Каюм Насыйриның музей-утары (Казан)
Каюм Насыйриның музей-утары (рус. Музей-усадьба Каюма Насыри) — Казанда Иске татар бистәсендә 2002 елда ачылган музей, Татарстанның милли музее бүлекчәсе.
Тарих
Музей күренекле мәгърифәтче, галим-энциклопедияче, картограф, этнограф, әдип, педагог Габделкаюм Габденнасыйр улы Насыйри (Каюм Насыйри, 1825—1902) исемен мәңгеләштерү максатыннан, 2002 елның 1 февралендә Казанның тарихи Иске татар бистәсендә ачыла. Музей урнашкан бина өр-яңадан торгызылган һәм XIX гасырның агач төзелеш истәлеге булып тора. Әлеге бинаның беренчесен Каюм Насыйриның туганы Мөхәммәтбәдигъ Хөсәенов төзеткән булган. Каюм Насыйри әлеге йортта 1887—1902 елларда яшәгән[1]. Документларга карап, Каюм Насыйри яшәгән бүлмә элекке хәлендә торгызылган.
Музейда 260 саклау берәмлеге экспонат җыелган. Экспозицияләр К. Насыйриның тормышын һәм мәгърифәтчелек эшчәнлеген яктырта. Биредә XIX гасыр мәгърифәтчеләре Шиһабетдин Мәрҗани, Хөсәен Фәезханов, Сәгыйть һәм Ибраһим Хәлфиннәргә багышланган материаллар да урын алган.
Музей янында 1997 елда «Хәтер бакчасы»на нигез салынган. Ул К. Насыйриның «Чәчәкләр һәм үләннәр» дигән китабына нигезләнеп ясалган.
Музейны нигезләүче һәм беренче мөдире -— Рушания Хөснетдинова.
Атнаның дүшәмбедән калган көннәрендә 10-17 сәгатьләрдә ачык. Керү түләүле.
Әдәбият
- М. М. Шарипов. Познавательный путеводитель по Казани. К.: «Скрипта», 2015. ISBN 978-5-99008-642-5
Искәрмәләр
_(2004).png)
Тема буенча өстәмә
| Казан (исемлек • төркем) | • Казан кирмәне: Ислам мәдәнияте • ханнар мавзолее • милли сәнгать галереясы • Эрмитаж-Казан • Шәһәр панорамасы (музей) • Татарстанның табигать тарихы музее • Казан университеты / музейлары: актлар залы • археология • геология • зоология • Николай Лобачевский • педагогик белем бирү тарихы • университет тарихы • химия мәктәбе • этнография |
|---|---|
| Чаллы (төркем) | |
| Азнакай районы (төркем) | |
| Аксубай районы (төркем) | |
| Актаныш районы (төркем) | |
| Алабуга районы (төркем) | |
| Алексеевск районы (төркем) | • Алексеевское: сугыш даны • туган як • Биләр: А.Е. Арбузов • Биләр тыюлыгы |
| Апас районы (төркем) | • Апас: туган якны өйрәнү • башка ТПлар: Сара Садыйкова (Тутай) • Фәхри Насретдинов һәм Бану Вәлиева (Шәмбалыкчы) |
| Арча районы (төркем) | • Арча: әдәбият һәм сәнгать • әлифба • Казан арты • башка ТПлар: Габдулла Тукай (Яңа Кырлай) • Гани Сафиуллин (Иске Кишет) • Мөхәммәт Мәһдиев (Гөберчәк) • Тукаевлар (Кушлавыч) • урман хуҗалыгы (Үрнәк) |
| Әгерҗе районы (төркем) | |
| Әлки районы (төркем) | |
| Әлмәт районы (төркем) | • Әлмәт: картиналар галереясы • туган якны өйрәнү • башка ТПлар: авыл тарихы (Түбән Абдул) • Ризаэтдин Фәхретдин (Кичүчат) • туган якны өйрәнү (Түбән Мактама) • Фатих Кәрими (Миңнебай) • туган якны өйрәнү (Габдрахман) |
| Әтнә районы (төркем) | • Олы Әтнә: туган якны өйрәнү • башка ТПлар: Сибгат Хәким (Күлле Киме) • Шиһабетдин Мәрҗани (Комыргуҗа) |
| Балтач районы (төркем) | • Балтач: • башка ТПлар: Мирхәйдәр Фәйзи (Шода) • Себер тракты тарихы һәм Муса Җәлил (Карадуган) • туган як тарихы (Чепья) |
| Балык Бистәсе районы (төркем) | • Балык Бистәсе: туган якны өйрәнү • башка ТПлар: авыл тарихы (Котлы Бөкәш) • авыл тарихы (Олы Елга) |
| Баулы районы (төркем) | |
| Биектау районы (төркем) | • Биектау тимер юл станциясе бистәсе: төбәкне өйрәнү • башка ТПлар: Иске Казан тыюлыгы (Камай) • Салих Сәйдәшев (Өбрә) |
| Бөгелмә районы (төркем) | |
| Буа районы (төркем) | |
| Зәй районы (төркем) | |
| Кайбыч районы (төркем) | • Олы Кайбыч: Галия Кайбицкая • Кайбыч ягы • башка ТПлар: Икмәк игү һәм көндәлек авыл тормышы (Олы Подберезье) • Иске Тәрбит мәктәбе (Иске Тәрбит) • Тау иле керәшен татарлары (Хуҗа Хәсән) |
| Кама Тамагы районы (төркем) | |
| Кукмара районы (төркем) | |
| Лаеш районы (төркем) | |
| Лениногорск районы (төркем) | |
| Мамадыш районы (төркем) | • Мамадыш: туган якны өйрәнү • башка ТПлар: туган якны өйрәнү (Түбән Тәкәнеш) • Фәрит Яруллин (Кече Сон) • Шәйхи Маннур (Тулбай) |
| Менделеевск районы (төркем) | |
| Минзәлә районы (төркем) | |
| Мөслим районы (төркем) | |
| Нурлат районы (төркем) | |
| Питрәч районы (төркем) | • Питрәч: туган якны өйрәнү • башка ТПлар: Петр Гаврилов (Әлбәдән) • тарихи-мәдәни музей-тыюлыгы (Апакай) • туган якны өйрәнү (Керәшен Сәрдәсе) |
| Саба районы (төркем) | |
| Сарман районы (төркем) | |
| Спас районы (төркем) | • Болгар: икмәк • тарихи-архитектура тыюлыгы • Болгар цивилизациясе музее • башка ТПлар: тарих-туган якны өйрәнү (Иске Рәҗәп) |
| Теләче районы (төркем) | |
| Тукай районы (төркем) | Һиндукуш (Иске Абдул) |
| Түбән Кама районы (төркем) | |
| Тәтеш районы (төркем) | |
| Чирмешән районы (төркем) | |
| Чистай районы (төркем) | |
| Чүпрәле районы (төркем) | • Иске Чүпрәле: туган якны өйрәнү • башка ТПлар: Ә. Ш. Әбдриев, татар һәм чуаш мәдәнияте (Иске Шәйморза) • Петр Дементьев (Үби) |
| Югары Ослан районы (төркем) | |
| Ютазы районы (төркем) | |
| Яшел Үзән районы (төркем) | • Яшел Үзән: 10 гимназиянең Каюм Насыйри һәм этнография музее • сәнгать галереясы • тарихи-мәдәни мирасы • «Татар авылы» музей • башка ТПлар: Афзал Шамов (Татар Танае) • утрау-шәһәрчеге тыюлыгы (Зөя) • Каюм Насыйри, архитектура-этнография комплексы (Олы Ачасыр) • Константин Васильев (Васильево) |
| Яңа Чишмә районы (төркем) | • Яңа Чишмә: туган якны өйрәнү • башка ТПлар: буыннар мирасы (Акбүре) • Фәйзуллиннар, Мирхәйдәр Фәйзи һәм авыл тарихы (Шахмай) • халык иҗаты һәм көнкүреше (Зирекле) |
| |