Чишмә мәчете (Яр Чаллы)

Бу терминның башка аңлатмалары да бар, аларны карау өчен Чишмә (мәгънәләр) битенә күчегез.

«Чишмә» мәчете — Яр Чаллы шәһәрендәге гамәлдәге мөселман гыйбадәтханәсе. Автозавод районының Яңа Шәһәр микрорайонында, Яшьлек проспектыннан узып, 65 нче комплекс янында урнашкан^[1]. Мәхәллә Татарстан Республикасы мөселманнарының Диния нәзарәтенең Яр Чаллы шәһәре мөхтәсибәте структурасына керә^[2]. Белешмә басмалары мәгълүматлары буенча, бина 2007 елда төзелә, гыйбадәт залының сыйдырышлыгы — 70 кә якын кеше^[1]. Яр Чаллының имам-мөхтәсибе Әлфәс хәзрәт Гайфуллин сүзләренчә, бу — кечкенә мәчет^[3].

«Чишмә» сүзе ислам традицияләрендә суның йола чистарынуы чарасы буларак кабул ителгән символына туры килә.

Мәчет шәһәр мөселман мәхәлләләре формалашуның икенче дулкынына карый. Белешмә исемлекләр раславынча, мәчет 2007 елда төзелә, проект авторы — архитектор М. Зарипов^[1].

Яр Чаллы мөхтәсибәтен 2017 елда бу вазифага кабат сайланган имам-мөхтәсиб Әлфәс хәзрәт Гайфуллин җитәкли^[4].

Яшьлек проспекты артындагы территорияләрдә төзелеш эшләре турында фикер алышканда, мөхтәсибәт шәһәр хакимиятенә яңа мәчет өчен җир кишәрлеге бүлеп бирүне сорап мөрәҗәгать итә. Гариза канәгатьләндерелми: администрация бу район өчен булган «Чишмә» мәчете җитәрлек дип таба һәм аны киңәйтү мөмкинлеген карарга тәкъдим итә^[3].

Мәчет шәһәр тибындагы кечкенә гыйбадәтханәләргә карый һәм торак йортлар арасында урнашкан^[3]. Мәхәллә бүлмәләре корылманың беренче катында урнашкан^[5].

Гыйбадәт залы якынча 70 кешегә исәпләнгән^[1].

Мәчеттә көндәлек биш вакыт намаз һәм җомга намазы укыла^[6]. Мәхәллә мөселман җәмгыятенең гомумшәһәр чараларында, шул исәптән Корбан бәйрәмен үткәрүдә катнаша. Корбан чалу мәйданчыгын әзерләүне мөхтәсибәт шәһәр хезмәтләре белән берлектә алып бара^[3].

↑ ¹ ² ³ ⁴ Мечети Набережных Челнов (рус.). Наши Челны. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июль 2026.
↑ Мухтасибаты (рус.). Духовное управление мусульман Республики Татарстан. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июль 2026.
↑ ¹ ² ³ ⁴ «Потребность в новых мечетях появится, но тогда мы, вряд ли, найдём землю»: интервью имам-мухтасиба Набережных Челнов Альфаса Гайфуллина (рус.). Chelny-biz.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июль 2026.
↑ Альфас Гайфуллин продолжит возглавлять челнинский мухтасибат (рус.). Бизнес Online (13 июнь 2017). Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июль 2026.
↑ Мечеть Чишма (рус.). Zoon.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июль 2026.
↑ Мухтасибат г. Набережные Челны: времена намаза (рус.). Мухтасибат г. Набережные Челны ДУМ РТ. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июль 2026.

Яр Чаллының истәлекле урыннары

[nashichelny-1] ¹ ² ³ ⁴ Мечети Набережных Челнов (рус.). Наши Челны. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июль 2026.

[dumrt-2] Мухтасибаты (рус.). Духовное управление мусульман Республики Татарстан. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июль 2026.

[chelnybiz-3] ¹ ² ³ ⁴ «Потребность в новых мечетях появится, но тогда мы, вряд ли, найдём землю»: интервью имам-мухтасиба Набережных Челнов Альфаса Гайфуллина (рус.). Chelny-biz.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июль 2026.

[bg2017-4] Альфас Гайфуллин продолжит возглавлять челнинский мухтасибат (рус.). Бизнес Online (13 июнь 2017). Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июль 2026.

[zoon-5] Мечеть Чишма (рус.). Zoon.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июль 2026.

[islamtatar-6] Мухтасибат г. Набережные Челны: времена намаза (рус.). Мухтасибат г. Набережные Челны ДУМ РТ. Мөрәҗәгать итү датасы: 30 июль 2026.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

Яр Чаллы мәчетләре
Гамәлдәге	Ак мәчет \|Әбүзәр \|ГЭС бистәсе \| Ихлас \|Кәүсәр \|Мизбах \| Нур-Ихлас \|Рамазан \|Сөембикә \|Тау \|Тәүбә \|Туфан \|Утыз Имәни \|Чишмә \|Чаллы Яр
Төзелүче	Җәмигъ

Татарстан Республикасы мөселманнарының Диния нәзарәтенә караган гамәлдәге мәчетләр (төркем)
Казан (исемлек • калып • төркем)	• тарихи мәчетләре: Ак • Ал • Апанай • Әҗем • Борнай • Галиев • Зәңгәр • Иске Таш • Кабан арты • Мәрҗани • Нурулла • Солтан • ХХ г. ахырыннан: Ай нуры • Әмәт бистәсе • Әминә • Әниләр • Әтиләр • Әхмәдзәки • Бишбалта • Болгар • Бохара • Габделгалләм • Гадел • Җәмигъ • Җомга • Зәйнулла • Иман Нуры • Ирек • Ислам • Казан нуры • Касыйм • Колшәриф • Котдус • Кыйбла • Мәдинә • Миргазиян • Мөслимә • Нур Ислам • Отар бистәсе • Өмет • Өметлеләр • Петровский бистәсе • Рамазан • Рауза • Рәхмәтулла • Ризван • Рөстәм • Салихҗан • Сәләх • Сөләйман • Тәүфикъ • Туган авылым • Тынычлык • Утыз Имәни • Фәрһад • Хәдиҗә • Хәтер • Хөзәйфә • Шамил • Ярдәм
Чаллы (исемлек • калып • төркем)	Ак • Әбүзәр • Җамигъ • Нур-Ихлас • Рамазан • Сөембикә • Тау • Тәүбә • Туфан • Утыз Имәни • Чишмә
Азнакай районы (төркем)	• Азнакай: • башка ТПлар: Уразай
Аксубай районы (төркем)	• Аксубай: • башка ТПлар:
Актаныш районы (төркем)	• Актаныш: • башка ТПлар: Такталачык
Алабуга районы (төркем)	• Алабуга: • башка ТПлар:
Алексеевск районы (төркем)	• Алексеевское: • башка ТПлар:
Апас районы (төркем)	• Апас: • башка ТПлар: Аюкөйдергән • Әлмәндәр • Әҗем • Багыш • Болын-Балыкчы • Борнаш • Дәвеш • Дәүләки • Дүртөйле • Зур Күккүз • Иске Әнәле • Идрәс (Идрәс-Тинки) • Иске Йомралы • Иске Көлкәш • Ихлас (Кызыл Тау) • Кара Борнаш • Карабай • Карамасар • Каратун • Кече Бакырчы • Кече Болгаер • Кече Күккүз • Колгына • Кормаш мәчете • Коштавыл • Күкшем • Кызыл Тау • Морзалар • Нәҗиб (Каратун) • Олы Бакырчы (Бакырчы) • Олы Болгаер • Рөстәм (Акхуҗа) • Сатмыш • Сәфәр (Свияжский) • Татар Пүчинкәсе • Татар Черкене • Тәүгелде • Тутай • Түбән Балтай • Түбән Барыш • Түбән Биябашы • Урта Балтай • Урта Биябашы • Үтәмеш • Чирмешән • Чүри-Бураш • Шәмәк • Шәмбалыкчы • Шәрифә (Танай-Турай) • Шыгай • Югары Балтай • Югары Ындырчы • Ябалак • Янгелде
Арча районы (төркем)	• Арча: • башка ТПлар: Курса-Почмак • Кышкар • Ташкичү • Югары Курса
Әгерҗе районы (төркем)	• Әгерҗе: • башка ТПлар:
Әлки районы (төркем)	• Базарлы Матак: • башка ТПлар: Яңа Үргәагар
Әлмәт районы (төркем)	• Әлмәт: Аксу \| Бигәш \| Зиннур \| Марс \| Мәдинә \| Мәхәллә \| Нурлы \| Нурсала \| Үзәк мәчет \| Таш мәчет \| Тәзкирә \| Икенче мәхәллә мәчете • башка ТПлар: Тайсуган • Түбән Мактама
Әтнә районы (төркем)	• Олы Әтнә: • башка ТПлар: Түбән Бәрәскә
Балтач районы (төркем)	• Балтач: • башка ТПлар:
Балык Бистәсе районы (төркем)	• Балык Бистәсе: • башка ТПлар: Олы Елга
Баулы районы (төркем)	• Баулы: • башка ТПлар:
Биектау районы (төркем)	• Биектау тимер юл станциясе бистәсе: • башка ТПлар: Карадениз (Калинино)
Бөгелмә районы (төркем)	• Бөгелмә:Гәүһәр • • башка ТПлар:
Буа районы (төркем)	• Буа: • башка ТПлар: Әлки • Яңа Чәчкап • Нәҗметдин
Зәй районы (төркем)	• Зәй: Билал • Таҗетдин Ялчыгол ис. • башка ТПлар:
Кайбыч районы (төркем)	• Олы Кайбыч: Олы Кайбыч мәчете • башка ТПлар: Борындык • Бәрлебашы • Имәнле Бортас • Иске Чәчкаб • Кече Кайбыч • Кече Урсак • Колангы • Морза Бәрлебашы • Мөрәле • Олы Урсак • Салтыйган • Түбән Кошман • Чүти • Шуширмә • Югары Кошман • Ябалак
Кама Тамагы районы (төркем)	• Кама Тамагы: • башка ТПлар:
Кукмара районы (төркем)	• Кукмара: • башка ТПлар: Әсән-Елга • Мәчкәрә
Лаеш районы (төркем)	• Лаеш: • башка ТПлар: Ихлас (Усады) • Хафизулла (Кече Елга) • Хәерби • Юлчы (Сокуры) • Ак мәчет — Зәйнәб (Лаеш) (Лаеш шәһәре)
Лениногорск районы (төркем)	• Лениногорск: • башка ТПлар: Керкәле
Мамадыш районы (төркем)	• Мамадыш: • башка ТПлар:
Менделеевск районы (төркем)	• Менделеевск: • башка ТПлар:
Минзәлә районы (төркем)	• Минзәлә: Минзәлә мәчете • башка ТПлар:
Мөслим районы (төркем)	• Мөслим: Җәмигъ • Мөслим • башка ТПлар: Кыйбла (Тойгелде)
Нурлат районы (төркем)	• Нурлат: • башка ТПлар:
Питрәч районы (төркем)	• Питрәч: • башка ТПлар:
Саба районы (төркем)	• Байлар Сабасы: • башка ТПлар: Тынычлык •
Сарман районы (төркем)	• Сарман: Бәрәкәт • Тәүфыйк • башка ТПлар: Димитарлау • Җәлил • Илексаз • Иске Әлмәт • Иске Имән • Карашай-Саклау • Каташ-Каран • Морбаш • Мортыштамак • Петровский Завод • Сарысаз-Тәкермән • Урта Кәшер • Чураш • Янурыс • Яңа Әхмәт • Яңа Минзәләбаш • Яңа Саклау • Яхшыбай
Спас районы (төркем)	• Болгар: Ак • башка ТПлар:
Теләче районы (төркем)	• Теләче: • башка ТПлар:
Тукай районы (төркем)	Бәтке
Түбән Кама районы (төркем)	• Түбән Кама: Җәмигъ • Төзәтү колониясе • башка ТПлар: Түбән Уратма
Тәтеш районы (төркем)	• Тәтеш: • башка ТПлар:
Чирмешән районы (төркем)	• Чирмешән: • башка ТПлар:
Чистай районы (төркем)	• Чистай: Беренче җәмигъ мәчете • башка ТПлар:
Чүпрәле районы (төркем)	• Иске Чүпрәле: • башка ТПлар:
Югары Ослан районы (төркем)	• Югары Ослан: Салихҗан • башка ТПлар: Әсәдулла (Берек) • Введенский бистәсе • Гомәр (Вахитов) • Кызыл Байрак • Макыл (Рус Макылы) • Миңлегөлсем (Бакчасарай) • Нур (Ключищи) • Татар Мәмәтхуҗасы • Яңа Болгар • Яр буе Морквашы
Ютазы районы (төркем)	• Ютазы: • башка ТПлар:
Яшел Үзән районы (төркем)	• Яшел Үзән: • башка ТПлар: Акъегет • Әл-Фатыйха (5 колония) • Сәфәр (Осиново)
Яңа Чишмә районы (төркем)	• Яңа Чишмә: • башка ТПлар: Зирекле
Россия мөселман диния нәзарәтләре Россия мәдрәсәләре Россия югары мөселман уку йортлары Россия мөфтиләр шурасы Ислам хезмәттәшлеге оешмасы

Чишмә мәчете (Яр Чаллы)

Этимологиясе

Тарихы

Мәхәллә һәм аның мөхтәсибәт структурасындагы урыны

Архитектурасы

Эшчәнлеге

Искәрмәләр

Сылтамалар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр