Ивановның табыш йорты (Казан)

Бина өч катлы, кирпечтән салынган, соңгы классицизмның типик һәйкәле булып тора. Фасадларның архитектура композициясе һәм декоратив бизәлеше классик төзелеш схемасына туры килә. Ионик ордерның алты пилястрлы чыгынкы портигы беренче катның алга чыгып торган өлешенә урнаштырылган һәм аттик белән тәмамлана. Төп фасадның киң фризы, аның шома өслегенә әвәләп ясалган веноклар урнаштырылган, гади профильле карниз белән тәмамлана. Өченче катның турыпочмаклы тәрәзәләре гади кысалы һәм фасадның бөтен озынлыгы буенча сузылган тәрәзә төбе тартымына ия. Икенче катның, өченче катка караганда шактый зуррак булган, портик пилястрлары арасында һәм аннан уңга һәм сулга бер тәрәзә аша урнашкан тәрәзәләре кыса һәм тартымнан тыш, асларында әвәләп ясалган веноклары булган киштә рәвешендәге сандриклар белән бизәлгән; калган дүрт тәрәзәнең кысасы һәм тәрәзә төбе тартымы гына бар. Кибетләргә керү урыны урамнан, ә беренче катның ярдәмче һәм склад биналарына, шулай ук икенче һәм өченче каттагы торак фатирларга ишегалдыннан ясалган. Өченче катның кырыйдагы уемнарында һәм үзәк күчәр буенча урнашкан уемда кызыклы сәнгатьчә эшләнеше булган челтәрле металл рәшәткәле балконнар урнашкан булган, алары хәзерге вакытта югалган. Беренче катта үзәк фасад буенча ишегалдына үтәли чыгу юлы ясалган, аның җәясыман тоташтыргычы шына сыман ташларны имитацияли^[1].

Иванов йорты 1840 елда архитектор Ф. И. Петонди проекты буенча танылган Казан сәүдәгәре Иванов өчен төзелгән. Якын-тирә кварталлардагы барлык йортлар кебек үк, йортның зур подваллары булган һәм ул квартал эченә таба сузылган. Жаров йорты белән беррәттән, Иванов йорты да Казанның беренче табыш йортларының берсе булган^[1].

XIX гасырда бу йортта Казанның иң борынгы фотоательеларының берсе — Вяткин фотографиясе урнашкан була. Соңрак, фотография белән күршедә, савыт-саба һәм яктырту приборлары ясау белән шөгыльләнгән Гутман иптәшлеге урнаша. Йортның подвалында Чистовның ашханәсе (кухмистерская) урнашкан була: монда 1883 елда Александр II коронациясе көннәрендә ярлыларга көненә 500 төшке аш бушлай бирелгән, һәм һәр төшке аш квас белән ике төрле ризыктан торган. XX гасыр уртасында ремонт вакытында идәнгә беркетелгән «Буфет и столовая внизу» дигән кабарынкы язулы чуен такта бетонланган — бу Казанның соңгы борынгы элмә тактасы була^[1].

Казан шәһәр идарәсенең, Казан шәһәренең гомуми һәм алты гласныйлы думасының архив фондларында 1889 елның 6 октябрендә сәүдәгәр Александр Семёнович Тарасов-Родионовка таш болдыр төзергә, булган йортны һәм флигельне капиталь ремонтларга, шулай ук барлык корылмаларны тимер түбә белән ябарга рөхсәт ителүе турында мәгълүматлар сакланган^[1].

Совет чорында бинада фатирлар урнаша. Әмма анда яшәүчеләрне күчергәннән соң, бүлмәләр берничә ел дәвамында буш тора һәм акрынлап җимерелә башлый, беренче каттагы мәйданнар гына файдаланыла. Объектны реставрациягә тапшырган вакытка бина инде авария хәлендә була^[2].

Шундый хәлдә бина ASG инвестицион компанияләр төркеменә тапшырыла. 2012 елның 16 февралендә Казанның тарихи үзәген торгызу буенча уртак эшчәнлек турындагы килешү Казан Мэриясе һәм ASG арасында төзелә^[3][4].

Килешү кысаларында реставрация эшләре үткәрелә: фасад тулысынча реставрацияләнә, тарихи тәрәзә уемнары һәм югалган әвәләп ясалган бизәкләр торгызылган, эчке бизәкләү эшләре башкарылган. Реставрациядән соң бинаның беренче катлары коммерция максатларында, ә югары катлары торак фатирлар итеп файдаланыла^[5][6].