Югары Ындырчы мәчете
Югары Ындырчы авылы мәчете — Татарстан Республикасының Апас районы Югары Ындырчы авылындагы гамәлдәге мөселман гыйбадәтханәсе. Татарстан Республикасы мөселманнарының Диния нәзарәтенең Апас мөхтәсибәтенә карый. Мәчетнең хәзерге бинасы 1998 елда төзелгән[1].
Тарихы
Югары Ындырчы авылындагы мөселман гыйбадәтханәсе турындагы беренче мәгълүматлар 1859 елга карый. "1859 ел мәгълүматлары буенча торак пунктлар исемлеге"нә ярашлы, Казаннан Сембергә баручы почта трактында, Бия елгасы буенда урнашкан казна авылы Югары Ындырчыда ул вакытта ук мәчет булган[2].
XX гасыр башында авыл Тәтеш өязенең Шәмбалыкчы волосте үзәге булган. Бу чорда биредә мәчет һәм мәктәп (башлангыч мөселман мәктәбе) эшләп килгән. Шулай ук авылда волость идарәсе, почта бүлекчәсе, җил тегермәне, тимерчелек һәм дүрт вак-төякләр кибете урнашкан булган. Авыл җәмгыятенең җир кишәрлеге 1011 дисәтинә тәшкил иткән[1][2].
Совет чорында авылда дини тормыш сизелерлек кыскара. Мәктәп ябыла, ә иске мәчет бинасы яраксыз хәлгә килә. Авылда ачык мөселман йолалары үтәү дистәләгән елга гамәлдә туктала[2].
Югары Ындырчыда ислам тормышын яңадан торгызу 1990нчы елларда башлана. 1998 елда җирле мөселман җәмгыяте башлангычы һәм Апас мөхтәсибәте ярдәме белән яңа мәчет бинасы төзелә[1]. Мәчет Апас районындагы 51 дини корылманың берсе була[3].
Архитектурасы
Югары Ындырчы авылы мәчете Ленин урамы, 40 адресы буенча урнашкан[4]. Корылма бер катлы бинадан һәм аңа төкәтеп салынган агач манарадан гыйбарәт. Мәчетнең архитектура кыяфәте Татарстан Республикасының 1990нчы еллар ахырындагы авыл мәчетләренең традицион ислам архитектурасы элементларын заманча төзелеш технологияләре белән берләштергән типик проектларына туры килә[2].
Мәчетнең эчке пространствосы берничә дистә кешегә исәпләнгән гыйбадәт залын һәм хезмәт күрсәтү бүлмәләрен үз эченә ала. Бина Кәгъбә ягына юнәлтелгән[2].
Эшчәнлеге
Мәчет Югары Ындырчы авылының дини тормыш үзәге булып тора. Мәхәллә Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәтенең Апас мөхтәсибәте составына керә. Гыйбадәтләр, шул исәптән җомга намазы һәм гает намазлары даими рәвештә үткәрелә[1].
Мәчет каршында балалар һәм өлкәннәр өчен ислам нигезләре буенча дәресләр оештырыла. Гыйбадәтханә дини йолалар: никах, җеназа намазы һәм башка чаралар үткәрү урыны булып хезмәт итә[2].
Искәрмәләр
- ↑ 1 2 3 4 Югары Ындырчы. Tatarica — ТР ФА Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 июль 2026.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 Югары Ындырчы авылы тарихы. Tatobzor.ru. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 июль 2026.
- ↑ Апас районы. Tatarica — ТР ФА Татар энциклопедиясе һәм төбәкне өйрәнү институты. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 июль 2026.
- ↑ Мәчет, Ленин урамы, 40, Югары Ындырчы авылы. 2ГИС. Мөрәҗәгать итү датасы: 16 июль 2026.