Кабул итү урыннары (Казан)

Губерна канцеляриясенең ике катлы бинасы 1767—1773 елларда төзелә, проектын архитектор В. И. Кафтырев эшли. Ул 1767 елда 1765 елгы зур янгыннан соң шәһәрнең генераль планын төзү өчен Сенат тарафыннан Казанга җибәрелә^[3].

Бинага тоташып торган элеккеге Руханилар консисториясе бинасы XVIII гасырда, монда XVI гасырда булган Архиерей ат сараеннан үзгәртеп корыла. Бина көньяк-көнчыгыш канаты белән кирмәннең Консистория манарасына тоташа^[4]. XIX гасырда Консистория корпусының бизәлеше гадиләштерелә.

1781 елда, административ реформа нәтиҗәсендә һәм Казан наместниклыгы төзелгәч, бинага генерал-губернаторны урнаштыру өчен янкормалар төзелә. Монда рәсми кабул итү канцелярияләре, губернаторның шәхси бүлмәләре һәм икенче катта зур тәхет залы урнаша^[3]. 1815 елда бина янгыннан соң архитектор А. Шмидт сызымнары буенча торгызыла, нәтиҗәдә ул бердәм корылма кыяфәтен ала^[3].

1994 елда бинаның бер өлешен Ш. Мәрҗани исемендәге Тарих институты өчен реставрацияләү һәм җайлаштыру эшләре үткәрелә^[4]. 2006—2009 елларда Канцелярия бинасы һәм Консисториядә Археология музее саклагычы өчен подвал биналарын киңәйтү белән бергә масштаблы реставрация эшләре алып барыла. Бу вакыт эчендә корпусның 9 мең м² артык мәйданы реставрацияләнә^[4].

2021 елның декабрендә киң колачлы яңартудан соң бина иҗтимагый киңлек буларак ачыла^[5]. 2022—2023 елларда Кабул итү урыннарының эчке ишегалды төзекләндерелә. Аның территориясендә кече архитектура формалары барлыкка килә, яшелләндерү эшләре башкарыла, җир түшәмәсе яңартыла^[6][5]. 2022 елда шулай ук авариягә каршы эшләр дә башкарыла: бинаның нигезе һәм диварлары ныгытыла^[7].

Төп өлеше ике каттан торган бина Кирмәннең баш урамы (Шейнкман үтү юлы) буйлап сузылган һәм Спас манарасыннан караганда аның уң ягында урнашкан. Корылманың гомуми озынлыгы — 202 метр^[3]. Бина классицизм стилендә төзелгән. Архитектура үзенчәлеге — аның баш фасадының үзәк һәм ян ризалитлар иллюзиясен тудыручы гади креповкасы. Бина тыйнак бизәлгән: беренче һәм икенче катлардагы тәрәзәләр кашагалар белән ассызыкланган, катлар ара карнизлары белән бүленгән. Фасадның икенче каты руст белән бизәлгән, бина шулай ук рустлы өчпочмаклы фронтон белән тәмамлана^[3].

Консистория корпусы төп бинага перпендикуляр рәвештә, төньяк яктан, Кирмәннең Консистория манарасына кадәр урнашкан. Төп корпус өч секциягә бүленә һәм урамнан берничә керү урынына ия. Кирмән дивары һәм бинаның үзе арасында урнашкан эчке ишегалдына ике үтәли чыгу юлы алып бара^[3][8].

Үзәк секциянең икенче катында Суд палатасы урнашкан була, аларга төп баскыч алып менә. Баскычка «яшерен» һәм «сәркатиб» бүлмәләре тоташа. Икенче кат буйлап төрле секцияләрне тоташтыручы озын коридор уза. Коридор буенда урнашкан бүлмәләр приказ хезмәткәрләре өчен билгеләнгән була. Подвал катында тәрәзә чокырлары аша яктыртылучы гөмбәзле бүлмәләр сакланган^[4].

Хөкүмәт урыннары бинасы — күп функцияле иҗтимагый киңлек^[9]. Бинада түбәндәге оешмалар эшли:

• «Казан Кирмәне» музей-тыюлыгының визит-үзәге^[5];
• күргәзмә мәйданнары (икенче кат, 1600 м²)^[9];
• лекторий^[5];
• кафе һәм рестораннар^[5][9];
• һөнәрчелек үзәге^[5];
• Хөкүмәт урыннарының эчке ишегалды, 2022—2023 еллардагы төзекләндерүдән соң — ял итү урыннары булган иҗтимагый киңлек^[6].