Рус телендәге версияПартнёрлык проектларыМахсус проектлар
Телне алыштыру
РУВИКИ ТУРЫНДА

Москвин Михаил Кириллович


Михаил Кириллович Москвин (11 гыйнвар 1910, Албай, Шомыртбаш вулысы, Мамадыш өязе, Казан губернасы, Россия империясе — 7 ноябрь 1969, Камский, Түбән Кама районы, Татарстан АССР, РСФСР, СССР) — Совет хәрби хезмәткәре, гвардия майоры, Бөек Ватан сугышында катнашучы, Советлар Союзы Герое (1943).

Тормыш юлы

Михаил Москвин 1910 елның 11 гыйнварында Казан губернасы Мамадыш өязенең Албай авылында (Татарстан Республикасының Мамадыш районы) туа[1][2]. Башлангыч мәктәпне тәмамлый. Авыл хуҗалыгында эшли, аннары Белоруссиядә һәм Төньяк Кавказ төзелешләрендә балта остасы була. Татарстанга кайткач, районның Осоавиахим комитетында эшли, ә 1939 елдан район башкарма комитеты сәркатибе вазифасын башкара[1].

1932—1934 елларда Эшче-крестьян Кызыл Армиясендә хезмәт итә[3]. 1933 елда кече лейтенантлар курсларын тәмамлый[1]. 1940 елдан ВКП(б)/КПСС әгъзасы була[1]. 1941 елның 5 октябрендә кабат армиягә алына[3].

Бөек Ватан сугышы фронтларында 1942 елның октябреннән. Калинин, Үзәк һәм I Украина фронтларында взвод, рота һәм батальон командиры вазифаларында хезмәт итә[1]. 1943 елның 29 гыйнварында Кызыл Йолдыз ордены белән бүләкләнә[3].

1943 елның сентябренә Михаил Москвин 60 нчы армиянең 7 нче гвардия механикалаштырылган корпусы составындагы 26 нчы гвардия Севск механикалаштырылган бригадасы батальоны белән командалык итә, хәрби дәрәҗәсе гвардия өлкән лейтенанты була[1][4].

Днепрны кичү

1943 елның сентябрендә Михаил Москвин батальоны Киевтан төньяктарак Днепрны кичүдә катнаша. Батальон елганы беренчеләрдән булып кичә, көнбатыш ярда плацдарм ала һәм аны саклап кала[1][4]. Батальон немец гаскәрләренең биш контрһөҗүмен кире кага, әлеге хәрәкәтләр бригада белән корпусның төп көчләренә елганы кичәргә ярдәм итә[1].

СССР Югары Советы Президиумының 1943 елның 17 октябрендәге указы белән гвардия өлкән лейтенанты Михаил Кириллович Москвинга Советлар Союзы Герое исеме бирелә. Шул ук вакытта ул Ленин ордены һәм «Алтын Йолдыз» медале (№ 1225) белән бүләкләнә[4][1].

Сугыш ахырына кадәр батальон белән җитәкчелек итә. Аның подразделениесе Польша территориясендәге сугышларда, Кёнигсберг һәм Берлин өчен сугышларда катнаша. 1945 елның 8—9 маенда совет механикалаштырылган һәм танк гаскәрләре составында Прага юнәлешенә хәрәкәт итә[1].

1945 елда Москвин Ленинград югары офицерлар бронетанк мәктәбен тәмамлый[1]. 1946 елда майор дәрәҗәсендә запаска чыга[3].

Сугыштан соңгы тормышы

Сугыштан соң Татарстанда яши һәм эшли. Әгерҗе районында эшли, соңрак Мамадыш районының Камский леспромхоз бистәсендә яши. 1961 елдан Камский леспромхоз диспетчеры булып хезмәт куя[1]Чыганакка җибәрү хатасы: Отсутствует закрывающий тег </ref>[2];

  • Албай авылында 1970 елдан мәктәп каршында «Туган як» тарихи-туган як музее эшли, аның экспозицияләре танылган якташларга һәм Бөек Ватан сугышында катнашучыларга багышланган.
  • 2015 елда Албай авылында Җиңү паркы ачыла һәм Бөек Ватан сугышы геройларына һәйкәл куела[2];
  • Камский леспромхоз авылында Михаил Москвин яшәгән йортка 2019 елда мемориаль такта куела[5]. Мемориаль тактаны ачу чарасы Ватан Геройлары көне һәм Михаил Кирилловичның вафатына 50 ел тулу белән бәйле уздырыла[6]. Мемориаль тактаны ачу чарасында геройның кызы, оныклары, оныкчыклары һәм оныгының оныгы катнаша[6].

Дәүләт бүләкләре

Искәрмәләр

  1. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Герой Советского Союза Москвин Михаил Кириллович (рус.). Герои страны. Мөрәҗәгать итү датасы: 18 июнь 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Албай (рус.). TATARICA — Татарская энциклопедия. Мөрәҗәгать итү датасы: 18 июнь 2026.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 Москвин Михаил Кириллович (рус.). Память народа. Министерство обороны Российской Федерации. Мөрәҗәгать итү датасы: 18 июнь 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 Чыганакка җибәрү хатасы: Неверный тег <ref>; для сносок pamyat-hero не указан текст
  5. ↑ Чыганакка җибәрү хатасы: Неверный тег <ref>; для сносок kamsky не указан текст
  6. ↑ 1 2 Сабурова, Кристина. В селе Камский Леспромхоз открыли мемориальную доску имени Михаила Москвина, Героя Советского Союза (рус.). Мамадыш-информ (17 декабрь 2019). Мөрәҗәгать итү датасы: 18 июнь 2026.

Әдәбият

  • Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1987. — Т. 1 /Абаев — Любичев/. — 911 с. — 100 000 экз. — ISBN отс., Рег. № в РКП 87-95382.
  • Есть на Вятке городок. Казань: Татар. кн. изд-во, 1981. — 169 с.
  • Книга Героев. — Казань: Татарское книжное издательство, 2000.
  • Черепанов М.В., Панов Е.В. Книга Героев. — Казань: Татарское книжное издательство, 2022. — 327 с. — ISBN 978-5-298-04481-3.
  • Ханин Л. Герои Советского Союза — сыны Татарии. — Казань, 1969.

Тема буенча өстәмә

Төркемнәр