Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Галиев йорты (Казан)

Sight symbol black.svg  республика әһәмиятендәге архитектура һәйкәле


Галиев йорты (рус. Дом М. И. Галеева) — Казанның Иске Татар бистәсендә, Габдулла Тукай урамы, 38 нче йорт адресы буенча урнашкан тарихи бина. XIX гасырның икенче яртысында төзелгән. Төбәк әһәмиятендәге мәдәни мирас объекты[1].

Тарих

Бина XIX гасырның икенче яртысында сәүдәгәр Мөхәммәтҗан Ибнеәмин улы Галиев өчен төзелә[2][3]. 1881 елда аның ук заказы һәм архитектор П. И. Романов проекты буенча бинага икенче кат өстәлә[3]. 1912 елда йорт беренче хуҗасының олы улы, танылган дин галиме Галимҗан Баруди заказы буенча яңадан үзгәртеп корыла[4][1].

2014–2016 елларда бина архитектор-реставратор С. А. Мамлеева проекты буенча тулысынча реставрацияләнә[5][6]. Реставрациягә 100 млн сумнан артык акча юнәлтелә[6].

Архитектура

Йорт барокко һәм классицизм элементларын кулланып, эклектика стилендә төзелгән. Бина кирпечтән салынган, ике катлы, планда якынча турыпочмаклы формада. Фасадның алты тәрәзә күчәренә ия сул ягы симметрияле, ә элек капкалы арка булган уң ягы (ул томаланган, ләкин катлаулы профильле гөмбәзе күренеп тора) ялгап төзелгән кебек күренә. Йортның симметрияле өлешенең үзәгендә бинаны люкарналы катлаулы формадагы аттик таҗлый. Симметрияле өлешендә бер тәрәзә күчәре киңлегендәге тар ян ризалитлар бар, аларның өстендә бинаны зур булмаган фронтоннар тәмамлый. Аскы катның тәрәзәләре турыпочмаклы формада һәм гади кысалы, алар ян-якларга чыгып торучы җәясыман сандриклар һәм йозак ташлары белән бизәлгән. Өске катның тәрәзә уемнары биек җәясыман тоташтыргычка һәм йозак ташларына ия, ә аларның өстендә — катлаулы профильле сандриклар бар. Тәрәзәләр астында кессоннар урнашкан. Фризны тар консольләр бизи. Ян фасадлар гадирәк бизәлгән, алардагы тәрәзәләр яңаксыз яки гади кысалы[7][5].

Хәзерге торышы

2013 елдан бина Татарстан Республикасы мөселманнары Диния нәзарәте карамагында бушлай файдалануда һәм «Татарстан Республикасы мөфтие резиденциясе» комплексына керә[8]. Яңартылган йортның тантаналы ачылышы 2016 елның җәендә була[8].

2025 елда бинада авариягә каршы эшләр үткәрү планы турында хәбәр ителә. Бу эшләр, экспертлар бәяләвенчә, йомшак туфракта урнашкан нигезне ныгыту белән бәйле. Әлеге эшләргә проект документациясе дәүләт экспертизасы тарафыннан хупланган[8].

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 Приказ Комитета Республики Татарстан по охране объектов культурного наследия от 18.05.2020 N 82-П. ГАРАНТ. Мөрәҗәгать итү датасы: 13 апрель 2026.
  2. ↑ Р. Р. Салихов. Галеев (Галиев) Мухаммадзян Ибнаминович (рус.). tatarica.org. Мөрәҗәгать итү датасы: 13 апрель 2026.
  3. ↑ 1 2 В резиденции муфтия Татарстана проведут противоаварийные работы. Реальное время. Мөрәҗәгать итү датасы: 13 апрель 2026.
  4. ↑ Л. М. Айнутдинова. Баруди Галимджан (рус.). tatarica.org. Мөрәҗәгать итү датасы: 13 апрель 2026.
  5. ↑ 1 2 Дом М. И. Галеева, 2-я пол. XIX в., 1912 г., архитектор П. И. Романов. Здесь прошли детские годы ученого-теолога, педагога-реформатора Галимзяна Галеева (Баруди) (1857—1921) // Объекты культурного наследия Республики Татарстан: Казань. Иллюстрированный каталог / гл. ред. Тарунов А. М.. — М.: НИИЦентр, 2018. — С. 562. — 984 с. — ISBN 978-5-902156-43-7.
  6. ↑ 1 2 Дом М. И. Галеева второй половины 19 в., 1912 г., арх. П. И. Романов. Центр культурного наследия Татарстана. Мөрәҗәгать итү датасы: 13 апрель 2026. Архивировано 18 июнь 2022 года.
  7. ↑ Дом М. И. Галеева второй половины 19 в., 1912 г., арх. П. И. Романов. Центр культурного наследия Татарстана. Мөрәҗәгать итү датасы: 13 апрель 2026. Архивировано 18 июнь 2022 года.
  8. ↑ 1 2 3 В резиденции муфтия Татарстана проведут противоаварийные работы. Реальное время. Мөрәҗәгать итү датасы: 13 апрель 2026.

Сылтамалар

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр