Николай Чунтонов
- РУВИКИ проектының татар бүлегендә шундый фамилия белән башка кешеләр турында мәкаләләр бар: Чунтонов.
Николай Григорьевич Чунтонов (Николай Григорьевич Чунтонов, 22 май 1922 — 17 июнь 1977 (55 яшь)) — Бөек Ватан сугышында катнашучы, 71 нче механикалаштырылган бригаданың (9 нчы механикалаштырылган корпус, 3 нче гвардия танк армиясе, I Украина фронты) артиллерия дивизионында туп төзәүче, кече сержант. Советлар Союзы Герое (1944).[1].
Тәрҗемәи хәле
1922 елның 22 маенда Казанда туа. Мәктәпне тәмамлагач, Казакъстанның Чимкент шәһәрендәге заводта слесарь булып эшли.
1943 елның гыйнварында Кызыл армиягә алына. Хәрби пехота училищесын тәмамлагач, фронтка җибәрелә. 1943 елда Казакъстанның Көньяк Казакъстан өлкәсе Чимкент районы хәрби коммисариаты тарафыннан мобилизацияләнә[2].
Бөек Ватан сугышы чоры
Воронеж (1943 елның 20 октябреннән I Украина) фронтында сугыша. Сул яр Украинаны азат итүдә, Киев, Житомир-Бердичев һәм Проскуров-Черновицкий операцияләрендә катнаша[3].
Артиллерия дивизионында туп төзәүче булып хезмәт итә.
Батырлыгы
1943 елның сентябрь ахырында 71 нче механикалаштырылган бригада букрин плацдармына күчерелә, аннан Киевка һөҗүмне дәвам итү планлаштырыла. Плацдармдагы сугышларда Николай Чунтонов дошманның миномет батареясын һәм 20 гә якын солдатын юк итә. Колесище авылы янында дошманның контрһөҗүмен төгәл ут белән кире кайтара. Бригада командиры боерыгы белән Кызыл Йолдыз ордены белән бүләкләнә.
Ноябрь башында бригада лютеж плацдармына күчерелә һәм 1943 елның 4 ноябрендә Киев һөҗүм операциясе башлану белән 38 нче армия һөҗүме юнәлешендә сугышка кертелә. Бригада Киевны әйләнеп үтеп, Фастовка таба юнәлә.
Бүләкләү кәгазеннән:
|
1943 елның 1 ноябрендә иптәш Чунтонов төзәүче булып эшләү дәверендә Хотов авылында дошман колоннасын тар-мар итә һәм дошманның 2 тарткычын, автомашинасын, 5 тубын, 30 атын, 80 офицерын һәм солдатын юк итә.
1943 елның 8 ноябрендә Фастов районы Волица авылында колоннаны атып үтерә һәм 80 нән күбрәк солдат һәм офицерны юк итә. Кошарка тукталышында бронепоездга һөҗүм итә, нәтиҗәдә тимер юл машинасы станциядән чигенә. Советлар Союзы Герое исемен бирергә лаеклы[2].К-р 71 мебр гв. полковник Луппов
|
|
Совет Социалистик Республикалар Берлеге Югары Советы Президиумының 1944 елның 10 гыйнварындагы «Кызыл Армиянең генералларына, офицер, сержант һәм рядовой составына Советлар Союзы Герое исеме бирү турында» Указы белән «Немец-фашист илбасарларына каршы көрәш фронтында командованиенең хәрби биремнәрен үрнәк итеп үтәгәне һәм шул ук вакытта күрсәткән батырлыгы һәм кыюлыгы өчен» Советлар Союзы Герое исеменә лаек була, Ленин ордены һәм «Алтын Йолдыз» медале тапшырыла[1].
Сугыштан соңгы тормышы
1944 елдан Советлар Союзы Коммунистлар партиясе әгъзасы. 1945 елда Хабаровск артиллерия училищесын тәмамлый, Япония белән сугышта катнаша. 1955 елда запаска чыга.
Төзелеш институтын тәмамлач, Мәскәү өлкәсенең Люберцы шәһәрендә техник мәгълүмат бюросы башлыгы, Мәскәү өлкәсенең Ленин районы баш архитекторы булып эшли[3].
1977 елның 17 июнендә вафат була. Мәскәүдә Кузьма зиратында җирләнгән. Аның кабере мәдәни мирас объекты булып тора[4].
Дәүләт бүләкләре
- Советлар Союзы Герое (1944 елның 10 гыйнвары);
- Ленин ордены;
- «Кызыл Йолдыз» ордены (1943);
- «1941-1945 еллардагы Бөек Ватан сугышында Германияне җиңгән өчен» медале[2];
- «Японияне җиңгән өчен» медале[2].
Исемен мәңгеләштерү
Искәрмәләр
- ↑ 1 2 Указ Президиума Верховного Совета СССР «О присвоении звания Героя Советского Союза генералам, офицерскому, сержантскому и рядовому составу Красной Армии» от 10 января 1944 года // Ведомости Верховного Совета Союза Советских Социалистических Республик : газета. — 1944. — 19 января (№ 3 (263)). — С. 1
- ↑ 1 2 3 4 Чунтонов Николай Григорьевич. pamyat-naroda.ru.
- ↑ 1 2 Чунтонов Николай Григорьевич. warheroes.ru.
- ↑ Кузьминское кладбище. Памятники архитектуры.
- ↑ Постановление Главы администрации г. Казани от 15.04.2005 № 819 «О наименовании улиц в г. Казани».
- ↑ Улицы и площади, названные именами Героев Советского Союза — Республика Татарстан Архивная копия от 6 май 2014 на Wayback Machine.
- ↑ Мемориальная доска Герою Советского Союза Чунтонову Николаю Григорьевичу
- ↑ Памятный знак в Фастове. warheroes.ru.
Сылтамалар
«Ил геройлары» халыкара патриотик интернет-проектында Николай Чунтонов
Әдәбият
- Батырлар китабы/Книга Героев. — Казань: Татар. кн. изд-во, 2000. — с. 13.
