Климент Русаков
Климент Сергеевич Русаков (4 февраль 1904, Уракчы, Казан губернасы — 27 май 1996, Винница) — совет хәрби эшлеклесе, полковник, Бөек Ватан сугышында катнашучы, Советлар Союзы Герое (24 март 1945). 1944 елның июлендә I Белоруссия фронты 69 нчы армиясенең 117 нче Иваново-Познань укчылар дивизиясе 240 нчы укчылар полкы белән җитәкчелек итә[1].
Тәрҗемәи хәле
Климент Сергеевич Русаков 1904 елның 4 февралендә Казан губернасы Лаеш өязенең Уракчы авылында (хәзерге вакытта Татарстан Республикасының Балык Бистәсе районына карый) туган[2]. Гади крестьян гаиләсеннән, мәктәпнең җиде сыйныфын тәмамлаган[2].
1921 елның 21 сентябреннән 1937 елның июленә кадәр Эшче-крестьян Кызыл Армиясендә хезмәт итә[2]. 1924 елда 2 нче Мәскәү җәяүле гаскәр училищесын тәмамлый[1]. Ярославльдә урнашкан 18 нче укчылар дивизиясенең 52 нче укчылар полкына җибәрелә, анда пулемёт взводы, ә аннары укчылар ротасы командиры булып хезмәт итә[2].
1932 елда командалык составының белемен камилләштерү курсларын тәмамлый һәм Ярославльдә укчылар батальоны командиры булып хезмәтен дәвам итә[2]. 1937 елда запаска чыгарылганнан соң Ярославльдә яши һәм «Свободный труд» заводында ремонтчылар бригадиры булып эшли[1].
1941 елның июлендә Русаков яңадан Кызыл гаскәргә чакырыла[2]. Иваново өлкәсендә 117 нче укчылар дивизиясе оештырылганда укчылар батальоны белән җитәкчелек итә[2]. 1942 елның февраленнән Бөек Ватан сугышы фронтларында[1].
1942 елдан Бөтенсоюз коммунистик (большевиклар) партиясе әгъзасы[2][3].
Бөек Ватан сугышы
Сугыш елларында Русаков укчылар батальоны һәм 240 нчы укчылар полкы белән идарә итә, аннары 117 нче укчылар дивизиясе командирының сафлар буенча урынбасары була[2]. Калинин, I Балтыйк буе һәм I Белоруссия фронтларында сугыша[2].
1942 елда Великие Луки районындагы саклану сугышларында, 1943 елда Великие Луки, Невель һәм Городок операцияләрендә, 1944 елда Витебск һәм Люблин-Брест операцияләрендә, шулай ук 1945 елда Висла-Одер һәм Берлин операцияләрендә катнаша[2]. Люблин-Брест операциясе барышында Хелм шәһәрен азат итүдә, Көнбатыш Буг һәм Висла елгаларын кичүдә, ә 1945 елда Згеж, Конин һәм Познань шәһәрләрен азат итүдә, Губен төркеменә каршы сугышларда һәм Эльба елгасына чыгуда катнаша[2].
Русаков җитәкчелегендәге I Белоруссия фронты 69 нчы армиясенең 117 нче укчылар дивизиясе 240 нчы укчылар полкы 1944 елның 31 июленә каршы төндә кул астындагы чаралар белән Висланы кичеп чыга һәм Польшаның Пулавы шәһәреннән көньякка таба 7 чакрым ераклыктагы Бохотница авылы янында плацдармны яулап ала[2]. Плацдармны тотып калу һәм киңәйтү өчен барган сугышларда полк дошманның контрһөҗүмнәрен кире кага[1].
СССР Югары Советы Президиумының 1945 елның 24 мартындагы Указы нигезендә Климент Сергеевич Русаковка Ленин ордены һәм 5184 нче санлы «Алтын Йолдыз» медале тапшырылып, Советлар Союзы Герое исеме бирелә[2].
Сугыштан соңгы хезмәте
Сугыш тәмамланганнан соң Русаков Совет армиясендә хезмәтен дәвам итә. 1947 елда М. В. Фрунзе исемендәге Хәрби академия каршындагы часть командирлары курсларын тәмамлый[1].
Богдан Хмельницкий исемендәге Винница хәрби-техник училищесы башлыгы ярдәмчесе булып хезмәт итә. 1957 елда запаска чыгарыла һәм Винницада яши. Союз күләмендәге персональ пенсионер була[1].
1996 елның 27 маенда вафат була, Винницаның Үзәк зиратында җирләнгән[2].
Бүләкләре
- Советлар Союзы Героеның 5184 санлы «Алтын Йолдыз» медале һәм Ленин ордены — 1945 елның 24 марты;
- III дәрәҗә Суворов ордены — 1944 елның 25 августы;
- Александр Невский ордены — 1944 елның 28 сентябре;
- Кызыл Йолдыз ордены — 1944 елның 3 ноябре;
- Дүрт Кызыл Байрак ордены — 1943 елның 27 декабре, 1945 елның 30 июне, 1946 елның 6 мае һәм 1956 елның 30 декабре;
- Ленин ордены — 1950 елның 15 ноябре;
- I дәрәҗә Ватан сугышы ордены — 1985 елның 11 марты[4].
Хәтер
- Балык Бистәсе ш.т.б. мемориаль комплекс территориясендә Геройның бюсты куелган;
- аның исеме белән урам аталган[1].
Искәрмәләр
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 Русаков Климент Сергеевич (рус.). Татарская энциклопедия. Мөрәҗәгать итү датасы: 26 август 2026.
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 Русаков Климент Сергеевич (рус.). Яркипедия (7 октябрь 2016). Мөрәҗәгать итү датасы: 26 август 2026.
- ↑ Русаков Климент Сергеевич (рус.). Герои Татарстана. Мөрәҗәгать итү датасы: 26 август 2026.
- ↑ Учётная карточка награждений: Русаков Климент Сергеевич (рус.). Память народа. Мөрәҗәгать итү датасы: 26 август 2026.
Әдәбият
- Книга Героев = Батырлар китабы / составители Михаил Васильевич Черепанов, Евгений Владимирович Панов. — Казань, 2022. — С. 130.
- Попов В.Г. Герои земли Ярославской. Т. 5-6. — Ярославль, 2012. — С. 130.
- Трофимова М.И. Рыбная Слобода. Живые голоса. — Казань, 2006. — С. 130.