Илдар Хәйруллин (1950)

1950 елның 6 июнендә Казанда туа. Ул Казан театр училищесының Марсель Хәким улы Сәлимҗанов туплаган беренче актерлык курсында укып, аны 1970 елда тәмамлый. Курсташлары: Луара Шакирҗанова, А. Гарифуллина, Л. Сираҗетдинова, Дамирә Кузаева, Ф. Абдуллина, Ф. Мәмәш, С. Мифтахов, Айдар Хафизов (педагоглар Марсель Сәлимҗанов (I чыгарылышы), Габдулла Шамуков).

1975 елдан үзе дә әлеге уку йортында актерлык осталыгын укыта башлый^[1]. Шәкертләре арасында — Фәрит Бикчәнтәев, Әсхәт Хисмәтов, Рамил Төхфәтуллин, мөфти Равил Гайнетдин, Люция Хәмитова һәм башкалар.

Иҗатының башлангыч чорында Камал театры спектакльләрендә, нигездә, яшь егетләр рольләрен башкарган. Ул — төрле планда һәм жанрда характерлар тудыру остасы. Режиссёр буларак та спектакльләр куя.

• 2018 — Идегәй (Илгиз Зәйниевның Чыңгыз Айтматовның «Мәңгелек буран» әсәре буенча куелган спектаклендә^[2]);
• 2019 — Тамерлан (Фәрит Бикчәнтәевның Мансур Гыйләҗев киносценарие буенча куйган «Исәнмесез» спектаклендә^[3]).

Режиссёр буларак, 1975 елдан бирле төрле сәхнәләрдә иҗат итә. Бу чорда ул Камал театрында — егермегә якын, тагын шулкадәр үк сандагы спектакльне район театрларында, аеруча Әлмәт театрында сәхнәләштерә. Аның Әлмәт театрында гына да Туфан Миңнуллинның «Сөяркә», «Диләфрүзгә дүрт кияү», Данил Салиховның «Пуля», «Очраклы тукталыш», Зөлфәт Хәкимнең «Тыкрыкта булган эш»^[4] кебек танылган әсәрләре куела^[5].

2005 елдан Камал театрында Таҗи Гыйззәт әсәре буенча Илгиз Хәйруллин куйган «Кыю кызлар» спектакле бара. 2014 елда әлеге спектакль Әлмәт театрында да куела. Шул ук елның март аенда, Уфадагы гастрольләр вакытында «Нур» театры сәхнәсендә күрсәтелгәч, ул Башкортстанның кайбер даирәләрендә ризасызлык уята^[6].

Илдар Хәйруллин: «Театрда барысы да рөхсәт ителә, бердәнбер нәрсә бар, куелган әйберең әдәпсез булырга тиеш түгел, талантлы булырга тиеш»^[7].

• Ильяс — «Казан сөлгесе» Кәрим Тинчурин;
• Исмәгыйль — «Сүнгән йолдызлар» Кәрим Тинчурин;
• Таймураз — «Борчылма, әнием» Нодар Думбадзе;
• Алим — «Эңгер-меңгер» Аяз Гыйләҗев;
• Исмәгыйль — «Диләфрүзгә дүрт кияү» Туфан Миңнуллин;
• Григорий — «Ат карагы» Туфан Миңнуллин;
• Шагыйрь — «Моңлы бер җыр» Туфан Миңнуллин;
• Хәбир — «Сөяркә» Туфан Миңнуллин;
• Лауренсио — «Җүләр кыз» Лопе де Вега;
• Таһир — «Мәхәббәтең чын булса» Хәй Вахит;
• Абдулич — «Һиҗрәт» Нәкый Исәнбәт;
• Карандышев — «Бирнәсез кыз» Александр Островский;
• Худобаев — «Җимерелгән бәхет» Александр Островский
• Кияү — «Кияү белән кәләш» Мар Байҗиев;
• Труффальдино — «Ике хуҗаның хезмәтчесе» Карло Гольдони;
• Максим — «Һавалаода йолдыз» Максим Горький буенча;
• Җанбай — «Идегәй» Юныс Сафиуллин;
• Карак — «Карак» Зөлфәт Хәким;
• Инсаф — «Әни килде» Шәриф Хөсәенов;
• Пеппино — «Гаугалы гаилә» Эдуардо Де Филиппо;
• Закир — «Мәхәббәт хатирәсе» Флорид Бүләков;
• Хәмзә — «GO! Баламишкин» Флорид Бүләков;
• Гамбәр — «Мылтык» Зөлфәт Хәким;
• Миңлегали — «Зәңгәр шәл» Кәрим Тинчурин;
• Вершинин — «Өч сеңел» Антон Чехов;
• Сәфәр — «Әрем исе» Илгиз Зәйниев;
• Петро — «Искән җилләр көенә» Зөлфәт Хәким;
• Җиһангир — «Хуҗа Насретдин» Нәкый Исәнбәт, Саадалла Вандус;
• Авыл карты — «Миркәй белән Айсылу» Нәкый Исәнбәт;
• Макаев — «Үлеп яратты» Ркаил Зәйдулла;
• Хәбибрахман — «Өйләнәм.tat» Илгиз Зәйниев;
• Идегәй — «Мәңгелек буран» Илгиз Зәйниев.

• 1968 — «Моабит дәфтәре» (Ленфильм, режиссёр Леонид Квинихидзе) — Зәйни;
• 2002 — «Ялгыз тәкәрлек» ― Шакир;
• 2019 — «Зөләйха күзләрен ача» («Русское» киноширкәте, режиссёр Егор Анашкин) — мулла (титрларда күрсәтелмәгән)^[8].

• ТАССР атказанган артисты (1982);
• Татарстан Республикасының халык артисты (1991);
• Россия Федерациясенең атказанган артисты (1999);
• «Фидакарь хезмәт өчен» медале (Татарстан; 2010)
• «Татарстан Республикасы алдындагы казанышлар өчен» ордены медале^[9] (2020);
• Марсель Сәлимҗанов премиясе (2021) ― күпьеллык нәтиҗәле иҗади, педагогик, иҗтимагый эшчәнлеге һәм татар театр сәнгатен үстерүгә зур өлеш керткәне өчен^[10][11];
• «Дуслык» ордены (2025 ел) — театр сәнгате үсешенә керткән аерым зур өлеше, күпьеллык нәтиҗәле иҗади эшчәнлеге өчен^[12];
• «Мәдәният һәм сәнгатьтәге казанышлар өчен» ордены (2026 ел) — Ватан мәдәнияте һәм сәнгате үсешенә керткән өлеше, күпьеллык нәтиҗәле эшчәнлеге өчен^[13].

Хатыны — Алсу Әскар кызы Гайнуллина (1954), Камал театры актрисасы (1974 елдан), ТАССРның (1986) һәм Россия Федерациясенең (1996) халык артисты, РСФСРның (1990) һәм Татарстан Республикасының (2013) дәүләт премияләре лауреаты.

Улы — Искәндәр Илдар улы Хәйруллин (1974), Камал театры артисты (1995 елдан), Татарстан Республикасының халык артисты (2015), Тукай премиясе лауреаты (2019).