

2024 елда «Әниләр» мәчете Казанда Коръән укуны «нульдән» өйрәтү курслары үткәрелә торган мәчетләр исемлегенә кертелә, дәресләр мөфтият һәм КИУ каршындагы Госман ибн Гаффан исемендәге Коръән-хафизлар әзерләү үзәге программасы буенча үткәрелә[10].

Мәхәллә

Мәчеткә йөрүчеләр саны уку елына бәйле рәвештә үзгәрә, мәхәлләнең зур өлешен студентлар тәшкил итә. Уку чорында гадәти көннәрдә бер намазга якынча 100 кеше, җомга намазына 250—300 кеше килә, ә җәй көне җомга намазына килүчеләр саны 120—150 кеше тирәсе була[3]. Бәйрәм көннәрендә мәчеткә 300 гә кадәр кеше җыела һәм бинага сыймаган кешеләр намазны урамда укый[3].

Җитәкчелеге һәм имамнары

Мәчет ачылганнан соң беренче имам-хатыйб булып Шәүкәт Әбүбәкеров хезмәт итә. Ул Россия ислам университетын һәм Дәүләт идарәсе институтын тәмамлаган[4]. Ул укыган җомга вәгазьләре «Татарстан — Яңа гасыр» телеканалында трансляцияләнә[4].

2026 елның 19 июне торышы буенча мәхәлләнең имам-хатыйбы — Рәфыйк Мөхәммәтшин[1]. Ул — Россия ислам институты ректоры, сәясәт фәннәре докторы, профессор, 2014 елдан Татарстан Республикасы мөселманнарының диния нәзарәте рәисе урынбасары[11][12].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 Местная мусульманская религиозная организация — Приход мечети «Энилер» Казанского мухтасибата ЦРО — ДУМ РТ (рус.). РБК Компании. Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.
  2. ↑ Ушла из жизни проповедница Рашида абыстай Исхакова (рус.). Татар-информ (22 апрель 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 История мечетей Казани: от 1000-летия города до завершения эпохи Шаймиева (рус.). Миллиард.Татар (18 ноябрь 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Хайрутдинов, Абдусабур хазрат. В Казани начался передел мечетей (рус.). IslamNews (24 февраль 2011). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.
  5. ↑ Казань покинул проповедник «нетрадиционного» ислама (рус.). Бизнес Online (29 гыйнвар 2013). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.
  6. ↑ Обзор на мечеть «Энилер» (рус.). VK Видео (26 май 2025). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.
  7. ↑ Подарки от Эби-патши и Сталина, Книга рекордов Гиннесса и деньги Усманова: 25 главных мечетей Татарстана (рус.). Бизнес Online (10 апрель 2022). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.
  8. ↑ Мечеть «Энилэр» и РИУ приглашают на курсы (рус.). Духовное управление мусульман Республики Татарстан (12 октябрь 2012). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.
  9. ↑ В мечети Энилэр организуется летний лагерь с изучением Корана (рус.). Татар-информ (7 июнь 2012). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.
  10. ↑ В преддверии Рамадана в мечетях Татарстана начнут обучать чтению Куръана (рус.). Духовное управление мусульман Республики Татарстан (9 гыйнвар 2024). Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.
  11. ↑ Ректор (рус.). Российский исламский институт. Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.
  12. ↑ Контакты (рус.). Духовное управление мусульман Республики Татарстан. Мөрәҗәгать итү датасы: 19 июнь 2026.

Сылтамалар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр

© Правообладателем данного материала является АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ».
Использование данного материала на других сайтах возможно только с согласия АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ».