Билал мәчете (Зәй)
Тарихы
1989 елның 29 декабрендә шәһәр мөселманнарының беренче җыены уза, анда 24 дин әһеле һәм 2 шәһәр советы депутаты катнаша. Җыенда мәчет төзү, мәчет идарәсе һәм ревизия комиссиясе сайлау турында карар кабул ителә. Рәис итеп М. З. Заһидуллин, имам-хатыйб итеп Г. А. Әгъләмов сайлана. 1994 елның 24 августында Зәйнең беренче җәмигъ мәчете ачыла — бу шәһәр тарихында беренче мәчет, анда беренче рәсми җомга намазы укыла[3].
2017 елның 26 маенда Зәй-2 микрорайонында, «Мәктәп тавы» дип йөртелгән тарихи урында, икенче мәчет — «Билал» мәчете рәсми рәвештә ачыла. Ачылыш тантанасында Татарстан мөфтие Камил хәзрәт Сәмигуллин, Зәй районы башлыгы Рәзиф Кәримов, меценат Шәмил Минһаҗев, республика районнарының имам-мөхтәсибләре, шәһәр һәм район халкы катнаша[1]. Яңа мәчет Иске шәһәр өлешендә Воздвижения Креста Господня чиркәве янында урнашкан, ике дин тигезлеген символлаштыра.
Мәчет төзелеше шәхси иганәчелек хисабына — эшкуар һәм депутат Шамил Билал улы Минһаҗев акчаларына гамәлгә ашырыла. Мәчет аның әтисе Билал хөрмәтенә аталган[4]. Төзелешне тәмамлау белән беррәттән, мәчет комплексы территориясендә медрәсә һәм XVIII гасыр татар галиме, тарихчы һәм дин эшлеклесе Таҗетдин Ялчыгол исемендәге музей ачыла. Мәдрәсә эшчәнлеге Кама аръягы мәгърифәт үзәге идарәсе аша оештырыла[2].
2017 елда мәчет янында Таҗетдин Ялчыголга истәлекле билге стеласы куела. 2019 елда прокуратура мәгърифәт үзәге биналарын янгын куркынычсызлыгы һәм санитар нормалар таләпләренә туры килмәү сәбәпле, суд аша эшчәнлеген туктата[5].
Архитектурасы
Мәчет заманча ислам архитектурасы стилендә төзелгән. Корылма материалы булып кирпич, бетон, шулай ук таш белән бизәлгән тышкы өлеш хезмәт итә. Бина ике катлы, гомуми мәйданы турында рәсми мәгълүмат ачык чыганакларда китерелмәгән[1]. Манара бинаның төп фасадына карата төп вертикаль өлешне тәшкил итә.
Мәчет бинасының планировкасы ирләр һәм хатын-кызлар өчен аерым намаз залларын каралган, бу хатын-кыз намазларын дини кануннар нигезендә аерым үткәрү мөмкинлеген бирә. Шулай ук комплекста тәһарәтханә урнашкан. Мәчет янында урнашкан мәгърифәт үзәге бинасында медрәсә уку класслары, китапханә һәм Таҗетдин Ялчыгол музее эшли[2].
Дини һәм иҗтимагый (мәгърифәтчелек) эшчәнлеге
Мәчет территориясендә урнашкан мәгърифәт үзәге (Таҗетдин Ялчыгол исемендәге Кама аръягы мәгърифәт үзәге) дини белем бирү, яшь буынны тәрбияләү һәм мәдәни чаралар үткәрү мәйданы булып хезмәт итә. Мәдрәсәдә Коръән, ислам нигезләре, гарәп теле курслары укытыла. Шулай ук мәктәпкәчә яшьтәге кыз балалар өчен махсус курслар оештырыла[6].
Мәчеттә ел саен Рамазан аенда Коръән хәтме, ифтар, тәрәвих намазлары, Корбан һәм Ураза бәйрәмнәре уздырыла[7].
Имамнары
«Билал» мәчете ачылганнан соң аның имамы итеп Зәй районының имам-мөхтәсибе Фатих хәзрәт Нуруллин билгеләнә. 2016 елда ул Сәгыйть хәзрәт Камаловтан имам-мөхтасиб вазифасын кабул итеп ала[8].
Искәрмәләр
- ↑ 1 2 3 В Заинске открыли новую мечеть. Заинск-информ. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 июль 2026.
- ↑ 1 2 3 В Заинске открываются новая мечеть «Билал» и медресе имени Таджутдина Ялчыгола. ДУМ РТ. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 июль 2026.
- ↑ Долгожданный азан над первой мечетью (рус.). Заинск-информ. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 июль 2026.
- ↑ «Идеологии здесь нет, просто ислам...» (рус.). Бизнес Online. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 июль 2026.
- ↑ «Идеологии здесь нет, просто ислам...» (рус.). Бизнес Online. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 июль 2026.
- ↑ В Заинске 30 девочек приступили к занятиям на примечетских курсах (рус.). Заинск-информ. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 июль 2026.
- ↑ Хатм Корана, ифтары и таравих-намазы: как проходит Рамадан в главной мечети Заинска (рус.). Заинск-информ. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 июль 2026.
- ↑ Мухтасибом Заинска вновь избран Фатих хазрат Нуруллин (рус.). Заинск-информ. Мөрәҗәгать итү датасы: 28 июль 2026.
