Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Әмәт бистәсе мәчете

Әмәт бистәсе мәчете (шулай ук «Өмет» мәчете[1] дип йөртелә, рус. Мечеть поселка Аметьево) — Казан шәһәренең Вахитов районы, Әмәт бистәсендә урнашкан мөселман гыйбадәтханәсе. Мәчет Татарстан мөселманнары Диния нәзарәте карамагында эшли.

Тарихы

Мәхәллә 1990 нчы еллар ахырында оеша. Бистә активистлары — Дания, Тәскирә абыстайлар өйдән-өйгә йөреп, мәчет төзелеше өчен акча җыялар. 2005 елда Әмәт бистәсенең ул вакыттагы җитәкчесе Альберт Сәяхов тырышлыгы белән төзелеш өчен 21 сутый җир бүлеп бирелә. Башта бу урында иске йортлар булган, соңыннан алар сүтелә[1].

Мәчет 2009 елда төзелә башлый. Моңа кадәр бистәдә яшәүче мөселманнарның үз гыйбадәтханәсе булмый, алар намазларны вакытлыча административ бинада укырга мәҗбүр булалар[2]. Шул ук елның сентябрь аенда мәчет төзеләчәк урында җир казу эшләре башлана һәм нигез чокыры казыла[3].

Төзелеш эшләре мәхәллә халкы һәм хәйриячеләр җыйган акча хисабына алып барыла. 2013 елның 2 августында яңа төзелгән мәчетнең манарасына ярымай кую тантанасы уза[2]. Чарада Татарстан мөфтие Камил хәзрәт Сәмигуллин, Казан шәһәре имам-мөхтәсибе Мансур хәзрәт Җәләлетдин, җирле хакимият вәкилләре катнаша[4].

Соңрак бинага өстәмә төзелеш (пристрой) ясала. 2023 елда бинаның бер өлеше шәһәр төзелешенең "кызыл сызыгы"ннан чыгу сәбәпле барлыкка килгән юридик мәсьәләләр суд аша хәл ителә һәм Татарстан мөселманнарының Диния нәзарәте мәчет бинасына хокукны тулысынча рәсмиләштерә. Шул вакытта мәчет эчендә косметик ремонт үткәрелә һәм вентиляция системасы яңартыла[5].

Мәчет бүгенге көндә хәйриячелек эшчәнлеге белән дә киң танылган: биредә мохтаҗларга ризык пешереп тарату һәм кием-салым белән ярдәм итү акцияләре даими үткәрелеп килә[5].

Этимологиясе

Мәчетнең исеме ул урнашкан Казанның тарихи Әмәт бистәсе исеменнән алынган. Тарихи чыганакларга (1565—1568 еллардагы язмаларга) караганда, бистәнең атамасы Казан ханлыгы чорында яшәгән Әхмәт (яисә Мәмәт) исемле кеше исеменнән килеп чыккан. Вакыт узу белән бу исем рус телендәге документларда «Ахметева» — «Аметева» — «Аметьево» (шулай ук Ометьево) рәвешендә үзгәреш кичергән, татар телендә «Әмәт» дип аталган[6].

Мәчетнең «Өмет» исеме «өмет», «өмид» (гарәп. أمل) — «омыт», «өмет» мәгънәсен аңлата. «Әмәт» атамасы, риваятьләр буенча, шул бистәдә элек яшәгән Әхмәт бай исеменнән кыскартып алынган: татарлар элек Әхмәтне — Әмәт, Мөхәммәтне — Мәмәт дип йөрткәннәр[1]

Архитектурасы

Мәчет проектының авторы — архитектор Искәндәр Насыйров[3][5]. Мәчет цоколь катны исәпкә алып, өч катлы итеп төзелгән[7]. Ул 300 намаз укучыга исәпләнгән[7].

Бина заманча архитектура таләпләренә һәм Ислам кануннарына туры китереп кирпечтән төзелгән. Ул үзенә гыйбадәт залын һәм хуҗалык бүлмәләрен берләштерә. Төзелеш барышында архитектура проектына кайбер үзгәрешләр кертелеп, өстәмә мәйданнар төзелә. Гыйбадәтханәнең манарасы бинага ялганып салынган. Көндәлек биш вакыт намазга мәчеткә уртача 25 ләп кеше йөри, җомга намазларына 100 гә якын мөселман җыела[5].

Имамнары

  • Рәшит хәзрәт Хәмидуллин — мәхәлләнең беренче имамы;
  • Рөстәм хәзрәт Әхмәтшин — 2009 елдан имам;
  • Равил хәзрәт Бикбаев — 2011 елдан мәчетнең имам-хатыйбы[1].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 Әмәт бистәсе "Өмет"ле. Татарстан мөселманнары Диния нәзарәте. Мөрәҗәгать итү датасы: 9 июль 2026.
  2. ↑ 1 2 На мечети поселка Аметьево установят полумесяц. Татар-информ. Мөрәҗәгать итү датасы: 9 июль 2026.
  3. ↑ 1 2 Мечеть Аметьево - Новости. Официальный сайт мечети Аметьево. Мөрәҗәгать итү датасы: 9 июль 2026.
  4. ↑ Әмәт бистәсендә төзелгән мәчеткә ай куела. Татарстан мөселманнары Диния нәзарәте. Мөрәҗәгать итү датасы: 9 июль 2026.
  5. ↑ 1 2 3 4 В ДУМ Татарстана отстояли право собственности на мечеть в Аметьево. Реальное время. Мөрәҗәгать итү датасы: 9 июль 2026.
  6. ↑ Аметьево или Ометьево — в Казани не знает никто. Вечерняя Казань. Мөрәҗәгать итү датасы: 9 июль 2026.
  7. ↑ 1 2 Аметьевская мечеть обрела полумесяц. Татарстан мөселманнары Диния нәзарәте. Мөрәҗәгать итү датасы: 9 июль 2026.

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр