Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Ярдәм мәчете

«Ярдәм» мәчете (рус. мечеть «Ярдэм») — Казанның Мәскәү районында, Серов һәм Коләхмәтов урамнары киселешендә, Серов урамы, 1/2 йорт адресы буенча урнашкан. Мәчет укыту-тернәкләндерү үзәге булган бердәм архитектура ансамбленең бер өлеше булып тора[3][4][5]. Комплекс 2013 елның 19 июлендә ачыла[4].

Тарихы

«Ярдәм» комплексы белән бәйле социаль эш Казанның Левченко бистәсендәге «Сөләйман» мәчете каршында башлана. 2007 елдан анда сукыр кешеләр өчен курслар үткәрелә башлый[6] 2007 елның 20 апрелендә «Сөләйман» мәчете халкы тарафыннан «Ярдәм-Помощь» гомуммилли хәйрия фонды рәсми рәвештә теркәлә[5]. Фонд төп өч юнәлештә эшчәнлек алып бара: сукыр кешеләр өчен тернәкләндерү курслары, сукырлар өчен «Нур» нәшрият үзәге (Россиядә ислам әдәбиятын Луи Брайль системасы буенча бастыруның бердәнбер урыны) һәм «Икрам» социаль ярдәм үзәге[5][6].

2008 елда «Сөләйман» мәчете «дини оешмаларда ирекмәнлек» номинациясендә ирекмәннәр өлкәсендә илкүләм иҗтимагый бүләккә ия була. «Сөләйман» мәчете — әлеге бүләкне алган беренче мөселман оешмасы[6]. Казан мэры Илсур Метшин мәчеттә алып барылган социаль эш белән танышканнан соң, Серов һәм Коләхмәтов урамнары киселешендә мәчет һәм тернәкләндерү үзәге булган яңа комплекс төзү турында карар кабул ителә[6][4]. 2008 елның декабрендә булачак үзәк нигезенә беренче таш салына[2]. Икътисади кризис вакытында төзелеш вакытлыча туктатыла, соңрак яңадан дәвам итә[4].

2013 елның маенда төзелүче мәчет манарасына ярымай куела. Шул вакытта мәчетнең «Ярдәм» дип аталачагы билгеле була[2]. Мәчет белән укыту-тернәкләндерү үзәге 2013 елның 19 июлендә тантаналы рәвештә ачыла[4].

Россия Федерациясе мөселманнарының диния нәзарәте мәгълүматларына караганда, ачылганнан соң үзәктә берьюлы 60 кеше укый алган, ә мәчетнең намаз залы якынча 300 кешегә исәпләнгән була[4].

Архитектурасы һәм төзелеше

Комплекс проекты авторы — Татарстан Республикасының атказанган архитекторы, Тукай премиясе лауреаты Айвар Саттаров[1]. Бина заманча архитектура стилендә төзелгән.

Архитектур-пространство чишелеше үзара бәйләнгән ике күләмнән тора:

  • Мәчет. Намаз залы түгәрәк планлы итеп эшләнгән. Мондый форма сукыр һәм начар күрүче кешеләр өчен ориентлашуны уңайлы итү максатыннан сайланган: түгәрәк планда кискен почмаклар юк;
  • Укыту-тернәкләндерү үзәге турыпочмаклы формада.

Композиция буенча мәчет ир-атлар һәм хатын-кызлар ягына симметрик бүленгән, һәрберсе өчен аерым керү юлы каралган.

Бина өч катлы итеп проектланган. Мәчет Россиядә пассажир лифтлары белән җиһазландырылган беренче мәчет булып тора: анда ике лифт һәм дүрт баскыч эшли[7].

  • Беренче катта — ир-атлар һәм хатын-кызлар вестибюльләре (гардероблар белән), тәһарәт алу бүлмәләре, гаилә кору үзәге, тернәкләндерү бүлмәләре төркеме, ашханә, укытучылар бүлмәләре һәм имам кабинеты, шулай ук 500 кеше сыйдырышлы ир-атлар намаз залы[1];
  • икенче катта — антресольле хатын-кызлар намаз залы, уку сыйныфлары һәм китапханә;
  • өченче катта — чит шәһәрләрдән килүче мөмкинлекләре чикле кешеләр өчен стационарның кунак бүлмәләре һәм күпфункцияле спортзал;
  • цоколь катында 2014 елның февралендә ачылган «Зур Казан» типографиясе эшли. Анда Луи Брайль системасы буенча дини әдәбият бастырыла һәм башка полиграфия хезмәтләре күрсәтелә[8].

Ак штукатурлы дивар Коръән язулары төшерелгән мозаик плиткалар белән бизәлгән. Төп күләм өстендә ак төстәге цилиндрик формалы манара урнашкан, аның ярымай нигезенә кадәр биеклеге — 36 метр[2]. Манараның бина түбәсендә урнашуы — манарасы түбәдә булган традицион татар мәчете тибына карый.

Бина мөмкинлекләре чикле кешеләрнең ихтыяҗларын исәпкә алып җиһазландырылган. Анда пандуслар, төрле биеклектәге тоткалар һәм махсус мебель каралган[6]. Укыту-тернәкләндерү үзәгендә китапханә, компьютер сыйныфы һәм басу машиналары белән җиһазланган уку сыйныфы да була[9]. Интерьеры минимализм белән аерылып тора.

Эшчәнлеге

Төп мәкалә: «Ярдәм-Помощь» гомуммилли хәйрия фонды

Мәчет каршындагы тернәкләндерү үзәге мөмкинлекләре чикләнгән кешеләрне укыту һәм аларга социаль ярдәм күрсәтү белән шөгыльләнә. Үзәктә сукыр һәм начар күрүче кешеләр Луи Брайль системасы буенча уку һәм язуны, компьютер грамоталылыгын, һөнәр күнекмәләрен һәм җирлектә ориентлашуны өйрәнә ала. Үзәк эшчәнлеге «Ярдәм-Помощь» гомуммилли ислам хәйрия фонды ярдәмендә алып барыла[9].

Мәчеттә ислам нигезләре һәм Коръән ятлау буенча гомуми курслар, шулай ук сукыр кешеләр, ДЦП диагнозлы кешеләр, начар ишетүчеләр һәм яшь мөселман кызлар өчен махсус курслар эшли[10].

Мәчет мохтаҗларга адреслы ярдәм дә күрсәтә. Ярдәм алучылар арасында күпбалалы гаиләләр, ялгыз аналар, ялгыз өлкән кешеләр һәм мөмкинлекләре чикле кешеләр. Рамазан аенда ифтарлар, бәйрәм табыннары, Корбан бәйрәме вакытында ит тарату һәм мәчеткә килүчеләр өчен хәйрия ашлары уздырыла[1].

Имамнары һәм җитәкчелек

Имамнар

  • Илдар Баязитов — имам-хатыйб (2013 елдан)[1]. «Ярдәм» милли ислам хәйрия фондының идарә советы рәисе, Татарстан мөфтие киңәшчесе[11];
  • Рафис Сәйфуллин — имам[12];
  • Нурислам Кучкаров — имам[13].

Җитәкчелек

  • Мәликә Гыйльметдинова — тернәкләндерү үзәге директоры, фондның вице-президенты, тернәкләндерү методикалары авторы[1][5];
  • Илһам Исмәгыйлев — «Ярдэм» милли ислам хәйрия фонды президенты[1].

Казанышы

2017 елның мартында мәчет Казан шәһәренең иң яхшы архитектура объекты бәйгесендә «Иң яхшы тышкы төзекләндерү проекты» номинациясендә халык тавыш бирүе нәтиҗәсендә җиңү яулый һәм «Казанның иң яхшы архитектур объекты» истәлекле билгесенә лаек була. Билге Казан мэры Илсур Метшин тарафыннан Казан ратушасында  [рус.] (тат. мәчет имамы Илдар Баязитовка тапшырыла[14][15].

Комплексның үсеше

2020 елларда мәчет тирәсендәге территория инклюзив кластер буларак үсүен дәвам итә. Серов урамында мәйданы 3,8 мең м² дан артык булган яңа «Ярдәм» сәламәтләндерү-тернәкләндерү үзәге төзелеше тәмамлану алдында тора. Объектның әзерлеге 91 % дип бәяләнә, ә эшләрне 2026 елның көз башына тәмамлау планлаштырыла. Яңа үзәкнең төп объекты — мөмкинлекләре чикле кешеләр өчен махсуслаштырылган 25 метрлы дүрт юллы бассейн. Үзәкне ясалма фәһем кулланылган заманча тернәкләндерү җиһазлары — уникаль тренажерлар һәм аппарат комплекслары белән җиһазландыру планлаштырыла[16].

Яңа үзәк эшләп килгән тернәкләндерү үзәге һәм «Ярдәм» мәчете янындагы бердәм киртәсез җәмәгать киңлегенә керер дип планлаштырыла[16].

Галерея

Мәчетнең тышкы бизәлеше
«Ярдәм» мәчетендә сукырларны тернәкләндерү үзәге эшчәнлеге, 2023
Мәчеттә ел саен Рамазан аенда ураза тотучыларга авыз ачтыру оештырыла

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Учебно-реабилитационный центр и мечеть «Ярдэм» в Казани отмечают свое шестилетие (рус.). Татар-информ (18 июль 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 июнь 2026.
  2. ↑ 1 2 3 4 Мечеть на пересечении улиц Кулахметова и Серова в Казани будет называться Ярдэм (рус.). Татар-информ (27 май 2013). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 июнь 2026.
  3. ↑ Контакты мечети (рус.). Официальный сайт мечети «Ярдэм». Мөрәҗәгать итү датасы: 16 июнь 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 6 Реабилитационный центр для инвалидов по зрению и мечеть Ярдэм открылись в Казани (рус.). Духовное управление мусульман Российской Федерации (22 июль 2013). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 июнь 2026.
  5. ↑ 1 2 3 4 Благотворительный фонд «Ярдэм» отметил 14 лет с момента официальной регистрации (рус.). Бизнес Online (21 апрель 2021). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 июнь 2026.
  6. ↑ 1 2 3 4 5 История мечети (рус.). Официальный сайт мечети «Ярдэм». Мөрәҗәгать итү датасы: 13 июнь 2026.
  7. ↑ Айвар Саттаров о знаковых мечетях на территории бывшего СССР (рус.). Реальное время (11 июнь 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 июнь 2026.
  8. ↑ Типография «Зур Казан» открылась в мечети Ярдэм (рус.). Татар-информ (26 февраль 2014). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 июнь 2026.
  9. ↑ 1 2 Рустам Минниханов посетил учебно-реабилитационный центр для незрячих при мечети «Ярдэм» (рус.). Правительство Республики Татарстан (15 октябрь 2013). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 июнь 2026.
  10. ↑ Учебные курсы (рус.). Официальный сайт мечети «Ярдэм». Мөрәҗәгать итү датасы: 16 июнь 2026.
  11. ↑ Илдар Баязитов (рус.). Официальный сайт фонда «Ярдам-Помощь». Мөрәҗәгать итү датасы: 16 июнь 2026.
  12. ↑ «Намаз и пост — это только 10 процентов веры, а 90 процентов вера — это служение людям» (рус.). Бизнес Online (5 октябрь 2020). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 июнь 2026.
  13. ↑ Джума. Җомга вәгазе 05.06.2026 - имам Нурислам хәзрәт Кучкаров. Официальный сайт мечети «Ярдэм» (5 июнь 2026). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 июнь 2026.
  14. ↑ Достижения НИБФ «Ярдэм» в уходящем 2017 году (рус.). Официальный сайт мечети «Ярдэм» (29 декабрь 2017). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 июнь 2026.
  15. ↑ В Казани вручили архитектурные «Оскары» (рус.). Бизнес Online (9 март 2017). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 июнь 2026.
  16. ↑ 1 2 Реабилитация с ИИ. Что за центр «Ярдэм» строят в Казани и когда откроют? (рус.). АиФ Казань (26 май 2026). Мөрәҗәгать итү датасы: 16 июнь 2026.

Сылтамалар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр

© Правообладателем данного материала является АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ».
Использование данного материала на других сайтах возможно только с согласия АНО «Интернет-энциклопедия «РУВИКИ».